Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đang bước vào giai đoạn cao điểm

"Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" đang bước vào giai đoạn cao điểm trên cả nước. 

Đây không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", trách nhiệm và tình cảm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước, Quân đội và nhân dân đối với các anh hùng liệt sĩ.

Nghĩa tình sâu nặng, trách nhiệm từ trái tim

Đất nước hơn 50 năm sống trong hòa bình, nhưng trong lòng mỗi người Việt, những phần mộ của anh linh liệt sĩ còn nằm dưới lòng đất hoặc ở nghĩa trang chưa thể xác định được tên tuổi vẫn là nỗi day dứt lớn. Hiện nay vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Trong khi đó, điều kiện thực hiện ngày càng rất khó khăn: thông tin ngày càng ít, nhân chứng ngày càng giảm, địa hình, địa bàn thay đổi lớn theo thời gian.

Vì vậy, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" do Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phát động từ ngày 2/4/2026 không chỉ là một sáng kiến hành động, mà là sự khẳng định quyết tâm của cả hệ thống chính trị đối với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Lần đầu tiên, hoạt động tìm kiếm và xác định danh tính liệt sĩ được "chiến dịch hóa" ở quy mô quốc gia, với các chỉ tiêu cụ thể, thời gian rõ ràng và sự huy động đồng bộ từ nhiều lực lượng quân đội, chính quyền địa phương, ngành khoa học và thân nhân liệt sĩ.

Chiến dịch ý nghĩa này đặt mục tiêu tìm kiếm, quy tập được khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc; giám định ADN được khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ.

Ngay sau khi "Chiến dịch 500 ngày đêm" được phát động, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Ban Chỉ đạo quốc gia, các ban, bộ, ngành, ban chỉ đạo các cấp, cơ quan, đơn vị, địa phương đã chủ động, tích cực vào cuộc, tập trung triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp đề ra và đạt được những kết quả bước đầu tích cực, trong đó đã ban hành Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN; tập huấn, hướng dẫn, ban hành các quy trình kỹ thuật, số hóa thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ. Đồng thời xây dựng phương án tiếp nhận, xử lý, khai thác các nguồn thông tin; tổ chức thí điểm công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin…

Đến nay, các đội tìm kiếm, quy tập đã tìm kiếm, quy tập được 974 hài cốt liệt sĩ, trong đó tại Lào là 182 hài cốt, tại Campuchia là 550 hài cốt và trong nước là 242 hài cốt.

Sáng ngày 8/6/2026, tại Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa-Sài Gòn), nay là Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP Hồ Chí Minh), Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 quốc gia Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, Hội thảo diễn ra trong thời điểm cả nước đang thực hiện những ngày tháng cao điểm của "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin". "Chiến dịch đang thôi thúc chúng ta từng ngày, từng giờ, từng phút, mỗi thông tin được kiểm chứng, mỗi tư liệu được đối chiếu, mỗi ký ức được nhắc lại hôm nay đều mang ý nghĩa rất đặc biệt để mong được đón các Anh hùng trở về cùng đất Mẹ và đồng đội, để lời một ca khúc tha thiết "về đây các anh ơi, hãy về đây, về nghe mẹ ru, về nghe em hát" được trở thành hiện thực", Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà xúc động chia sẻ.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà yêu cầu rà soát, thẩm định toàn diện các nguồn tư liệu, bảo đảm đầy đủ căn cứ khoa học và pháp lý trước khi triển khai khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại khu vực nghi có mộ liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng.

Có thể thấy, "Chiến dịch 500 ngày đêm" mang ý nghĩa của một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đồng thời là hành trình của lòng biết ơn, của nghĩa tình và trách nhiệm với lịch sử.

Đẩy mạnh ứng khoa học-công nghệ vào công tác tri ân liệt sĩ

Chiến dịch lần này còn cho thấy bước chuyển mạnh mẽ trong ứng dụng khoa học - công nghệ vào công tác tri ân liệt sĩ. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu gene thân nhân liệt sĩ, số hóa thông tin mộ chí, giám định ADN… đang mở ra hy vọng lớn cho hàng nghìn gia đình đã chờ đợi suốt hàng chục năm.

Nếu như trước đây, việc xác định danh tính chủ yếu dựa vào hồ sơ, nhân chứng hoặc những di vật còn sót lại thì hiện nay, khoa học công nghệ đang mở ra một hướng đi mới. Lần đầu tiên, việc xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai đồng bộ trên quy mô toàn quốc bằng công nghệ ADN kết hợp với cơ sở dữ liệu số hóa. Dữ liệu từ hồ sơ liệt sĩ, nghĩa trang, kết quả quy tập, mẫu hài cốt và mẫu thân nhân được rà soát, chuẩn hóa và kết nối trên cùng một hệ thống, tạo nền tảng cho việc đối sánh thông tin ở quy mô lớn.

Để thực hiện nhiệm vụ đó, Bộ Quốc phòng ban hành các văn bản hướng dẫn, quy trình kỹ thuật về lấy mẫu, bảo quản, vận chuyển và lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN; đồng thời tổ chức tập huấn trên phạm vi toàn quốc cho các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ.

Mới đây, ngày 31/5/2026, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà-Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đã ký Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ban hành Quy trình phối hợp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN và phân công địa bàn tiếp nhận, giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ.

Quyết định quy định cụ thể nội dung quy trình phối hợp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN (quy trình) bao gồm 4 bước: Lưu trữ, bảo quản mẫu hài cốt liệt sĩ trước khi bàn giao đến đơn vị giám định ADN; Giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ, mẫu thân nhân liệt sĩ; Thực hiện so sánh, đối khớp; Thông báo kết quả, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trong thời gian 5 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận mẫu hài cốt liệt sĩ (nếu còn) kèm theo biên bản bàn giao của đơn vị giám định, Sở Nội vụ nơi quản lý mộ liệt sĩ có trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ sau: tiến hành hoàn trả phần mẫu thừa, cốt mẫu đã giám định vào đúng vị trí mộ đã lấy; thực hiện khắc lại thông tin trên bia mộ liệt sĩ theo danh tính mới được xác định; cấp giấy báo tin mộ liệt sĩ gửi tới thân nhân liệt sĩ hoặc người hưởng trợ cấp thờ cúng liệt sĩ theo mẫu quy định của pháp luật hiện hành về ưu đãi người có công với cách mạng; tiến hành cập nhật ngay thông tin vào cơ sở dữ liệu về liệt sĩ.

Các địa phương huy động mọi nguồn lực cho Chiến dịch 500 ngày đêm

Chiến dịch 500 ngày đêm là một chủ trương lớn, một quyết tâm chính trị được chỉ đạo quyết liệt từ Bộ Chính trị, Chính phủ đến Ban Chỉ đạo quốc gia. Từ các chiến trường xưa ở miền Trung, miền Nam, đến các tỉnh bạn trên địa bàn Quân khu 3, tất cả các địa phương đang kết thành một dải thống nhất, chung một ý chí, hành động đồng bộ để thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn".

- Tại thành phố Hải Phòng: theo số liệu cập nhật từ Hệ thống quản lý thông tin mẫu hài cốt liệt sĩ, đến ngày 27/5/2026, thành phố Hải Phòng đã tổ chức khai quật và lấy mẫu thành công tại 5 nghĩa trang liệt sĩ làm trước, với tổng số 776 phần mộ. Qua rà soát xác định có 46 mộ cần thực hiện lấy mẫu sinh phẩm; đã tiến hành khai quật và lấy mẫu thành công 33/46 mộ, trong đó có 13 mộ không lấy được mẫu do mẫu xấu, mủn.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/6/2026, Hải Phòng đồng loạt triển khai lấy mẫu sinh phẩm trên diện rộng tại tất cả các nghĩa trang liệt sĩ có mộ khuyết danh trên địa bàn thành phố; quyết tâm phấn đấu hoàn thành 100% việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin, tạo tiền đề vững chắc cho công tác giám định ADN và khớp nối dữ liệu thân nhân liệt sĩ trước ngày 27/7/2027.

- Tại Quyên Quang: ngày 4/6/2026, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh tổ chức làm trước việc lấy mẫu, bàn giao mẫu, số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quản Bạ nhằm rút kinh nghiệm để triển khai thực hiện trên phạm vi toàn tỉnh. Quá trình tổ chức lấy mẫu được thực hiện nghiêm túc, khoa học, đúng quy trình chuyên môn. Các lực lượng tham gia đã phối hợp chặt chẽ trong từng khâu từ chuẩn bị hồ sơ, xác minh thông tin, lấy mẫu, niêm phong, bàn giao đến lưu trữ dữ liệu. Ngay tại hiện trường, phần mộ liệt sĩ được lấy mẫu được số hóa thông tin, cập nhật đầy đủ dữ liệu về vị trí, thông tin bia mộ, mẫu phẩm và hồ sơ liên quan, phục vụ công tác quản lý, lưu trữ, đối chiếu và giám định ADN sau này.

- Tại Lai Châu: sáng ngày 6/6/2026, tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Than Uyên, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Lai Châu đã tổ chức thực hành quy trình lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ. Đây là hoạt động làm trước, rút kinh nghiệm nhằm thống nhất quy trình triển khai trên phạm vi toàn tỉnh, bảo đảm chặt chẽ, đồng bộ và đúng quy định trong các bước thực hiện.

 Tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Than Uyên, 90 mộ liệt sĩ (trong tổng số 150 phần mộ chưa xác định được danh tính) đang được đưa vào diện lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Quá trình khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ được triển khai nghiêm túc, chặt chẽ và tuân thủ đúng quy trình chuyên môn. Sau khi khai quật, các lực lượng chức năng tiến hành đối chiếu giữa hồ sơ lưu trữ, sơ đồ quản lý và hiện trạng thực tế từng phần mộ, nhằm bảo đảm tính chính xác của mẫu hài cốt trước khi bàn giao phục vụ giám định ADN. Đồng thời, toàn bộ thông tin liên quan cũng được số hóa, cập nhật đầy đủ theo quy định hiện hành.

- Tại Hà Tĩnh: Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã triển khai những bước đi đầu tiên của chiến dịch bằng việc tổ chức lấy mẫu sinh phẩm đối với 37 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc (xã Can Lộc), tạo tiền đề để triển khai trên phạm vi toàn tỉnh. Từ kết quả bước đầu tại Nghĩa trang Liệt sĩ Can Lộc, các địa phương trên địa bàn tỉnh đang tích cực rà soát hồ sơ, kiểm đếm thực địa và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để sẵn sàng triển khai nhiệm vụ theo kế hoạch chung.

- Tại Quảng Trị: ngày 5/6/2026, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh đã tổ chức triển khai lấy mẫu, số hóa thông tin và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9 phục vụ công tác giám định ADN, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin. Theo kế hoạch, các lực lượng chức năng sẽ tiến hành lấy mẫu đối với 5.929 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9. Đồng thời, 100% hồ sơ, dữ liệu liên quan được số hóa, cập nhật trên hệ thống quản lý theo quy định, bảo đảm thuận lợi cho công tác lưu trữ, đối chiếu và giám định ADN.

- Tỉnh Quảng Ngãi là một trong những địa phương chịu nhiều mất mát trong chiến tranh, cũng là tỉnh có cả đường biên giới với nước bạn Lào và Campuchia. Vì vậy, "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" được tỉnh Quảng Ngãi triển khai rộng khắp các địa bàn trong nước và trên nước bạn Lào, Campuchia.

Mới đây, ngày 5/6/2026, tại Nghĩa trang liệt sỹ phường Đăk Cấm, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tỉnh đã tổ chức lễ triển khai công tác khai quật, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc phường Đăk Cấm và phường Kon Tum (Quảng Ngãi). Từ ngày 5 đến 6/6, Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật) đã điều động cán bộ, kỹ sư cùng với thiết bị Radar xuyên đất hỗ trợ Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi dò tìm hài cốt liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc địa bàn phường Đăk Cấm và phường Kon Tum.

- Tại Cần Thơ: sáng 8/6/2026, tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố đã tổ chức Lễ dâng hương, dâng hoa và thực hiện lấy mẫu giám định hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin. Đây là đơn vị được lựa chọn làm trước nhằm rút kinh nghiệm, bổ sung và điều chỉnh kịp thời kế hoạch, phương tiện trước khi triển khai trên diện rộng. Theo kế hoạch, các lực lượng chức năng sẽ tiến hành lấy mẫu sinh phẩm đối với toàn bộ 827 mộ tại nghĩa trang này. Ngay sau khi hoàn thành giai đoạn làm trước để rút kinh nghiệm, Ban Chỉ đạo 515 thành phố Cần Thơ sẽ triển khai công tác lấy mẫu tại 16 nghĩa trang liệt sĩ còn lại trên địa bàn, hướng tới mục tiêu thu thập sinh phẩm cho tổng số 5.112 mộ chưa có thông tin trong toàn thành phố.

- Tại Lâm Đồng hiện có 12 nghĩa trang liệt sĩ; trong đó có 11 nghĩa trang liệt sĩ cần lấy mẫu và bàn giao hài cốt liệt sĩ. Số mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, cần lấy mẫu là 4.845 mộ. Ngày 4/6/2026, tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Lâm Đồng triển khai công tác lấy mẫu, số hóa và bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đối với mộ chưa xác định được thông tin. Nghĩa trang Liệt sĩ xã Đức Linh được lựa chọn là điểm triển khai công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin hài cốt liệt sĩ để rút kinh nghiệm trong toàn tỉnh. Tại đây, các đơn vị tiến hành lấy 55 mẫu để bảo quản, niêm phong, bàn giao mẫu theo đúng quy định; đồng thời được hướng dẫn thực hiện số hóa thông tin, cập nhật dữ liệu lên hệ thống phục vụ công tác quản lý và xác minh ADN.

- Tại Tây Ninh: ngày 4/6/2026, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tổ chức lễ phát động lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các phần mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Huệ (xã Đông Thành, tỉnh Tây Ninh), mở đầu cho đợt triển khai đồng bộ công tác lấy mẫu phục vụ giám định ADN trên toàn tỉnh. Hiện nơi đây có 2.120 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 1.325 phần mộ chưa xác định được đầy đủ thông tin cần lấy mẫu để phục vụ giám định ADN. Đây là một trong những nghĩa trang có số lượng phần mộ cần lấy mẫu lớn của tỉnh.

Theo kế hoạch, từ ngày 4-9/6/2026, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh tiến hành lấy mẫu đối với 150 phần mộ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Đức Huệ. Sau khi tổng kết, đánh giá kết quả và rút kinh nghiệm, địa phương sẽ triển khai đồng loạt công tác lấy mẫu tại 16 nghĩa trang liệt sĩ còn lại ở tỉnh.

Hành trình 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vẫn đang tiếp tục. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là đưa các anh trở về nghĩa trang mà còn phải cố gắng trả lại tên tuổi cho các liệt sĩ. Đó là mong mỏi của thân nhân, cũng là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương cho Tổ quốc.