Chơi thể thao thế nào để an toàn trong thời tiết cao điểm nắng nóng?

Mùa hè chưa bước vào giai đoạn đỉnh điểm nhưng nhiều địa phương trên cả nước đã liên tục ghi nhận nền nhiệt vượt 38-40 độ C. Trong thời tiết khắc nghiệt ấy, không ít người vẫn duy trì thói quen tập luyện thể thao ngoài trời với cường độ cao mà không lường trước những nguy cơ có thể nguy hiểm tới tính mạng.

Mới đây, các bác sĩ tại Bệnh viện Nhi Đồng TP.HCM vừa cứu sống một nam sinh 15 tuổi rơi vào tình trạng sốc nhiệt nguy kịch sau khi chơi bóng đá dưới trời nắng gắt. Vụ việc là lời cảnh báo rõ ràng về những hiểm họa tiềm ẩn khi vận động sai cách trong điều kiện nhiệt độ cực đoan.

Theo thông tin từ bệnh viện, em T.X.V. có lịch tập bóng đá khá dày đặc, gần như mỗi ngày từ 17h đến 20h và tiếp tục tập thêm vào buổi sáng cuối tuần. Dù thời tiết nắng nóng kéo dài, nam sinh vẫn duy trì cường độ vận động cao liên tục trong nhiều ngày.

Khoảng 9h sáng ngày 3-5, trong lúc chơi bóng cùng bạn bè dưới trời nắng gay gắt, em bất ngờ mệt lả, vã nhiều mồ hôi rồi ngất xỉu ngay trên sân. Khi được đưa tới bệnh viện, bệnh nhi trong tình trạng lơ mơ, sốt cao 40 độ C, huyết áp tụt nghiêm trọng, tay chân tím tái và suy hô hấp.

Các xét nghiệm cho thấy em bị sốc nhiệt nặng dẫn đến ly giải cơ và suy đa cơ quan - một biến chứng cực kỳ nguy hiểm. Chỉ số men cơ CK vượt 11.500 đơn vị/L, kèm tổn thương gan, tụy và suy thận cấp. Bệnh nhi phải truyền tới 12 lít dịch điện giải, dùng thuốc vận mạch và lọc máu liên tục để giữ tính mạng.

Theo BS.CKII Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng Thành phố, đây là trường hợp sốc nhiệt nặng hiếm gặp ở trẻ em, nhưng hoàn toàn có thể xảy ra nếu vận động kéo dài dưới nền nhiệt cao mà không được theo dõi đúng cách.

Vì sao chơi thể thao dưới nắng nóng dễ gây sốc nhiệt?

Khi vận động cường độ cao, cơ thể sản sinh lượng nhiệt lớn. Trong điều kiện thời tiết quá nóng, khả năng tản nhiệt qua mồ hôi bị giảm hiệu quả, khiến thân nhiệt tăng nhanh. Nếu nhiệt độ cơ thể vượt quá ngưỡng kiểm soát, người tập có thể rơi vào tình trạng sốc nhiệt, một cấp cứu y khoa nguy hiểm.

Ban đầu, người bệnh thường có biểu hiện mệt lả, chuột rút, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh. Khi tình trạng nặng lên, thân nhiệt có thể vượt 40 độ C, bệnh nhân mê sảng, co giật, hôn mê và suy đa cơ quan.

Đáng lo ngại, trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm dễ gặp nguy hiểm hơn do khả năng điều hòa thân nhiệt chưa hoàn thiện, trong khi nhiều em thường cố gắng vận động quá sức khi chơi thể thao.

Chơi thể thao thế nào để an toàn trong mùa nóng?

Các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên tập luyện ngoài trời trong khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h. Thời điểm phù hợp hơn là sáng sớm hoặc chiều muộn khi nhiệt độ giảm bớt.

Khi tập luyện, cần giảm cường độ vận động trong những ngày nắng nóng kéo dài, đặc biệt với các môn tiêu hao thể lực lớn như bóng đá, chạy bộ hay đạp xe đường dài.

Bổ sung nước đúng cách cũng là yếu tố sống còn. Không nên chờ khát mới uống mà cần bổ sung nước đều đặn trước, trong và sau khi vận động. Với người tập luyện kéo dài, có thể dùng thêm nước điện giải để bù khoáng.

Trang phục nên ưu tiên loại mỏng, nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt và có màu sáng. Nếu tập ngoài trời, cần đội mũ, dùng khăn làm mát và tìm nơi nghỉ có bóng râm sau mỗi quãng vận động.

Ngoài ra, người chơi thể thao tuyệt đối không nên thức khuya, thiếu ngủ hoặc sử dụng rượu bia trước khi vận động dưới trời nóng vì điều này làm tăng nguy cơ mất nước và rối loạn điều hòa thân nhiệt.

Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu ngay

Nếu người đang chơi thể thao xuất hiện các biểu hiện như da nóng đỏ, ngừng đổ mồ hôi, lơ mơ, đau đầu dữ dội, khó thở hoặc ngất xỉu, cần nhanh chóng đưa vào nơi thoáng mát, cởi bớt quần áo, chườm lạnh và gọi cấp cứu ngay lập tức.

Các bác sĩ nhấn mạnh sốc nhiệt không đơn thuần là "say nắng" thông thường mà có thể gây tử vong hoặc để lại tổn thương lâu dài cho gan, thận, tim và não nếu chậm xử trí.

Trong bối cảnh nắng nóng cực đoan ngày càng xuất hiện thường xuyên, việc chơi thể thao an toàn không chỉ là câu chuyện của thành tích hay sức khỏe, mà còn là kỹ năng bảo vệ tính mạng cho chính bản thân và con em mình.