Bóng đá trẻ Việt Nam trong gần hai thập niên qua đã có những bước tiến đáng kể trên đấu trường khu vực. Tuy nhiên, giữa bức tranh nhiều gam màu tươi sáng ấy, U19 Việt Nam lại trở thành một trường hợp đặc biệt khi liên tục lỡ hẹn với chức vô địch, dù nhiều lần sở hữu những thế hệ cầu thủ tài năng bậc nhất.
Bóng đá trẻ Việt Nam trong gần hai thập niên qua đã có những bước tiến đáng kể trên đấu trường khu vực. Tuy nhiên, giữa bức tranh nhiều gam màu tươi sáng ấy, U19 Việt Nam lại trở thành một trường hợp đặc biệt khi liên tục lỡ hẹn với chức vô địch, dù nhiều lần sở hữu những thế hệ cầu thủ tài năng bậc nhất.
Tính đến nay, U19 Việt Nam đã gần 20 năm chưa thể giành lại ngôi vương Đông Nam Á kể từ lần đăng quang năm 2007. Đó cũng là danh hiệu duy nhất của đội tuyển ở sân chơi này. Trong khi đó, U17 Việt Nam đã có tới 4 lần vô địch khu vực, còn U23 Việt Nam vừa thiết lập kỳ tích với 3 lần liên tiếp lên ngôi ở giải U23 Đông Nam Á. Sự tương phản ấy khiến U19 trở thành đội tuyển trẻ kém duyên nhất với các danh hiệu khu vực.
Điều đáng nói là U19 Việt Nam không hề thiếu những thế hệ cầu thủ xuất sắc. Người hâm mộ vẫn còn nhớ lứa cầu thủ của Học viện HAGL Arsenal JMG với những cái tên như Nguyễn Công Phượng, Lương Xuân Trường, Nguyễn Tuấn Anh hay Nguyễn Văn Toàn từng tạo nên cơn sốt trên khắp cả nước giai đoạn 2013-2014.

U19 Việt Nam lỡ hẹn với chức vô địch, dù nhiều lần sở hữu những thế hệ cầu thủ tài năng bậc nhất. Ảnh: VFF
Đội bóng khi ấy trình diễn lối chơi đẹp mắt, giàu kỹ thuật và nhận được sự kỳ vọng rất lớn. Tuy nhiên, dù hai lần liên tiếp vào chung kết giải U19 Đông Nam Á các năm 2013 và 2014, U19 Việt Nam đều thất bại trước U19 Indonesia và U19 Nhật Bản (khách mời), qua đó lỡ cơ hội nâng cao chiếc cúp vô địch.
Sau thế hệ Công Phượng, nhiều lứa cầu thủ tài năng khác tiếp tục xuất hiện. Những cái tên như Đoàn Văn Hậu, Hồ Tấn Tài, Trần Danh Trung, Khuất Văn Khang hay Nguyễn Quốc Việt đều từng khoác áo U19 Việt Nam với nhiều kỳ vọng. Dẫu vậy, thành tích tốt nhất mà đội bóng đạt được vẫn chỉ là những lần vào sâu ở vòng knock-out hoặc giành ngôi á quân. Mỗi khi tiến gần tới chức vô địch, U19 Việt Nam lại gặp những trở ngại từ áp lực tâm lý, bản lĩnh thi đấu hoặc sự vươn lên mạnh mẽ của các đối thủ trong khu vực.
Một nghịch lý khác là nhiều cầu thủ từng không thể vô địch cùng U19 Việt Nam lại đạt thành công lớn ở các cấp độ cao hơn. Lứa Công Phượng sau đó cùng bóng đá Việt Nam giành ngôi á quân U23 châu Á 2018, vô địch AFF Cup 2018 và vào tới vòng loại cuối World Cup 2022 khu vực châu Á. Tương tự, nhiều cầu thủ của các thế hệ sau cũng góp mặt trong các đội tuyển U23 và đội tuyển quốc gia gặt hái thành tích đáng kể. Điều đó cho thấy việc thiếu danh hiệu ở cấp độ U19 không phản ánh hoàn toàn chất lượng đào tạo trẻ của bóng đá Việt Nam.
Nguyên nhân khiến U19 Việt Nam liên tục lỡ hẹn với ngôi vô địch cũng xuất phát từ đặc thù của lứa tuổi này. Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng từ bóng đá thiếu niên sang bóng đá chuyên nghiệp. Sự ổn định về phong độ, tâm lý và thể chất của các cầu thủ vẫn chưa hoàn thiện. Bên cạnh đó, các giải U19 Đông Nam Á thường chứng kiến sự cạnh tranh quyết liệt từ những nền bóng đá có thể hình và sức mạnh tốt như Indonesia, Thái Lan hay Malaysia. Chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể khiến mọi nỗ lực tan biến.
Dẫu vậy, việc gần 20 năm chưa vô địch Đông Nam Á vẫn là khoảng lặng đáng tiếc đối với U19 Việt Nam. Đây là cấp độ từng sản sinh nhiều thế hệ vàng cho bóng đá nước nhà nhưng lại thiếu một danh hiệu tương xứng ở sân chơi khu vực. Người hâm mộ có quyền hy vọng rằng trong tương lai gần, với sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống đào tạo trẻ và những lò đào tạo chất lượng trên cả nước, U19 Việt Nam sẽ chấm dứt cơn khát kéo dài kể từ năm 2007.
Khi U17 đã 4 lần đăng quang và U23 đang thống trị khu vực với ba chức vô địch liên tiếp, chiếc cúp U19 Đông Nam Á rõ ràng là mảnh ghép còn thiếu trong bộ sưu tập thành tích của bóng đá trẻ Việt Nam. Và đó cũng sẽ là mục tiêu lớn mà các thế hệ cầu thủ trẻ tiếp theo hướng tới để viết tiếp hành trình phát triển của bóng đá nước nhà.