"Tâm ý đổi thay" của Isaac

Isaac là 1 trong những nam nghệ sĩ giữ phong độ ổn định của V-pop. Nam ca sĩ vừa trở lại đường đua âm nhạc với sản phẩm mới - MV Tâm ý đổi thay và đang tạo được sự đón nhận của khán giả.

1. Không quá ồn ào, không chạy theo xu hướng tạo "viral", sản phẩm lần này của Isaac đi theo hướng nhẹ nhàng hơn: Một bản ballad ẩn mình trong cái vỏ pop-rock mang tinh thần chill, thiên về cảm giác và không khí hơn là phô diễn kỹ thuật hay kịch tính hóa cảm xúc.

Nói cách khác, sự trở lại với ca khúc Tâm ý đổi thay không hoàn toàn thuần ballad theo công thức cũ của V-pop chính là điểm đáng chú ý nhất. Với khán giả từng quen thuộc cùng hình ảnh Isaac trong những bản dance pop sôi động, Tâm ý đổi thay có thể xem là một khoảng dịu hơn trong hành trình âm nhạc của anh.

Phần giai điệu mềm mại nhưng hòa âm lại được xử lý theo hướng pop rock nhẹ, tạo cảm giác hiện đại và vẫn giữ được độ chuyển động cần thiết. Chính sự pha trộn này khiến bài hát không bị quá "lụy", đồng thời phù hợp với chất trình diễn vốn là sở trường của Isaac.

Nhìn từ Tâm ý đổi thay cũng phần nào thấy được sự thay đổi trong xu hướng nghe nhạc của khán giả trẻ hiện nay. Nếu giai đoạn trước, nhạc ballad thường cần những đoạn cao trào lớn, những cú "gào" cảm xúc hoặc các câu chuyện drama mạnh để tạo hiệu ứng, thì hiện tại người nghe lại chuộng những bài hát có tính "mood" (cảm xúc) nhiều hơn. Âm nhạc không chỉ để nghe mà còn để tạo không gian cảm xúc.

MV "Tâm ý đổi thay":

Tâm ý đổi thay đi đúng tinh thần ấy. Đây là kiểu ca khúc tâm trạng nhưng không nặng nề. Nó không cố kéo người nghe vào một bi kịch dữ dội mà chỉ nhẹ nhàng gợi cảm giác tiếc nuối của một mối quan hệ dần xa nhau.

Một điểm đáng chú ý khác là phần hình ảnh của MV. Thay vì xây dựng cốt truyện nặng drama như nhiều MV ballad trước đây, ê-kíp lựa chọn cách kể tối giản hơn. Những khung hình chủ yếu tập trung vào cảm xúc, ánh sáng và "phản ứng hóa học" giữa Isaac cùng Yeolan.

Sự xuất hiện của Yeolan tạo hiệu ứng gợi nhớ khá rõ tới MV Tôi đã quên thật rồi từng phát hành trước đây. Việc tái hợp này giống như một cú chạm nhẹ vào ký ức của khán giả cũ và gợi sự tiếp nối về mặt cảm xúc trong hành trình âm nhạc của Isaac.

Không gian hình ảnh của MV cũng đi theo đúng tinh thần "chill aesthetic" đang phổ biến hiện nay: Ánh sáng mềm, màu sắc trung tính, góc quay chậm và tập trung nhiều vào thần thái nhân vật hơn là diễn xuất kịch tính.

Visual (hình ảnh) của Isaac tiếp tục là một lợi thế lớn. Sau nhiều năm hoạt động, nam ca sĩ vẫn giữ được phong độ ngoại hình gần như không thay đổi quá nhiều. Nhưng "thần thái" của anh giờ điềm tĩnh và trưởng thành hơn. Không còn quá sắc lạnh hay "đánh mạnh" bằng năng lượng trình diễn, Isaac của Tâm ý đổi thay tạo cảm giác gần gũi hơn, nội tâm hơn.

2. Gây chú ý nhất với người viết khi tiếp cận Tâm ý đổi thay đó chính là phần ca từ. Ca từ của ca khúc này đi theo một hướng pha trộn giữa ngôn ngữ pop hiện đại với sự hoài cổ Á Đông. Sự "lai ghép" này tạo nên nét riêng cho bài hát, khiến người nghe có cảm giác vừa quen vừa lạ.

Ngay câu mở đầu: "Mưa ngừng rơi chẳng thể làm em thôi quay lưng bước đi / Đưa bàn tay mở lòng chỉ mong trong tâm you can see" đã có thể thấy lối quen của ballad đương đại: hình tượng mưa, quay lưng, níu giữ, trái tim tan vỡ… Tuy nhiên, điều chú ý là cách dùng từ mềm, tiết chế, thiên về trạng thái nội tâm. Cụm "trong tâm you can see" - tiếng Anh được đưa vào không nhằm phô diễn mà như một nhịp ngắt cảm xúc của người trẻ hiện đại, những người vừa sống trong không gian văn hoá toàn cầu nhưng vẫn giữ kiểu tình cảm Á Đông.

Bộc lộ rõ nhất màu sắc hoài cổ là đoạn ca từ ở phần điệp khúc: "Thuận thời vì tưởng ông trời giao duyên/ Thiệp mời tựa bàn hai họ quan viên". Đây có thể coi là câu hát "đắt" nhất của bài. Cụm "ông trời giao duyên" vốn là mô-típ quen trong văn hóa phương Đông, nhất là trong ca dao, tục ngữ, dân ca truyền thống. Tình yêu không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn mang sắc thái duyên số, định mệnh, ý trời. Người Việt Nam và nhiều quốc gia Á Đông từ lâu vẫn có thói quen nhìn tình yêu dưới góc độ nhân duyên hơn là thuần lý tính.

Trong khi đó, cụm "hai họ quan viên" lại gợi không khí lễ nghi cưới hỏi truyền thống. Câu "quan viên hai họ" thường xuất hiện trong văn học, sân khấu dân gian và trong văn nói giao tiếp dịp sum vầy. Khi đặt vào một bản pop ballad hiện đại, nó tạo nên hiệu ứng thẩm mỹ: Vừa sang trọng, vừa hoài niệm, vừa có chút ngôn tình cổ trang - một xu hướng thẩm mỹ đang ảnh hưởng mạnh tới người trẻ Việt Nam qua phim ảnh, âm nhạc và "văn hóa mạng".

Ca từ của Tâm ý đổi thay vì thế phản ánh khá rõ một xu hướng thẩm mỹ mới: Sự giao thoa giữa pop hiện đại và tinh thần Á Đông truyền thống. Nếu trước đây V-pop thường chịu ảnh hưởng mạnh từ Âu - Mỹ hay K-pop với lối viết ngắn, trực diện, thì hiện nay nhiều nghệ sĩ trẻ bắt đầu muốn "bản địa hóa" cảm xúc của mình bằng chất liệu văn hóa quen thuộc hơn.

Thú vị ở chỗ, sự trở về ấy không hẳn là quay lại truyền thống nguyên bản, mà là tái tạo truyền thống bằng tư duy của thế hệ mới. Một câu hát như: "Thiệp mời tựa bàn hai họ quan viên" nếu đặt trong một bài hát cách đây 15 năm có thể bị xem là quá "sến" hoặc quá cổ. Nhưng ở thời điểm hiện tại, nó lại tạo được cá tính và bản sắc. Điều đó cho thấy gu thẩm mỹ âm nhạc của khán giả trẻ Việt Nam đang dần thay đổi: Họ không chỉ cần giai điệu bắt tai, mà còn muốn tìm thấy màu sắc văn hóa và cảm giác "đẹp về ngôn ngữ" trong ca từ.

3. Cách đặt tên ca khúc Tâm ý đổi thay là một kiểu diễn đạt mang màu sắc Á Đông và mang tính nội tâm hơn so với cách nói thông thường như "thay lòng đổi dạ" hay "hết yêu". "Tâm ý" không chỉ là suy nghĩ, mà còn bao hàm tình cảm, ý nguyện và sự hướng về một người trong lòng. Vì thế, "tâm ý đổi thay" diễn tả trạng thái tình cảm dần chuyển hướng một cách âm thầm, tinh tế, không bùng nổ dữ dội nhưng đủ khiến một mối quan hệ rạn vỡ.

Cụm từ này mang đến sắc thái nhẹ và buồn. Nó không quy kết đúng sai, không trách móc gay gắt, mà giống một lời chấp nhận rằng lòng người vốn khó giữ nguyên như thuở ban đầu. Đặt trong toàn bộ ca từ bài hát, "tâm ý đổi thay" chính là khoảnh khắc người ở lại nhận ra tình yêu vẫn còn, nhưng trái tim của đối phương thì đã không còn hướng về mình nữa.

Việc đặt tên ca khúc là Tâm ý đổi thay thay là một lựa chọn có chủ ý về mặt ngôn ngữ. Trước hết, "tâm ý" gợi cảm giác sâu và kín đáo. Người Á Đông thường không diễn đạt tình cảm quá trực diện; thay vì nói "không còn yêu", người ta nói "lòng đã khác", "ý đã đổi", "duyên không còn". Vì vậy, cụm "tâm ý đổi thay" như một sự thay đổi diễn ra từ từ trong nội tâm, chứ không phải sự phản bội dữ dội.

Tôi cho rằng cái tên này phản ánh khá rõ xu hướng thẩm mỹ hiện nay của nhạc trẻ Việt Nam là thích những cụm từ giàu hình tượng, tạo cảm giác văn chương, hoài cổ.

Dẫu thế, cũng chính vì "tâm ý đổi thay" là một cách gợi tính văn chương nên nó cũng tiềm ẩn cảm giác "làm đẹp câu chữ" nhiều hơn nhu cầu biểu đạt trực tiếp. "Tâm ý đổi thay" có thể còn gợi đến sự cầu kỳ hơn, tiềm ẩn dấu hiệu "quan trọng hóa". Nó khiến câu hát trở nên sang, có màu cổ, nhưng đồng thời cũng dễ tạo cảm giác hơi "gồng chữ", nhất là với người nghe thích sự giản dị, tự nhiên.

Đó là cái nguy hiểm tiềm ẩn của xu hướng sử dụng ca từ hiện nay của giới trẻ. Đại ý, đôi khi quá ưu tiên vẻ đẹp ngôn ngữ và không khí thẩm mỹ, dẫn đến câu chữ đẹp nhưng giảm độ chân thật đời sống. Tuy nhiên, trong trường hợp bài này, sự cầu kỳ ấy vẫn còn nằm trong giới hạn chấp nhận được vì nó không trở nên quá bí hiểm và vẫn thống nhất với toàn bộ màu sắc ca khúc.

Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng mạnh từ Âu - Mỹ hay K-pop với lối viết trực diện, đơn giản, giới trẻ Việt Nam (bao gồm cả người sáng tạo âm nhạc và khán giả) bắt đầu có nhu cầu về những câu chữ giàu hình tượng hơn, mang màu sắc văn hóa Á Đông và văn hóa Việt Nam rõ hơn. Cũng vì thế, Tâm ý đổi thay có thể chưa phải một cú đột phá quá mạnh về mặt âm nhạc, nhưng cho thấy Isaac và ê-kíp của anh đang hiểu khá rõ thị hiếu hiện tại cần những bài hát dễ đồng cảm, không quá nặng nề, có không gian cảm xúc, giàu tính hình ảnh.