136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh: Đảng ta đặc biệt coi trọng trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong di sản tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh, nêu gương là một phong cách nổi bật, xuyên suốt và có sức cảm hóa đặc biệt sâu sắc. 

Từ việc lớn của đất nước đến những điều bình dị trong cuộc sống hằng ngày, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thống nhất giữa lời nói và việc làm, giữa giáo dục người khác với tự giáo dục bản thân. Ở Người, nêu gương không phải khẩu hiệu hay yêu cầu mang tính hình thức, mà là phương thức lãnh đạo, phương thức giáo dục hiệu quả nhất.

Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu ngày càng cao về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phong cách nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục là chuẩn mực có giá trị định hướng sâu sắc đối với mỗi cán bộ, đảng viên và toàn xã hội.

“Muốn hướng dẫn Nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước”

Trong toàn bộ di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, nêu gương không chỉ là một phương pháp giáo dục hay một yêu cầu đạo đức, mà là nguyên tắc căn cốt của người cán bộ, đảng viên. Theo Người, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng; muốn tập hợp, dẫn dắt và thuyết phục được quần chúng thì trước hết người cán bộ, đảng viên phải làm gương.

Trong các bài nói, bài viết của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng nhiều lần các khái niệm “nêu gương”, “làm gương”, “gương mẫu”. Điều đó cho thấy Người đặc biệt coi trọng trách nhiệm tiên phong của cán bộ, đảng viên. Ngay từ tác phẩm Đường Kách mệnh năm 1927, Người đã đặt vấn đề tư cách người cách mạng lên hàng đầu. Theo Bác, người cách mạng phải là tấm gương trong ba mối quan hệ: với chính mình, với người khác và với công việc.

Người từng khẳng định: “Trong lịch sử đấu tranh của Đảng và trong mọi hoạt động hằng ngày, nhất là trên mặt trận chiến đấu và sản xuất, rất nhiều cán bộ, đảng viên ta đã tỏ ra anh dũng, gương mẫu, gian khổ đi trước, hưởng thụ đi sau và đã làm nên những thành tích rất vẻ vang”. Do đó, Bác luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải “ghi nhớ, học tập, noi gương các đồng chí: Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai...”, vì các đồng chí đó “đã nêu gương chói lọi của đạo đức cách mạng chí công vô tư cho tất cả chúng ta học tập”.

Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, nêu gương không phải việc làm mang tính hình thức hay nhất thời, mà phải trở thành phương thức tự giáo dục và giáo dục xã hội. Người khẳng định: “Lấy gương người tốt việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một trong những cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới”.

Trong gia đình, cha mẹ có thể là tấm gương cho các con, anh chị là tấm gương đối với các em; trong nhà trường, thầy, cô giáo là tấm gương cho học trò; trong cơ quan, tổ chức, cán bộ lãnh đạo là tấm gương cho cấp dưới, người này có thể nêu gương cho người khác. Trong cuộc sống hàng ngày, người cán bộ, đảng viên chẳng những phải có trách nhiệm tự tu dưỡng tốt để trở thành con người có đời tư trong sáng mà còn phải là tấm gương giúp nhân dân nhìn vào đó làm những điều đúng, điều thiện, chống lại thói hư, tật xấu... Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu cầu cán bộ phải “miệng nói tay làm”, “đảng viên đi trước, làng nước theo sau”.

Phong cách nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh còn thể hiện trong những điều bình dị nhất của đời sống hằng ngày. Người kêu gọi thực hành tiết kiệm và chính Người sống cuộc đời thanh bạch, giản dị đến tận cuối đời. Từ bộ quần áo kaki bạc màu, đôi dép cao su, căn nhà sàn đơn sơ đến những vật dụng cá nhân giản dị, tất cả đều phản ánh sự thống nhất giữa tư tưởng và hành động.

Có thể nói, phong cách nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự kết tinh giữa đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị và văn hóa lãnh đạo. Đó là phong cách của một lãnh tụ suốt đời đặt lợi ích của Tổ quốc, của Nhân dân lên trên hết; một con người nói ít, làm nhiều; lấy hành động để thuyết phục, lấy nhân cách để cảm hóa, thu phục lòng người.

Nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu đi đầu trong việc biến quyết sách thành hiện thực

Trong bối cảnh hiện nay, đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Cùng với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững là yêu cầu ngày càng cao về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Chính trong bối cảnh đó, việc học tập phong cách nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng trở nên cấp thiết.

Những năm qua, Đảng ta đặc biệt coi trọng trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Đây được xem là giải pháp quan trọng để xây dựng Đảng về đạo đức, củng cố niềm tin của Nhân dân.

Từ Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị khóa XII về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, Đảng tiếp tục ban hành nhiều quy định quan trọng về trách nhiệm nêu gương. Đáng chú ý là Quy định số 08-QĐ/TW năm 2018 của Ban Chấp hành Trung ương về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên; Kết luận số 01-KL/TW năm 2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 05; Quy định số 144-QĐ/TW năm 2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.

Điểm nổi bật của các văn bản này là yêu cầu rất cụ thể đối với cán bộ, đảng viên: phải gương mẫu từ tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống đến tinh thần trách nhiệm trong công việc; phải dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; phải chống chủ nghĩa cá nhân, bệnh hình thức, nói không đi đôi với làm.

Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, trách nhiệm nêu gương không chỉ thể hiện trong cơ quan, đơn vị mà còn cả trên không gian mạng, trong văn hóa ứng xử và trong thái độ phục vụ Nhân dân.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, ở đâu người đứng đầu gương mẫu, sâu sát cơ sở, dám chịu trách nhiệm, ở đó tạo được đoàn kết, tạo được niềm tin và động lực phát triển. Ngược lại, ở đâu cán bộ thiếu gương mẫu, nói nhiều làm ít, né tránh trách nhiệm, ở đó dễ phát sinh trì trệ, mất đoàn kết, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân.

Tinh thần nêu gương hiện nay còn được thể hiện rất rõ qua yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ “6 dám”: dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo và dám đương đầu với khó khăn, thử thách vì lợi ích chung. Đây chính là sự kế thừa và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về tinh thần tiên phong, gương mẫu của người cán bộ cách mạng.

Trong những thời điểm khó khăn của đất nước, phong cách nêu gương tiếp tục cho thấy sức mạnh đặc biệt. Trong đại dịch COVID-19 trước đây, hình ảnh hàng vạn y bác sĩ, chiến sĩ, lực lượng tuyến đầu không quản hiểm nguy, hy sinh lợi ích cá nhân để bảo vệ sức khỏe Nhân dân đã trở thành những tấm gương lay động lòng người. Khi thiên tai, bão lũ, nhiều cán bộ, chiến sĩ sẵn sàng có mặt ở nơi khó khăn nhất để hỗ trợ dân khắc phục hậu quả. Trong công cuộc cải cách hành chính, chuyển đổi số, nhiều cán bộ trẻ chủ động đổi mới tư duy, gần dân, sát dân hơn để nâng cao hiệu quả phục vụ. Đó chính là những biểu hiện sinh động của tinh thần nêu gương trong thời đại mới.

Cùng với đó, công cuộc phòng, chống tham nhũng, tiêu cực những năm gần đây cũng đặt ra yêu cầu rất cao về trách nhiệm nêu gương. Việc xử lý nghiêm cán bộ vi phạm, kể cả cán bộ cấp cao, cho thấy quyết tâm xây dựng kỷ cương, giữ nghiêm kỷ luật của Đảng, đồng thời khẳng định không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Điều này cũng phản ánh rõ quan điểm: người cán bộ càng giữ cương vị cao càng phải gương mẫu.

Trong xã hội hôm nay, học tập phong cách nêu gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ dành cho cán bộ, đảng viên mà còn cần lan tỏa trong mọi tầng lớp Nhân dân. Đó có thể là sự tận tụy của người thầy trên bục giảng; là tinh thần trách nhiệm của bác sĩ với bệnh nhân; là ý thức trung thực của doanh nhân; là lối sống nhân ái, tử tế của mỗi công dân. Bởi xét đến cùng, sức mạnh của nêu gương nằm ở khả năng truyền cảm hứng và tạo ra những giá trị tích cực trong cộng đồng.

Dù Bác đã đi xa gần 6 thập kỷ, nhưng phong cách nêu gương của Người vẫn vẹn nguyên giá trị thời đại. Đó không chỉ là bài học về đạo đức, lối sống mà còn là bài học về phương thức lãnh đạo, phương thức giáo dục và cảm hóa con người bằng chính hành động thực tiễn.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, xây dựng xã hội văn minh, hiện đại thì phong cách nêu gương càng phải được đề cao. Khi tinh thần nêu gương trở thành ý thức tự giác của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người, đó cũng là lúc những giá trị tốt đẹp được lan tỏa, góp phần xây dựng và phát triển đất nước bền vững, giàu mạnh và nhân văn hơn. Đúng như khẳng định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài viết: “TIẾN LÊN! TOÀN THẮNG ẮT VỀ TA!”: "Mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt người đứng đầu, phải nêu cao tinh thần trách nhiệm, gương mẫu đi đầu trong việc biến quyết sách thành hiện thực. Từ nay, “nói đi đôi với làm” phải trở thành nguyên tắc hành động; mọi chủ trương, nhiệm vụ đề ra đều phải xác định rõ mục tiêu, giải pháp, gắn trách nhiệm với kết quả, gắn đột phá với bền vững và kỷ luật thực thi phải gắn với sự hài lòng của Nhân dân".