Phát triển nhà ở cho thuê - từ giải pháp trước mắt đến trụ cột an sinh dài hạn

Trước những biến đổi mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa và sự gia tăng nhanh chóng của giá nhà ở tại các đô thị lớn, việc bảo đảm chỗ ở cho người dân đang đặt ra những yêu cầu mới.

Trong bối cảnh đó, chủ trương phát triển nhà ở cho thuê được Đảng và Nhà nước xác định là một hướng đi chiến lược, góp phần giải quyết bài toán an cư cho người dân, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của thị trường bất động sản và nền kinh tế.

Đòi hỏi từ thực tiễn phát triển

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với tốc độ đô thị hóa thuộc nhóm cao trong khu vực. Quá trình công nghiệp hóa, mở rộng các khu công nghiệp, khu kinh tế và các trung tâm dịch vụ lớn đã kéo theo làn sóng dịch chuyển lao động quy mô lớn từ nông thôn ra đô thị. Hàng triệu công nhân, người lao động, sinh viên, chuyên gia và người trẻ đang sinh sống, làm việc tại các thành phố lớn có nhu cầu rất lớn về chỗ ở ổn định.

Tuy nhiên, trong khi nhu cầu nhà ở ngày càng tăng thì khả năng sở hữu nhà ở của phần lớn người dân lại trở nên khó khăn hơn. Giá nhà ở, đặc biệt là căn hộ chung cư tại các đô thị lớn, liên tục tăng nhanh. Nhiều gia đình dù có thu nhập ổn định vẫn phải mất hàng chục năm tích lũy mới có thể tiếp cận được một căn hộ phù hợp.

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, hiện có khoảng 4,5-5 triệu công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, phần lớn trong số đó phải thuê trọ trong điều kiện sống còn nhiều hạn chế. Tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, tỷ lệ hộ gia đình thuê nhà ngày càng tăng, đặc biệt tập trung ở nhóm người trẻ, lao động nhập cư và người mới lập nghiệp.

Ở nhiều địa phương có tốc độ công nghiệp hóa cao, rất nhiều người lao động hiện vẫn đang thuê trọ trong các khu nhà ở tự phát, điều kiện sinh hoạt còn hạn chế, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa đồng bộ. Không ít khu nhà trọ còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn về phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự.

Trong khi đó, nguồn cung nhà ở cho thuê chất lượng vẫn còn hạn chế. Thị trường chủ yếu dựa vào các hộ gia đình đầu tư nhỏ lẻ, thiếu tính ổn định và chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân. Sự mất cân đối này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người lao động mà còn tác động đến năng lực cạnh tranh của các địa phương trong thu hút đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội.

Thực tiễn trên đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy về chính sách nhà ở, chuyển từ việc tập trung vào mục tiêu sở hữu sang bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho mọi người dân.

Thực tiễn tại nhiều quốc gia phát triển cũng cho thấy, nhà ở cho thuê đã trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Người dân không nhất thiết phải sở hữu nhà ở mới có thể ổn định cuộc sống. Điều quan trọng là họ được tiếp cận một nơi ở có chất lượng, chi phí hợp lý và được bảo vệ bởi hệ thống pháp luật minh bạch.

Chủ trương lớn của Đảng về phát triển nhà ở cho thuê

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Đảng ta đã có những chỉ đạo quan trọng nhằm định hình chiến lược phát triển nhà ở trong giai đoạn mới.

Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới đã tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy các chính sách an sinh nhà ở phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về phát triển nhà ở xã hội ngày 19/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: Từ nay đến 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân.

Đây là một bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển về nhà ở. Nhà ở không chỉ được nhìn nhận như một loại hàng hóa mà còn là một bộ phận của hệ thống an sinh xã hội, gắn với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và sự phát triển bền vững của đô thị.

Chủ trương này cũng phản ánh quan điểm nhất quán của Đảng về lấy con người làm trung tâm của sự phát triển. Mọi chính sách kinh tế-xã hội cuối cùng đều hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân.

Điều đáng chú ý là cùng với việc xác định vai trò chiến lược của nhà ở cho thuê, Trung ương cũng đặt ra yêu cầu phải đổi mới nhận thức trong toàn xã hội. Đối với các bộ, ngành và địa phương, phát triển nhà ở cho thuê phải được coi là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách và lâu dài. Đối với doanh nghiệp, cần chuyển hướng từ tư duy chủ yếu kinh doanh nhà ở để bán sang phát triển đa dạng các hình thức mua bán, thuê mua và cho thuê. Đối với người dân, cần từng bước thay đổi quan niệm "an cư là sở hữu nhà" sang "an cư là có nơi ở phù hợp", từ tâm lý phải sở hữu bằng được một căn nhà sang tư duy sử dụng nhà ở phù hợp với điều kiện và nhu cầu của từng giai đoạn cuộc sống.

Trong buổi làm việc ngày 1/6/2026 với cán bộ chủ chốt của Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hưng Yên và Ninh Bình, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải chuyển nhanh từ nghiên cứu sang tổ chức thực hiện chủ trương nhà ở cho thuê. Thủ tướng đưa ra nhiệm vụ cụ thể: mỗi địa phương phải phấn đấu khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6/2026 và tiếp tục triển khai các dự án quy mô lớn trong quý 3 hoặc quý 4 năm nay.

Có thể nói, chủ trương phát triển nhà ở cho thuê đã thể hiện sự đổi mới trong tư duy hoạch định chính sách, đồng thời cho thấy tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước trong việc nhận diện, giải quyết những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn phát triển đất nước.

Hoàn thiện các cơ chế, chính sách

Để hiện thực hóa định hướng chiến lược của Đảng, Bộ Xây dựng đang tích cực hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm tạo động lực phát triển thị trường nhà ở cho thuê.

Theo định hướng của Bộ Xây dựng, nhà ở cho thuê sẽ được xác định là một phân khúc chiến lược, dài hạn trong quá trình sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản dự kiến trình Quốc hội trong thời gian tới.

Một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng các cơ chế ưu đãi vượt trội về đất đai, tài chính và tín dụng nhằm thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư. Đặc thù của nhà ở cho thuê là thời gian thu hồi vốn dài, trong khi lợi nhuận không cao như các dự án nhà ở thương mại để bán. Vì vậy, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, rất khó tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư quy mô lớn.

Bộ Xây dựng đang nghiên cứu các chính sách ưu đãi về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế và nguồn vốn tín dụng dài hạn với lãi suất phù hợp cho các dự án nhà ở cho thuê. Cùng với đó là việc rà soát, bổ sung các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn và tính đồng bộ của các dự án.

Một nội dung quan trọng khác là xác định chính xác nhu cầu nhà ở cho thuê của từng địa phương, từng nhóm đối tượng để làm cơ sở quy hoạch và phân bổ nguồn lực phù hợp. Theo định hướng của Chính phủ, nhà ở cho thuê sẽ được phát triển gắn với các khu công nghiệp, khu kinh tế, các vùng động lực tăng trưởng và các hành lang giao thông quan trọng. Đây là những nơi tập trung đông lao động và có nhu cầu nhà ở rất lớn.

Bên cạnh nguồn lực nhà nước, việc huy động nguồn lực xã hội cũng được đặc biệt coi trọng. Các mô hình hợp tác công-tư, các quỹ đầu tư bất động sản, quỹ tín thác bất động sản và nhiều nguồn vốn dài hạn khác được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường nhà ở cho thuê phát triển.

Tựu chung lại, chủ trương phát triển nhà ở cho thuê không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu chỗ ở trước mắt mà còn hướng tới những mục tiêu lâu dài của đất nước. Một thị trường nhà ở cho thuê phát triển lành mạnh sẽ giúp hàng triệu người lao động có cơ hội tiếp cận nơi ở chất lượng, ổn định với chi phí phù hợp; đồng thời tạo điều kiện để thị trường bất động sản phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Khi chủ trương đúng đắn của Đảng được cụ thể hóa bằng những cơ chế phù hợp và được triển khai quyết liệt trong thực tiễn, nhà ở cho thuê sẽ trở thành nền tảng quan trọng của hệ thống an sinh xã hội hiện đại, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước bền vững.