Luồng sinh khí mới để phát triển giáo dục và đào tạo

Tại Hải Phòng, các nhà trường, địa phương đặc biệt ưu tiên nguồn lực để học sinh làm chủ kỹ năng số và ngoại ngữ. Đây cũng là một trong những nội dung cốt lõi thành phố tập trung triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Xây dựng môi trường giáo dục toàn diện

Bà Nguyễn Thị Thắm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Văn Tố (phường Lê Chân, Hải Phòng) cho biết, một trong những nội dung bà đặc biệt tâm đắc đó là tăng cường giáo dục toàn diện cho học sinh (trong đó có dạy và học ngoại ngữ), từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học. Tại trường, ngoại ngữ không chỉ là một môn học mà còn là công cụ giúp học sinh tiếp cận tri thức mới, mở rộng tư duy và hình thành kỹ năng hội nhập từ sớm. Trên cơ sở đó, trường chú trọng đổi mới hình thức giảng dạy theo hướng tăng cường thực hành, trải nghiệm, ứng dụng công nghệ số và xây dựng môi trường để có thể ứng dụng ngoại ngữ hằng ngày. Đơn vị đang triển khai giảng dạy các ngôn ngữ nước ngoài là tiếng Anh, tiếng Hàn và tiếng Nhật. Việc dạy và học ngoại ngữ không chỉ thông qua những bài học trên lớp mà còn qua các chương trình giao lưu với người nước ngoài; giúp học sinh có thêm động lực, niềm vui và củng cố các kỹ năng học ngoại ngữ hiệu quả.

Theo ông Ngô Gia Nghì, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở xã Vĩnh Bảo, Nghị quyết 71 là cơ sở chính trị và pháp lý vững chắc để nhà trường tự tin thực hiện các bước đột phá trong đổi mới, sáng tạo. Từ định hướng chiến lược, nghị quyết tạo động lực, nguồn sinh khí mới để các cán bộ, giáo viên thay đổi tư duy từ “dạy học truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực và phẩm chất học sinh”. Nghị quyết còn mở ra hướng đi để các nhà trường có cơ sở thực hiện việc xã hội hóa và huy động nguồn lực để đầu tư cơ sở vật chất, mua sắm trang thiết bị phục vụ nhu cầu dạy và học đáp ứng xu thế hội nhập quốc tế.

Cần cơ chế đặc thù cho giáo dục trong kỷ nguyên số

Theo các nhà giáo, nhà quản lý, để triển khai Nghị quyết 71 thành công, các cơ quan liên quan tiếp tục có hướng dẫn cụ thể hơn về tự chủ trong tuyển dụng và tuyển dụng nhân sự chất lượng cao. Bên cạnh đó, các đơn vị cần hỗ trợ ngân sách đặc thù cho chuyển đổi số trong giáo dục cũng như có những chương trình học phù hợp liên quan đến sử dụng AI trong hỗ trợ học tập.

Theo ông Đào Phú Thùy Dương, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Bảo, hiện nay, nguồn lực đầu tư công dành cho chính quyền cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã còn khá hạn chế. Trong khi đó, mục tiêu đến năm 2030 của xã Vĩnh Bảo là phấn đấu 100% trường học trên địa bàn xã đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Tuy nhiên, với nguồn lực hiện có của địa phương, đây là nhiệm vụ gặp không ít khó khăn. Vì vậy, thành phố cần tiếp tục quan tâm, hỗ trợ nhiều hơn, đặc biệt đối với các địa phương có xuất phát điểm là khu vực nông thôn trước đây.

Ông Đào Phú Thùy Dương nêu rõ, hiện nay, theo quy định và chủ trương phân cấp tuyển dụng giáo viên, thẩm quyền tuyển dụng đối với các bậc học được giao cho UBND cấp tỉnh quản lý và thực hiện. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai cho thấy, việc tuyển dụng giáo viên từ mầm non đến trung học cơ sở nên phân quyền cho UBND cấp xã bởi địa phương hiểu nhu cầu thực tế tại các trường cũng như nắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của giáo viên mới ra trường. Điều này giúp các địa phương chủ động lựa chọn, tuyển dụng được những người thực sự có năng lực, có tình yêu và mong muốn gắn bó, cống hiến cho quê hương; qua đó góp phần xây dựng đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục tại các địa phương, đặc biệt là những xã thuộc khu vực còn nhiều khó khăn trên cả nước.

Theo ông Ngô Gia Nghì, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở THCS xã Nguyễn Bỉnh Khiêm đề xuất, các cơ quan liên quan tiếp tục có hướng dẫn cụ thể hơn về quyền tự chủ trong tuyển dụng nhân sự chất lượng cao, giúp nhà trường chủ động thu hút nhân tài. Bên cạnh đó, các cơ quan cần có chính sách đặc thù về chế độ đãi ngộ, tôn vinh để giáo viên yên tâm cống hiến.

Các cấp có thẩm quyền quan tâm hỗ trợ ngân sách để thực hiện chuyển đổi số trong giáo dục cũng như cần có giáo trình giảng dạy về AI phù hợp với thực tiễn. Cụ thể, việc giảng dạy STEM, AI trong nhà trường chủ yếu do giáo viên tin học đang là lực lượng tiên phong đảm nhiệm. Do đó, các cơ quan liên quan cần tổ chức thêm các lớp tập huấn, bồi dưỡng và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên để các thầy cô làm chủ kỹ năng số và có định hướng tốt cho học sinh.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là xu hướng tất yếu, song ranh giới giữa “hỗ trợ học tập” và lạm dụng AI còn mong manh. Do đó, các trường cần có đội ngũ nhà giáo được đào tạo bài bản về đạo đức AI và kỹ năng sử dụng AI...