Arsenal hướng tới “cú đúp” lịch sử: Thành bại nhờ… trực giác của Arteta

Trong nhiều năm qua, Mikel Arteta thường được nhắc đến như một nhà cầm quân cầu toàn, thiên về kiểm soát và bị ảnh hưởng mạnh bởi trường phái chiến thuật của Pep Guardiola.

Nhưng ở mùa giải 2025-26, đặc biệt trong giai đoạn cuối mùa, Arteta đang cho thấy một phiên bản khác: Linh hoạt hơn, quyết đoán hơn và sẵn sàng tin vào trực giác của mình.

Những thay đổi mang tính bước ngoặt

Tháng 4 chứng kiến đội bóng thành London chững lại đúng vào giai đoạn then chốt. 2 thất bại trong 3 trận Premier League khiến áp lực gia tăng, đồng thời làm dấy lên cảm giác Arsenal có thể tiếp tục hụt hơi trong cuộc đua đường dài, giống như 2 mùa giải trước. Dù màn trình diễn được cải thiện phần nào vào cuối tháng, đội bóng của Arteta vẫn thiếu một cú hích để thay đổi không khí và tạo lại niềm tin.

Bước ngoặt xuất hiện ở trận gặp Fulham trên sân Emirates đầu tháng 5. Arteta đưa ra hai điều chỉnh đáng chú ý khi sử dụng Myles Lewis-Skelly ở hàng tiền vệ và bố trí Riccardo Calafiori đá hậu vệ trái. Đây không phải thay đổi mang tính cách mạng về chiến thuật, nhưng lại tạo ra hiệu ứng rõ rệt lên cấu trúc vận hành của Arsenal.

Lewis-Skelly mang đến khả năng xoay trở và triển khai bóng trực diện hơn ở khu vực giữa sân. Trong khi đó, Calafiori giúp hành lang trái của Arsenal giàu tốc độ và năng lượng hơn nhờ khả năng dâng cao liên tục. Arsenal thắng 3-0, nhưng điều quan trọng hơn nằm ở cách họ chơi bóng. Đội chủ sân Emirates tìm lại sự thanh thoát và nhịp điệu từng giúp họ bùng nổ hồi đầu mùa.

Sau trận đấu, Arteta tiết lộ ông đã thử rất nhiều phương án đội hình trên chiếc iPad cá nhân trước khi đưa ra lựa chọn cuối cùng. "Tôi thay đổi đội hình rất nhiều lần, cân nhắc đủ mọi khả năng. Nhưng cuối cùng, đó là cảm giác của tôi", HLV người Tây Ban Nha chia sẻ.

Phát biểu ấy phản ánh rõ cách Arteta đang điều hành Arsenal ở giai đoạn quyết định của mùa giải. Sau nhiều năm xây dựng đội bóng dựa trên tính tổ chức và các nguyên tắc chiến thuật chặt chẽ, ông giờ đây cho phép bản thân linh hoạt hơn trong các quyết định.

Không chỉ chuyên môn trên sân thay đổi, bầu không khí tại Emirates cũng khác đi đáng kể. Trong phần lớn mùa giải, Arsenal thường chơi bóng cùng áp lực rất lớn từ kỳ vọng vô địch. Tuy nhiên, ở trận gặp Fulham, người hâm mộ bắt đầu thực sự tận hưởng bóng đá thay vì sống trong trạng thái căng thẳng.

Trực giác giúp Arteta trưởng thành

Điểm đáng chú ý là trực giác không phải lúc nào cũng đưa Arteta đến lựa chọn đúng ngay lập tức. Nhưng khác biệt nằm ở việc ông đang phản ứng với sai lầm nhanh hơn trước đây. Trận gặp West Ham là ví dụ điển hình. Khi Ben White chấn thương và phải rời sân từ sớm, Arteta quyết định kéo Declan Rice xuống đá hậu vệ phải, đồng thời tung Martin Zubimendi vào sân nhằm duy trì khả năng kiểm soát tuyến giữa.

Trên lý thuyết, đây là quyết định có cơ sở, bởi Rice từng chơi tốt ở vị trí hậu vệ phải trước đó. Tuy nhiên, thực tế trên sân cho thấy sự điều chỉnh này khiến hệ thống vận hành của Arsenal mất cân bằng.

Việc Rice rời tuyến giữa làm giảm khả năng tranh chấp và chuyển trạng thái. Đồng thời, cánh phải của Arsenal cũng trở nên mong manh hơn trong khâu phòng ngự.

Arteta nhanh chóng nhận ra vấn đề. Ngay đầu hiệp 2, ông đưa Rice trở lại khu vực trung tuyến để khôi phục sự ổn định. Sau đó, HLV người Tây Ban Nha tiếp tục thực hiện một thay đổi quan trọng khác khi tung Martin Odegaard và Kai Havertz vào sân nhằm tăng cường sức sáng tạo. Đó là quyết định góp phần giúp Arsenal giành chiến thắng.

Sau trận đấu, Arteta thừa nhận ông cảm thấy đội bóng cần thêm 2 tiền vệ tấn công để tạo khác biệt ở thời điểm thế trận bắt đầu chững lại. Điều đáng nói là vài năm trước, Arteta thường bị đánh giá thiếu linh hoạt. Ông có xu hướng trung thành quá lâu với những lựa chọn quen thuộc và đôi khi phản ứng chậm trước diễn biến trận đấu.

Nhưng mùa này, đặc biệt trong giai đoạn cuối, Arteta cho thấy sự trưởng thành đáng kể. Ông sẵn sàng thay đổi khi cần thiết, đồng thời không ngần ngại thừa nhận những điều chỉnh chưa hiệu quả để sửa chữa ngay lập tức.

Sự thay đổi ấy cũng thể hiện rõ qua cách Arteta sử dụng các nhân tố trên hàng công, đặc biệt là Odegaard. Tiền vệ người Na Uy không thi đấu nhiều mùa này, nhưng vẫn là một trong những nguồn sáng tạo hiệu quả nhất của Arsenal. Pha kiến tạo trước West Ham là đường chuyền thành bàn thứ 6 của anh ở giải đấu, ngang bằng thành tích tốt nhất đội cùng Leandro Trossard. Nếu tính trung bình mỗi 90 phút, Odegaard nằm trong nhóm cầu thủ tạo cơ hội hàng đầu Arsenal ở nhiều chỉ số như số cơ hội tạo ra, cơ hội từ bóng sống hay kiến tạo kỳ vọng.

Arsenal hiện vẫn còn 2 trận đấu tại Premier League cùng trận chung kết Champions League phía trước. Cuộc đua chưa kết thúc và áp lực chắc chắn sẽ còn tăng lên. Tuy nhiên, điều tích cực với đội chủ sân Emirates là họ đang bước vào giai đoạn quyết định với sự chủ động về tâm lý và chuyên môn.