"Tổ quốc bình yên": Khi lịch sử cất lời bằng công nghệ và nghệ thuật đương đại

"Tổ quốc bình yên" không chỉ là một chuỗi hoạt động kỷ niệm diễn ra từ 11-14/6. 

Bằng nghệ thuật trình diễn, công nghệ tương tác và ngôn ngữ sân khấu đương đại, chương trình mở ra một cách tiếp cận mới với lịch sử, đưa những câu chuyện về lực lượng An ninh nhân dân đến gần hơn với công chúng.

Những ngày giữa tháng 6, phố đi bộ Nguyễn Huệ trở thành điểm hẹn đặc biệt của người dân Thành phố Hồ Chí Minh. Xen giữa nhịp sống sôi động của trung tâm đô thị là không gian triển lãm, trình diễn nghệ thuật và trải nghiệm công nghệ nằm trong chuỗi sự kiện "Tổ quốc bình yên" hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026).

Điều đáng chú ý không nằm ở quy mô hay số lượng hoạt động, mà ở cách lịch sử được kể lại. Thay vì những hình thức tuyên truyền quen thuộc, ban tổ chức lựa chọn ngôn ngữ của nghệ thuật, công nghệ và trải nghiệm tương tác để kết nối quá khứ với hiện tại.

Từ triển lãm lịch sử đến không gian trải nghiệm

Trong nhiều năm, không ít triển lãm lịch sử gặp khó khăn trong việc thu hút công chúng trẻ. Những bức ảnh tư liệu, hiện vật trong tủ kính hay các bảng thông tin dày đặc chữ viết đôi khi tạo cảm giác xa cách với người xem.

Triển lãm "80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn thầm lặng" cho thấy một cách tiếp cận khác. Hàng trăm hình ảnh, hiện vật, mô hình và tư liệu được sắp đặt trong không gian mở, kết hợp cùng công nghệ thực tế ảo, trình chiếu 3D Mapping và hologram. Người xem không chỉ quan sát mà còn tham gia vào hành trình khám phá lịch sử bằng nhiều giác quan.

Các chuyên đề về an ninh mạng, phòng chống lừa đảo trực tuyến, công nghệ UAV hay kỹ năng nhận diện tội phạm công nghệ cao cũng được đưa vào không gian trải nghiệm, giúp lịch sử và câu chuyện an ninh không còn là những vấn đề xa vời mà gắn trực tiếp với đời sống hôm nay.

Chị Nguyễn Thu Ánh, một khán giả yêu nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Đây là điểm khác biệt của chương trình. Nhiều triển lãm lịch sử trước đây thường tạo cảm giác khá trang nghiêm, nhưng lần này người xem có thể tương tác, khám phá và tự mình trải nghiệm. Tôi nghĩ đây là cách làm phù hợp để đưa lịch sử đến gần hơn với giới trẻ.

Quan sát tại triển lãm, dễ dàng bắt gặp những gia đình đưa con em đến tham quan, các nhóm học sinh, sinh viên hay những bạn trẻ dành thời gian trải nghiệm các không gian tương tác. Điều đó cho thấy khi lịch sử được kể bằng ngôn ngữ phù hợp với thời đại, khoảng cách giữa công chúng và các giá trị truyền thống có thể được thu hẹp đáng kể.

Chạm tới cảm xúc bằng ngôn ngữ sân khấu

Nếu triển lãm là nơi lịch sử được nhìn thấy thì các chương trình nghệ thuật trong khuôn khổ "Tổ quốc bình yên" lại là nơi lịch sử được cảm nhận bằng cảm xúc.

Từ đêm khai mạc đến Gala nghệ thuật diễn ra tối 13/6, khán giả được dẫn dắt qua những lát cắt lịch sử bằng âm nhạc, múa, xiếc, trình diễn sân khấu và công nghệ hiện đại. Hình tượng Thánh Gióng, đóa sen, quê hương, đất nước hay Thành phố Hồ Chí Minh hiện đại được kết nối trong cùng một mạch kể giàu tính biểu tượng.

Điểm nhấn của chương trình là những câu chuyện về các trận tuyến an ninh qua nhiều thời kỳ. Không phải những báo cáo hay tư liệu khô cứng, lịch sử hiện lên qua hình ảnh, âm nhạc và cảm xúc sân khấu. Những cuộc đấu trí trong lòng đô thị Sài Gòn, những chuyên án đặc biệt hay các nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia được tái hiện như những lát cắt nghệ thuật, giúp khán giả hiểu hơn về những đóng góp thầm lặng phía sau cuộc sống bình yên hôm nay.

Theo các đạo diễn sân khấu, điều đáng chú ý của chương trình là cách tiếp cận đề tài chính luận bằng ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Chương trình không chỉ kể về chiến công mà tập trung khắc họa con người, cảm xúc và những hy sinh phía sau các sự kiện lịch sử. Khi nghệ thuật chạm được vào cảm xúc người xem, thông điệp sẽ ở lại lâu hơn những lời tuyên truyền đơn thuần.

Thực tế cho thấy nhiều chương trình chính luận hiện nay đang nỗ lực tìm kiếm cách kể mới để tiếp cận công chúng. "Tổ quốc bình yên" là một trong những ví dụ đáng chú ý khi lựa chọn kết hợp giữa lịch sử, công nghệ và nghệ thuật trình diễn.

Điều còn lại sau những ngày triển lãm hay những đêm biểu diễn không chỉ là các hiệu ứng sân khấu hoặc những con số về lượng khách tham quan. Giá trị lớn hơn nằm ở việc chương trình đã tạo ra cơ hội để công chúng nhìn lại ý nghĩa của sự bình yên trong đời sống thường nhật, đồng thời hiểu hơn về những con người đã và đang góp phần gìn giữ sự bình yên ấy.

Khi nghệ thuật trở thành cầu nối giữa lịch sử và hiện tại, những câu chuyện của quá khứ không còn nằm yên trong tư liệu. Chúng tiếp tục được kể, được cảm nhận và được truyền đi bằng ngôn ngữ của thời đại hôm nay.