Bùng nổ tranh luận về AI tại LHP Cannes

LHP Cannes vừa khép lại vào cuối tuần trước. Và, dù luôn là nơi tôn vinh nghệ thuật làm phim, thế nhưng năm nay, chủ đề được nhắc tới nhiều nhất tại LHP lâu đời và danh giá này lại là trí tuệ nhân tạo (AI).

Đạo diễn lừng danh Darren Aronofsky nằm trong số những người ủng hộ việc sử dụng công nghệ, trong khi đồng nghiệp Guillermo del Toro nói rằng ông "thà chết còn hơn".

AI chỉ là công cụ?

Dưới chiếc lều trắng trên bãi biển thơ mộng của thành phố Cannes, đạo diễn Darren Aronofsky đã có bài phát biểu mạnh mẽ trước khán giả - gồm các giám đốc điều hành và những người nhiệt thành ủng hộ công nghệ. Tất cả đang tụ tập về đây để dự hội nghị "AI for Talent".

Aronofsky là 1 trong những đạo diễn auteur (đạo diễn có dấu ấn cá nhân mạnh mẽ tới mức họ được ví như tác giả của phim) có ảnh hưởng lớn nhất điện ảnh Mỹ đương đại. Dấu ấn cá nhân của ông thể hiện qua nhiều tác phẩm kinh điển như Requiem For A Dream, The Wrestler và Black Swan.

Tuy nhiên, ông đang phải đối mặt với nhiều chỉ trích do ủng hộ các dự án AI tạo sinh, thông qua xưởng phim mới Primordial Soup của mình. AI hiện là vấn đề gây chia rẽ bậc nhất ở ngành công nghiệp điện ảnh.

"Có rất nhiều phản đối chống lại AI" - Aronofsky phát biểu - "AI là một từ tồi tệ, bởi vì nó là từ cửa miệng cho rất nhiều thứ khác nhau. Những gì mọi người làm khi nói chuyện với ChatGPT về thời tiết, hay làm gì trong 3 ngày ở Cannes, rất khác với AI mà chúng tôi đang sử dụng để tạo ra hình ảnh. Nó không giả mạo con người, nó thực chất là một công cụ".

Nếu LHP Cannes là thước đo cho những lo lắng và ám ảnh của ngành công nghiệp điện ảnh, thì năm nay, AI là chủ đề chiếm ưu thế hơn cả. Từ hội nghị bên bờ biển, bữa tiệc trên du thuyền đến các cuộc họp báo, các nhân vật hàng đầu không ngừng tranh luận xem AI là cuộc cách mạng sáng tạo tiếp theo của điện ảnh, hay là mối đe dọa hiện hữu đối với các nhà làm phim.

Công ty Primordial Soup của Aronofsky đã hợp tác với Google DeepMind trong nhiều dự án, bao gồm phim ngắn Goodnight Lamby của đạo diễn Dustin Yellin, được công chiếu lần đầu tại chính LHP Cannes.

Aronofsky lập luận rằng công nghệ này có thể giải quyết nhiều vấn đề sản xuất, trong cả phương diện thực tiễn lẫn đạo đức. Ông dẫn chứng một dự án trong đó công cụ AI giúp các nhà làm phim không phải đưa một em bé sơ sinh thật ra phim trường, bằng cách biến đổi kỹ thuật số vật mà diễn viên đang bế thành "một em bé sống động".

"Không bộ phim nào trong số này tồn tại mà thiếu AI" - ông khẳng định - "Chúng không thay thế bất cứ gì. Chúng chỉ đơn thuần là bổ sung".

Phản đối gay gắt

Tất nhiên, không chỉ riêng Darren Aronofsky, rất nhiều tên tuổi lừng danh khác trong giới điện ảnh cũng bày tỏ quan điểm ủng hộ AI. Siêu sao Reese Witherspoon đã đầu tư mạnh vào các công cụ kể chuyện bằng AI. Cố diễn viên Val Kilmer gần đây xuất hiện trong một đoạn trailer với hình ảnh do AI dựng lại dựa trên diễn xuất của ông.

Nhưng ngược lại, cũng có những người phản đối gay gắt, điển hình là Guillermo del Toro. Del Toro là 1 trong những đạo diễn phim kỳ ảo và gothic vĩ đại nhất thế giới hiện nay. Ông cũng là người đặc biệt ủng hộ nghệ thuật thủ công, với vật thể thật, ánh sáng thật, quái vật có thể chạm vào… thay vì dùng các hiệu ứng công nghệ.

Gần đây, ông cho biết "thà chết" còn hơn sử dụng AI trong phim của mình. "AI, đặc biệt là AI tạo sinh, tôi không quan tâm, và sẽ không bao giờ quan tâm" - del Toro khẳng định - "Tôi đã 61 tuổi, và tôi hy vọng có thể tiếp tục không quan tâm gì đến nó cho đến hết đời. Hôm trước, có người gửi email cho tôi, hỏi "Quan điểm của ông về AI là gì?" Và câu trả lời của tôi rất ngắn gọn. Tôi nói: "Tôi thà chết còn hơn".

Theo đạo diễn này, mối nguy hiểm thực sự không nằm ở bản thân công nghệ, mà ở "sự thiển cận tự nhiên", điều có thể dẫn đến việc sử dụng AI sai cách. Ông nói thêm rằng "sự thiển cận tự nhiên" là thứ thúc đẩy "hầu hết những điều tồi tệ nhất trên thế giới này".

"Tôi thật sự thấy sự kiêu ngạo của Victor Frankenstein (nhà khoa học đã tạo ra quái vật Frankenstein trong bộ phim cùng tên) có phần tương đồng với những người dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ" - ông nói - "Ông ta khá mù quáng, tạo ra thứ gì đó mà không cân nhắc đến hậu quả. Tôi nghĩ chúng ta cần phải dừng lại và xem xét xem mình đang đi về đâu".

Đua nhau phát triển

Bất chấp các quan điểm trái ngược, tại LHP Cannes năm nay, các công ty khởi nghiệp và xưởng phim AI vẫn cạnh tranh gay gắt để giành vị trí tiên phong.

Trong một sự kiện tổ chức trên du thuyền, nhà làm phim Chuck Russell đã giới thiệu 2 phim khoa học viễn tưởng do AI sản xuất tại công ty Neumorphic AI của ông. "Công nghệ AI đang mở rộng bộ công cụ điện ảnh đến quy mô chưa từng có trước đây" - ông nói.

AI cũng trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi vì gắn với bộ phim tài liệu mới của đạo diễn từng đoạt giải Oscar Steven Soderbergh, John Lennon: The Last Interview. Phim tái hiện lại cuộc trò chuyện cuối cùng trên đài phát thanh giữa Lennon và Yoko Ono vào ngày 8/12/1980, với khoảng 10% hình ảnh do AI tạo ra.

Soderbergh miêu tả các phân cảnh này - bao gồm trẻ sơ sinh khóc trong trang phục thập niên 1960 và người tiền sử diễn lại những suy ngẫm của Lennon về nam tính - là "chủ nghĩa siêu thực theo chủ đề", khẳng định chúng được dùng như ẩn dụ chứ không phải là sự lừa dối. "Về cơ bản, nó giống như ta sử dụng VFX (hiệu ứng hình ảnh), CGI (đồ họa máy tính) hoặc bất kỳ loại công nghệ phi nhiếp ảnh nào" - ông trình bày.

Ngoài ra, theo nhiều giám đốc điều hành hãng phim, AI cho phép sản xuất nhiều phim kinh phí trung bình với chi phí chỉ bằng 1 phim bom tấn.

Tất nhiên, vấn đề không đơn giản. Năm ngoái, việc Tilly Norwood - một "nữ diễn viên" do AI tạo ra - được quảng bá như ngôi sao Hollywood tiềm năng đã gây ra phản ứng dữ dội từ các diễn viên và nghiệp đoàn. Năm nay, các phim chủ yếu do AI tạo ra cũng bị cấm tham gia cuộc thi chính của LHP Cannes.

Thế nhưng, nhiều nhân vật hàng đầu đang kêu gọi ngành công nghiệp học cách thích ứng. "AI đã hiện diện, và chống lại nó, theo một nghĩa nào đó, là chống lại một trận chiến mà chúng ta sẽ thua" - theo Demi Moore, thành viên ban giám khảo LHP Cannes năm nay - "Vì vậy, theo tôi, tìm cách hợp tác với nó mới là con đường có giá trị hơn".

Bà cũng thấy không việc gì phải sợ AI. "Bởi vì nó không bao giờ thay thế được nghệ thuật đích thực - thứ vốn không phải vật chất" - theo bà - "Nghệ thuật đích thực đến từ tâm hồn, từ tinh thần mỗi người trong chúng ta - những người đang sáng tạo mỗi ngày. Và điều đó không bao giờ có thể tái tạo được thông qua bất cứ thứ gì mang tính kỹ thuật".

Đạo diễn Aronofsky ủng hộ quan điểm này, cho rằng nỗi lo sợ máy tính sẽ sớm thay thế người kể chuyện là "khoa học viễn tưởng". Theo ông, công nghệ này là một phần trong quá trình tiến hóa công nghệ của điện ảnh, tương tự như sự ra đời của âm thanh, máy quay phim cầm tay và hiệu ứng hình ảnh, và vì thế, nó có thể tạo ra vô số việc làm mới.