Du lịch và áp lực 'trưởng thành' từ những dòng xe ngày lễ

Chúng ta vừa chứng kiến một cảnh tượng quen thuộc trong kỳ nghỉ lễ vừa qua: ùn tắc trên các trục giao thông lớn và quá tải tại nhiều điểm du lịch.

Tại đó, từ tối 29/4, các cửa ngõ Hà Nội và TP.HCM rơi vào tình trạng ùn ứ kéo dài - để rồi, cuối kỳ nghỉ, hình ảnh ấy tái diễn theo chiều ngược lại, khi dòng người trở về thành phố. Và giữa hai mốc thời gian đó là những biển người tràn ngập khắp các bãi biển, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi... trên cả nước.

Thực tế, câu chuyện này đã diễn ra khá thường xuyên trong những kỳ nghỉ lớn vài năm qua. Chỉ ít ngày trước, trong kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026, những dấu hiệu tương tự cũng đã xuất hiện, trước khi lặp lại với mức độ cao hơn trong kỳ nghỉ 4 ngày, như một lời nhắc rõ ràng về sức ép ngày càng lớn của du lịch đại chúng.

Tuy nhiên, sẽ là phiến diện nếu chỉ nhìn những dòng xe ùn tắc và những bãi biển đông nghẹt ấy bằng lăng kính tiêu cực. Từ một hoạt động từng được xem là xa xỉ với nhiều người, du lịch nay đã trở thành nhu cầu phổ biến trong đời sống xã hội. Đó là dấu hiệu của một thị trường có sức sống, có nhu cầu thực và có khả năng đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế.

Xa hơn, những kỳ nghỉ đông khách cũng cho thấy dư địa phát triển của du lịch Việt Nam vẫn còn rất lớn. Câu chuyện còn lại nằm ở cách chuyển nhu cầu đang tăng mạnh ấy thành động lực phát triển bền vững, thay vì trở thành áp lực.

Thực tế, sự phát triển nóng những năm gần đây cho thấy du lịch đại chúng đang đặt ra một bài toán mới về phân bổ sức chứa và tổ chức điểm đến. Khi quá nhiều người cùng đổ về một nơi trong cùng thời điểm, du khách phải đối mặt với chờ đợi, chen chúc, giá cả tăng và dịch vụ quá tải. Ở chiều ngược lại, địa phương cũng chịu sức ép lớn, bởi mỗi điểm đến đều có giới hạn về hạ tầng giao thông, môi trường và không gian tiếp nhận. Với những khu vực nhạy cảm như biển, đảo, vịnh hay phố cổ, vài mùa cao điểm quá tải có thể làm suy giảm hình ảnh và sức hấp dẫn đã được gây dựng trong nhiều năm.

Bởi thế, bài toán cần giải không chỉ nằm ở việc thiếu hạ tầng hay cơ sở lưu trú. Xa hơn, đó là yêu cầu tổ chức lại không gian du lịch: phân bổ khách theo thời gian, theo vùng và theo loại hình trải nghiệm; phát triển điểm đến vệ tinh; tăng kết nối liên vùng; xây dựng sản phẩm riêng cho từng địa phương. Khi có thêm nhiều lựa chọn đủ hấp dẫn, du khách sẽ không còn dồn về vài "điểm nóng", còn các địa phương cũng có thêm cơ hội phát triển cân bằng và bền vững hơn.

Và cách tiếp cận này cũng hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, với một trong những nhiệm vụ - giải pháp cơ bản: "Cấu trúc lại, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam. Phát triển sản phẩm du lịch mang bản sắc văn hóa, giàu trải nghiệm; thúc đẩy du lịch thông minh, xanh, sạch, giảm phát thải; kết nối liên vùng, liên ngành; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực".

Rộng hơn, bên cạnh vai trò của chính sách, địa phương và doanh nghiệp, du khách cũng phải là một phần của quá trình chuyển đổi ấy. Văn hóa du lịch cần được khuyến khích và hình thành từ những lựa chọn rất cụ thể: đi lệch ngày, tránh khung giờ cao điểm, đặt trước dịch vụ qua mạng, tìm đến những điểm đến ít áp lực hơn, giữ gìn vệ sinh và tôn trọng văn hóa bản địa. Bởi khi thị trường du lịch đã lớn, cách ứng xử của mỗi du khách cũng góp phần tạo nên chất lượng chung cho toàn ngành.

Nhìn từ những dòng xe ngày lễ, có thể thấy du lịch Việt Nam đang đứng trước một bước chuyển quan trọng. Sự đông đúc là tín hiệu của sức cầu lớn, đời sống xã hội phát triển và một ngành du lịch còn nhiều tiềm năng. Nhưng chính sự đông đúc ấy cũng cảnh báo rằng mô hình tăng trưởng cũ đã bắt đầu chạm giới hạn. Và điều cần thiết lúc này là những giải pháp phát triển để nhu cầu du lịch được đáp ứng tốt hơn, văn minh và bền vững hơn.

Nếu biết tận dụng tín hiệu tích cực từ thị trường và kịp thời điều chỉnh cách phát triển, du lịch Việt Nam có thể bước sang một giai đoạn phát triển mới, thay vì để mỗi kỳ nghỉ lễ tiếp tục trở thành một cuộc thử sức của giao thông, hạ tầng và sự kiên nhẫn của con người.