Park Chan Wook được Pháp trao huân chương văn hóa cao quý: Biểu tượng toàn cầu của điện ảnh Hàn Quốc

Đạo diễn điện ảnh nổi tiếng Hàn Quốc Park Chan Wook vừa được Chính phủ Pháp trao tặng danh hiệu "Commandeur de l'Ordre des Arts et des Lettres" (Huân chương Nghệ thuật và Văn học cấp Chỉ huy), cấp bậc cao nhất trong hệ thống huân chương văn hóa danh giá của Bộ Văn hóa Pháp.

Đây được xem là một trong những sự ghi nhận quan trọng nhất của châu Âu dành cho những cá nhân có đóng góp đặc biệt đối với nghệ thuật và văn hóa thế giới.

Lễ trao tặng diễn ra bên lề Liên hoan phim Cannes lần thứ 79 tại thành phố Cannes, miền nam nước Pháp, nơi Park Chan Wook đang giữ vai trò Chủ tịch Ban giám khảo hạng mục tranh giải chính thức. Ông trở thành nhà làm phim Hàn Quốc đầu tiên đảm nhận vị trí này trong lịch sử Cannes.

Sự kiện không chỉ đánh dấu một cột mốc cá nhân của Park Chan Wook mà còn phản ánh vị thế ngày càng lớn của điện ảnh Hàn Quốc trên bản đồ điện ảnh toàn cầu.

Trong bài phát biểu nhận huân chương, Park Chan Wook xúc động nói rằng điện ảnh và triết học Pháp đã ảnh hưởng sâu sắc đến tư duy nghệ thuật của ông từ những ngày đầu bước vào nghề. Ông chia sẻ: "Tôi rất xúc động khi nghĩ rằng giờ đây, những bộ phim của mình lại đang tạo ảnh hưởng đến các nhà làm phim trẻ của Pháp".

Ông cũng nhắc lại chiến thắng Grand Prix tại Cannes năm 2004 với bộ phim Oldboy như một bước ngoặt lớn trong sự nghiệp. Theo đạo diễn, chính Cannes đã mở ra cánh cửa để điện ảnh của ông tiếp cận khán giả toàn cầu và giúp tên tuổi của ông vượt ra khỏi phạm vi châu Á.

Nhà làm phim của những ám ảnh nghệ thuật

Sinh năm 1963 tại Seoul, Park Chan Wook được xem là một trong những đạo diễn có phong cách độc đáo và táo bạo nhất của điện ảnh đương đại. Ông nổi tiếng với khả năng kết hợp bạo lực, tâm lý, dục tính và chất thơ trong cùng một ngôn ngữ điện ảnh đầy mê hoặc.

Park Chan Wook từng theo học ngành triết học tại Đại học Sogang, điều ảnh hưởng rõ nét đến cách ông xây dựng nhân vật và khai thác những câu hỏi về đạo đức, tội lỗi, sự trả thù hay bản chất con người. Trước khi thành danh với vai trò đạo diễn, ông từng là nhà phê bình điện ảnh và tham gia nhiều câu lạc bộ nghiên cứu phim.

Bộ phim đầu tay The Moon Is... the Sun's Dream ra mắt năm 1992 không thành công về thương mại, khiến ông trải qua nhiều năm khó khăn. Tuy nhiên, chính quãng thời gian đó đã giúp Park Chan Wook hình thành quan điểm làm nghề rất riêng.

Ông từng nói: "Điều quan trọng nhất với một đạo diễn không phải là thành công tức thời, mà là tiếp tục làm phim theo cách mình tin tưởng". Câu nói ấy được xem như triết lý nghề nghiệp xuyên suốt sự nghiệp của ông.

Sau nhiều năm chật vật, Park Chan Wook bắt đầu được chú ý với Joint Security Area (2000). Tác phẩm thành công vang dội tại phòng vé Hàn Quốc và mở đường cho thời kỳ đỉnh cao của ông. Nhưng phải đến Oldboy (2003), tên tuổi Park Chan Wook mới thực sự bùng nổ trên trường quốc tế.

Oldboy không đơn thuần là một bộ phim báo thù. Với cấu trúc kể chuyện phức tạp, những cú máy đầy tính biểu tượng và các câu hỏi đạo đức gây ám ảnh, bộ phim đã trở thành hiện tượng toàn cầu.

Chiến thắng Grand Prix tại Cannes năm 2004 giúp Park Chan Wook trở thành gương mặt tiêu biểu của làn sóng điện ảnh Hàn Quốc mới. Nhà làm phim người Mỹ Quentin Tarantino khi đó là Chủ tịch Ban giám khảo Cannes và được cho là đã nhiệt liệt ủng hộ Oldboy.

Không chỉ ảnh hưởng đến điện ảnh châu Á, Oldboy còn tạo cảm hứng cho nhiều đạo diễn phương Tây, các trò chơi điện tử và phong cách dàn dựng hành động hiện đại. Giới phê bình quốc tế đánh giá Park Chan Wook là một "bậc thầy hình ảnh" với khả năng biến bạo lực thành nghệ thuật thị giác.

Trang chủ của Liên hoan phim Cannes từng mô tả phim của ông là "đầy bản năng, nổi loạn và baroque", luôn đưa khán giả bước vào những thế giới vừa đáng sợ vừa mê hoặc.

Sau Oldboy, Park Chan Wook tiếp tục khẳng định đẳng cấp qua hàng loạt tác phẩm như Lady Vengeance, Thirst, The Handmaiden, Stoke và Decision to Leave.

Năm 2009, ông giành Giải thưởng Ban giám khảo tại Cannes với Thirst. Đến năm 2022, ông tiếp tục đoạt giải Đạo diễn xuất sắc nhất cho Decision to Leave.

Bên cạnh phong cách dàn dựng giàu tính thẩm mỹ, Park Chan Wook còn được đánh giá là nhà làm phim luôn đặt ra nhiều suy tư về xã hội và con người thông qua điện ảnh. Các tác phẩm của ông hiếm khi kể chuyện theo cách trực diện, nhưng phía sau những câu chuyện báo thù, dục vọng hay tội lỗi luôn là các vấn đề về quyền lực, sự kiểm soát và bản chất của con người trong xã hội hiện đại.

Trong một cuộc trò chuyện tại Cannes, đạo diễn Hàn Quốc cho rằng điện ảnh không thể hoàn toàn đứng ngoài các vấn đề xã hội. Theo ông, một bộ phim mang hơi thở thời đại hay phản ánh góc nhìn chính trị không làm giảm giá trị nghệ thuật của tác phẩm. Tuy nhiên, Park Chan Wook cũng nhấn mạnh rằng yếu tố nghệ thuật luôn phải được đặt lên hàng đầu, bởi nếu chỉ chăm chăm truyền tải thông điệp mà thiếu chiều sâu điện ảnh, bộ phim sẽ trở nên khô cứng và mất đi sức sống.

Chính tư duy đó đã tạo nên dấu ấn riêng trong phim của Park Chan Wook. Ông không biến điện ảnh thành những bài diễn thuyết, mà lồng ghép các lớp nghĩa xã hội vào tâm lý nhân vật, hình ảnh và cách kể chuyện đầy ẩn dụ. Từ Oldboy, Lady Vengeance đến Decision to Leave, các tác phẩm của ông đều khiến khán giả bị cuốn vào những câu hỏi về đạo đức, sự thật, lòng tham hay cảm giác cô độc của con người.

Nhiều nhà phê bình quốc tế nhận định phong cách của Park Chan Wook là sự giao thoa đặc biệt giữa tư duy triết học phương Đông và ảnh hưởng từ điện ảnh châu Âu. Điều đó giúp phim của ông vừa dữ dội, ám ảnh nhưng vẫn giàu chất thơ và chiều sâu suy tưởng.

Giấc mơ làm phim tại Pháp

Trong lễ nhận huân chương, Park Chan Wook cho biết "mong muốn cuối cùng" của ông là thực hiện một bộ phim tại Pháp với các diễn viên Pháp.

Điều này không quá bất ngờ bởi từ lâu ông đã công khai sự ngưỡng mộ với điện ảnh Pháp, đặc biệt là các đạo diễn thuộc làn sóng Nouvelle Vague và phong cách kể chuyện giàu chất triết luận.

Nhiều nhà phê bình nhận xét rằng trong các bộ phim của Park Chan Wook luôn có sự pha trộn thú vị giữa tính kỷ luật của điện ảnh châu Á và tinh thần tự do của điện ảnh Pháp.

Trong nhiều cuộc phỏng vấn trước đây, Park Chan Wook từng khẳng định ông không muốn bị đóng khung vào bất kỳ trường phái nào. Ông nói: "Phong cách của tôi là kiểu phong cách tự học. Nó không thuộc về một trường phái cụ thể nào cả".

Chính sự tự do đó khiến các tác phẩm của ông luôn khó đoán, thậm chí gây tranh cãi, nhưng đồng thời cũng khiến giới yêu điện ảnh không thể rời mắt.

Biểu tượng toàn cầu của điện ảnh Hàn Quốc

Việc Park Chan Wook được trao huân chương văn hóa cao nhất của Pháp được xem là dấu mốc mới cho sức ảnh hưởng của văn hóa Hàn Quốc trên toàn cầu. Ông là người Hàn Quốc thứ tư nhận vinh dự này.

Từ thành công của Parasite của Bong Joon Ho đến vị thế của Park Chan Wook tại Cannes, điện ảnh Hàn Quốc đang bước vào thời kỳ ảnh hưởng chưa từng có.

Giới chuyên môn nhận định Park Chan Wook không chỉ là một đạo diễn tài năng mà còn là biểu tượng cho khả năng vượt qua ranh giới ngôn ngữ và văn hóa của điện ảnh châu Á.

Ở tuổi ngoài 60, ông vẫn tiếp tục sáng tạo và thử nghiệm. Bộ phim gần đây nhất của ông, No Other Choice, tiếp tục nhận được nhiều lời khen từ giới phê bình quốc tế.

Nhưng có lẽ điều khiến Park Chan Wook được kính trọng nhất không chỉ là các giải thưởng hay kỹ thuật điện ảnh xuất sắc, mà còn là thái độ nghiêm túc với nghề.

Ông từng chia sẻ rằng làm phim là công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn và trung thực tuyệt đối với cảm xúc: "Tôi luôn cố gắng tạo ra những bộ phim khiến khán giả cảm thấy họ chưa từng xem điều gì tương tự trước đó".

Sau hơn ba thập kỷ làm nghề, Park Chan Wook giờ đây không chỉ là niềm tự hào của Hàn Quốc mà đã trở thành một trong những đạo diễn có ảnh hưởng nhất của điện ảnh thế giới đương đại. Những gì ông đạt được tại Cannes và từ Chính phủ Pháp cho thấy điện ảnh không còn bị giới hạn bởi biên giới quốc gia, mà thuộc về những nghệ sĩ đủ bản lĩnh để kể các câu chuyện mang tính toàn cầu bằng ngôn ngữ riêng của mình.