Chuyện World Cup ngày xưa: 30 phút điên rồ & tấm bia vinh danh trận bán kết
Nằm giữa khu Santa Ursula của Mexico City, sân vận động Azteca không chỉ là một công trình kiến trúc hùng vĩ, mà còn mang trong mình lịch sử của những trận cầu vĩ đại bậc nhất bóng đá thế giới.
Nằm giữa khu Santa Ursula của Mexico City, sân vận động Azteca không chỉ là một công trình kiến trúc hùng vĩ, mà còn mang trong mình lịch sử của những trận cầu vĩ đại bậc nhất bóng đá thế giới.
Là sân vận động đầu tiên tổ chức 2 trận chung kết World Cup, Azteca đã chứng kiến vô số thiên tài hiếm có bước trên mặt cỏ của mình. Bên ngoài Azteca có một tượng đài cùng tấm bia tưởng niệm. Trên đó khắc dòng chữ "Partido del Siglo" - "Trận cầu của thế kỷ".
Azteca chính là nơi Pele cùng các đồng đội đánh bại đội tuyển Italy để giành chức vô địch World Cup thứ 3 của Brazil. Đó là trận đấu mà "Ginga" tái khẳng định mình như hình mẫu tối thượng của vẻ đẹp bóng đá. Nhưng tấm bia ấy lại không nói về trận chung kết đó. Nó nhắc đến một trận đấu diễn ra vài ngày trước, vào ngày 17/6/1970.
Dòng chữ viết: "Sân vận động Azteca vinh danh đội tuyển Italy và Tây Đức, những người đã tạo nên 'Trận đấu của Thế kỷ' tại World Cup 1970".
Với một số người, việc tôn vinh một trận bán kết thay vì trận chung kết có thể là điều kỳ lạ, đặc biệt khi trận cuối cùng của giải cũng là màn trình diễn tuyệt mỹ giúp bóng đá đẹp giành lại linh hồn của mình. Nhưng với những ai từng chứng kiến những gì xảy ra ngày 17/6/1970, thật không khó hiểu vì sao một trận đấu tưởng chừng khép lại với chiến thắng 1-0 khô cứng kiểu catenaccio của Italy lại trở thành bất tử.
Bởi điều khiến trận đấu ấy trở thành "Partita del Secolo" trong tiếng Italy hay "Jahrhundertspiel" trong tiếng Đức chính là những gì diễn ra sau phút 90.
Đồng xu định đoạt số phận
4 năm trước World Cup 1970, bóng đá Italy trải qua quãng thời gian đầy biến động. Tại World Cup 1966, họ thua cay đắng CHDCND Triều Tiên ở Middlesbrough. Bàn thắng của Pak Doo-ik khiến người Italy trở về nước trong ê chề, bị nguyền rủa bởi những tifosi giận dữ.
Lịch sử gọi bán kết World Cup 1970 là "Partido del Siglo - Trận cầu của thế kỷ"
HLV Edmondo Fabbri bị sa thải không lâu sau đó. Liên đoàn bóng đá Italy khi ấy áp dụng công thức quen thuộc: Khi mọi thứ sụp đổ, hãy thay HLV. Ban đầu, họ thành lập một "ủy ban kỹ thuật" gồm Helenio Herrera và Ferruccio Valcareggi. Nhưng rồi những cái đầu tỉnh táo hơn quyết định trao toàn quyền cho Valcareggi. Và đó là lựa chọn đúng đắn.
Tại EURO 1968 trên sân nhà, Valcareggi giúp Italy lên ngôi vô địch. Khi ấy EURO vẫn là giải đấu rất ngắn: Vòng loại kéo dài 2 năm, sau đó chỉ còn bán kết và chung kết.
Tuyển Italy vượt qua vòng bảng, trong đó Gigi Riva với biệt danh "Rombo di Tuono" (Tiếng Sấm) theo cách gọi của nhà báo huyền thoại Gianni Brera, ghi 6 bàn trong 3 trận cuối.
Tại bán kết EURO, Italy hòa Liên Xô 0-0 và thắng nhờ… tung đồng xu, bởi khi ấy loạt luân lưu chưa tồn tại. Trong trận chung kết đầu tiên với Nam Tư, họ bị dẫn trước và chỉ gỡ hòa phút 80 nhờ Domenghini.
Trận đá lại diễn ra 2 ngày sau, Italy thắng 2-0 bằng các bàn của Riva và Anastasi để vô địch châu Âu. Không phải hành trình hào hùng nhất, nhưng đủ để Azzurri tới Mexico với tư cách nhà vô địch châu lục.
Trong khi đó, Tây Đức cũng đến Mexico 1970 mang theo những vết thương riêng. Họ vào chung kết World Cup 1966, gỡ hòa phút cuối trước Anh rồi gục ngã bởi bàn thắng gây tranh cãi của Geoff Hurst cùng quyết định của trọng tài biên Tofiq Bahramov.
Nhưng Tây Đức sở hữu những tài năng phi thường. Gerd Muller là cỗ máy săn bàn đáng sợ nhất châu Âu. Sepp Maier trấn giữ khung thành. Và phía trước ông là Franz Beckenbauer đang bước vào thời kỳ rực rỡ nhất của "Hoàng đế". Tây Đức vượt qua vòng loại World Cup 1970 với thành tích xuất sắc nhất châu Âu. Họ đến Mexico cùng niềm tin rằng đã đến lúc đưa chiếc cúp trở lại quê hương.
"Catenaccio" và "Staffetta"
Ở vòng bảng, Azzurri chơi cực kỳ thực dụng theo phong cách "Catenaccio": Thắng Thụy Điển 1-0, hòa Uruguay 0-0, hòa Israel 0-0. Họ đứng đầu bảng với… đúng 1 bàn thắng. Nhưng ở tứ kết gặp chủ nhà Mexico, mọi thứ thay đổi. Italy thắng 4-1. Rivera vào sân hiệp 2 và thổi luồng sinh khí vào hàng công. Riva cuối cùng cũng lên tiếng với cú sút cháy lưới đầy uy lực. Azzurri vào bán kết.
Còn Tây Đức? Họ nghiền nát mọi đối thủ trên hành trình của mình. Họ đánh bại Morocco 2-1, Bulgaria 5-2, Peru 3-1. Riêng Muller ghi tới 7 bàn. Ở tứ kết gặp Anh, Tây Đức bị dẫn 0-2 rồi thắng ngược 3-2 sau hiệp phụ. Beckenbauer chơi kiệt xuất, Muller ghi bàn quyết định.
Một cuộc đối đầu giữa 2 trường phái đối lập được định sẵn tại Azteca.
Valcareggi hiểu rõ sự khắc nghiệt của độ cao và thời tiết Mexico. Ông tạo ra chiến thuật mang tên "Staffetta" (tiếp sức).
Tây Đức (phải) đau đớn rời giải còn Italy tiến vào chung kết 1970 rồi thua Brazil 1-4
Trong đội hình Italy có 2 nhạc trưởng xuất chúng: Sandro Mazzola của Inter và Gianni Rivera của Milan. Nhưng Valcareggi tin rằng không thể dùng cả hai cùng lúc. Kế hoạch của ông là: Mazzola đá hiệp 1, Rivera vào sân hiệp 2. Mazzola chịu khó phòng ngự hơn. Rivera sẽ xuất hiện khi đối thủ xuống sức. Trên giấy tờ, ý tưởng ấy nghe rất tuyệt. Nhưng cả hai cầu thủ đều ghét nó.
30 phút điên rồ nhất lịch sử World Cup
Ngày 17/6/1970. Brazil đá bán kết với Uruguay ở Guadalajara. Còn cả châu Âu dõi mắt về Azteca. Tuyển Italy mở tỷ số từ phút thứ 8 nhờ Roberto Boninsegna. Sau đó, họ lùi sâu phía sau, dựng "tấm khiên xanh" catenaccio trước khung thành Enrico Albertosi.
Tây Đức tấn công không ngừng. Albertosi bay người cứu thua liên tiếp. Xà ngang cũng cứu Italy. Hai quả phạt đền bị từ chối cho Tây Đức. Thời gian trôi dần về phút 90 và tưởng như Italy sẽ giữ được chiến thắng.
Nhưng rồi… phút 90. Grabowski treo bóng vào vòng cấm. Người xuất hiện là Karl-Heinz Schnellinger, một hậu vệ. Trong gần 300 trận ở Serie A, ông chỉ ghi 3 bàn. Trong 47 trận cho tuyển Đức, ông mới ghi đúng… 1 bàn. Và đó chính là bàn thắng ấy. Schnellinger lao vào, đệm bóng tung lưới Italy. Tỷ số là 1-1. Bình luận viên Ernst Huberty hét lên: "Schnellinger! Là Schnellinger!". Azteca như bùng nổ. Nhưng đó mới chỉ là khởi đầu.
Hiệp phụ bắt đầu như một trận quyền anh hạng nặng nơi 2 võ sĩ đều kiệt sức nhưng vẫn tiếp tục tung cú đấm cuối cùng. Các cầu thủ kiệt sức nằm vật xuống sân. Beckenbauer thi đấu với cánh tay treo trên băng vì chấn thương vai. Nhưng trận đấu chưa chịu dừng lại.
Phút 94, Muller đưa Tây Đức dẫn 2-1. Phút 98, Burgnich gỡ hòa 2-2 níu hy vọng cho Italy. Phút 104, Riva sút tung lưới Maier nâng tỷ số lên 3-2. Bình luận viên Nando Martellini gần như vỡ òa khi kéo dài tiếng hét: "Riva… Riva… Riiivvvvaaa!".
Tây Đức không chấp nhận gục ngã. Phút 110, Muller đánh đầu gỡ 3-3. Nhưng chỉ 20 giây sau khi giao bóng, Boninsegna băng xuống rồi chuyền ngược cho Rivera dứt điểm lạnh lùng. 4-3 cho Italy. Cú đấm kết liễu. Maier đổ gục xuống sân. Lần này, Tây Đức không thể đứng dậy nữa. Tiếng còi mãn cuộc vang lên, cả Azteca như chết lặng trước những gì vừa chứng kiến.
Tây Đức đau đớn rời giải. Italy tiến vào chung kết 1970 rồi thua Brazil 1-4 trong ngày Pele đăng quang lần cuối. Dù 4 năm sau, Muller, Beckenbauer và Maier vô địch thế giới ngay trên sân nhà năm 1974, nhưng với rất nhiều cầu thủ, trận bán kết tại Azteca mới là ký ức vĩ đại nhất.
"Không ai quên trận đấu đó. Nghĩ về nó đến giờ vẫn khiến tôi phát điên", Muller sau này nói, như thể ông mang nỗi đau ấy suốt đời. Có người cho rằng 90 phút đầu trận đấu đó khá tẻ nhạt, và chỉ 30 phút cuối mới khiến trận đấu trở nên bất tử. Nhưng cũng có người tin rằng chính sự căng thẳng âm ỉ suốt cả trận mới khiến hiệp phụ bùng nổ dữ dội đến vậy. Dù nhìn theo cách nào, Azteca đã đưa ra phán quyết của riêng mình. Một sân vận động từng in dấu chân Pele, Maradona và chứng kiến vô số trận cầu vĩ đại nhất lịch sử vẫn gọi nó là: "Partido del Siglo - Trận cầu của thế kỷ".
Xem tin tức mới nhất World Cup 2026
Xem lịch thi đấu World Cup 2026