Kinh tế đêm thúc đẩy công nghiệp văn hóa Thủ đô phát triển

Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành động lực tăng trưởng mới. Trong định hướng phát triển Thủ đô, Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã mở ra không gian phát triển mới cho các ngành công nghiệp văn hóa. Kinh tế đêm được xem là một "cánh cửa vàng" để khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử, du lịch và sáng tạo của Thủ đô.

"Mắt xích" quan trọng kết nối văn hóa với thị trường

Thời gian qua, Hà Nội đã và đang triển khai nhiều chương trình, hành động nhằm cụ thể hóa tinh thần, giá trị cốt lõi của Nghị quyết 80-NQ/TW. UBND thành phố Hà Nội phê duyệt Đề án "Phát triển Kinh tế đêm trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045", được kỳ vọng là động lực thúc đẩy công nghiệp văn hóa Thủ đô phát triển. Kinh tế đêm không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn là chất xúc tác quan trọng giúp công nghiệp văn hóa Hà Nội bứt phá, khẳng định vị thế của một thành phố sáng tạo, hiện đại và giàu bản sắc.

Một trong những mục tiêu quan trọng mà Nghị quyết 80 đặt ra là phát huy nguồn lực văn hóa, con người để tạo động lực phát triển bền vững. Với Hà Nội, công nghiệp văn hóa được kỳ vọng trở thành ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao sức cạnh tranh và vị thế của Thủ đô. Muốn công nghiệp văn hóa phát triển, điều quan trọng không chỉ là bảo tồn di sản mà còn phải tạo ra thị trường tiêu dùng văn hóa rộng lớn.

Kinh tế đêm cũng là không gian lý tưởng để các sản phẩm văn hóa được thương mại hóa, tiếp cận công chúng và tạo nguồn thu ổn định. Từ âm nhạc, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo cho tới thủ công mỹ nghệ, thời trang, ẩm thực và du lịch văn hóa đều có thể tìm thấy cơ hội phát triển trong hệ sinh thái kinh tế đêm. Khi lượng khách tham gia các hoạt động ban đêm tăng lên, nhu cầu thưởng thức nghệ thuật, mua sắm sản phẩm sáng tạo và trải nghiệm văn hóa cũng gia tăng theo.

Đây là cơ hội để các nghệ sĩ, nhà thiết kế, doanh nghiệp sáng tạo và đơn vị tổ chức sự kiện phát triển thị trường. Thay vì phụ thuộc vào các chương trình mang tính thời điểm, họ có thể tham gia vào chuỗi hoạt động thường xuyên, tạo ra nguồn thu bền vững và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Hà Nội có lợi thế rất lớn khi là thành viên của Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Đây không chỉ là sự ghi nhận quốc tế mà còn đặt ra yêu cầu phải xây dựng hệ sinh thái sáng tạo năng động hơn.

Tiến sỹ Trần Việt Dũng, Trưởng khoa Quản trị và Kinh tế sáng tạo (Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, Hà Nội đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển kinh tế đêm như bề dày văn hóa lịch sử, mật độ di sản, cũng là điểm đến hấp dẫn thu hút du khách nước ngoài. Do đó, Hà Nội có thể phát triển mô hình "thành phố thị trường văn hóa, dịch vụ sáng tạo" là hoàn toàn phù hợp với thực tiễn.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cho rằng, Hà Nội hội tụ nhiều giá trị đặc sắc với bề dày lịch sử nghìn năm văn hiến và hệ thống di sản phong phú. Mỗi góc phố, con đường, cây cầu hay công trình kiến trúc đều mang trong mình những câu chuyện, góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng của một thành phố đáng sống. Chính vì vậy, khi phát triển kinh tế ban đêm, Hà Nội có nguồn "chất liệu" dồi dào để kể câu chuyện của mình.

Xây dựng thương hiệu trải nghiệm văn hóa, dịch vụ về đêm

Nằm trong không gian chung của Khu di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hồ Văn cùng vườn Giám và khu nội tự tạo thành tổng thể kiến trúc hài hòa, mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử của ngôi trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Gần đây, việc tổ chức các hoạt động văn hóa sáng tạo, trải nghiệm như: Đêm hội hoa đăng Hồ Văn - Văn Miếu, triển lãm, trưng bày và các chương trình biểu diễn âm nhạc… đang thu hút sự quan tâm của du khách trong nước và quốc tế.

Ông Lương Văn Phúc, Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Thái Dương (Divi Travel) ấn tượng với chương trình Đêm hội hoa đăng Hồ Văn - Văn Miếu. Ông chia sẻ, đây là sản phẩm văn hóa du lịch về đêm mới, kết nối giữa nghệ thuật, ẩm thực và đời sống tinh thần của người Việt. Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh xây dựng mạng lưới các không gian sáng tạo, phát triển kinh tế đêm, không gian Hồ Văn trở thành điểm đến hấp dẫn, thân thiện và giàu trải nghiệm.

Sản phẩm văn hóa du lịch Đêm hội hoa đăng Văn Miếu - Quốc Tử Giám diễn ra từ 17 giờ đến - 21 giờ các ngày trong tuần, được thiết kế như một dòng chảy trải nghiệm liên hoàn. Mỗi du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia, cảm nhận và tương tác với di sản. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành sản phẩm du lịch văn hóa về đêm hấp dẫn của Thủ đô, góp phần lan tỏa giá trị truyền thống tốt đẹp, xây dựng hình ảnh Hà Nội là điểm đến giàu bản sắc, sáng tạo và giàu sức sống.

Bà Nguyễn Liên Hương, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, thời gian tới sẽ tiếp tục phát triển Hồ Văn theo hướng trở thành không gian văn hóa sáng tạo tiêu biểu, tiến tới hình thành trung tâm công nghiệp văn hóa của Hà Nội. Mục tiêu lâu dài là xây dựng Hồ Văn thành không gian mở, nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, sáng tạo; tăng cường hợp tác với nghệ sĩ, doanh nghiệp lữ hành để đưa những sản phẩm mang hơi thở đương đại vào không gian di sản.

Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam không chỉ mở ra định hướng phát triển mới cho Thủ đô mà còn tạo cơ sở để Hà Nội khai thác hiệu quả hơn nguồn lực văn hóa vốn có. Khi kinh tế đêm được đầu tư bài bản, chuyên nghiệp và gắn chặt với phát triển công nghiệp văn hóa, các giá trị văn hóa của Thủ đô sẽ được bảo tồn, chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế mạnh mẽ. Đó cũng là con đường để Hà Nội xây dựng thương hiệu thành phố sáng tạo, năng động, đáng sống và có sức cạnh tranh quốc tế. Kinh tế đêm không đơn thuần là kéo dài thời gian hoạt động của đô thị, mà là mở rộng không gian phát triển, nơi văn hóa trở thành tài sản, sáng tạo trở thành động lực và công nghiệp văn hóa có thêm "đường băng" để cất cánh mạnh mẽ trong kỷ nguyên phát triển mới.