Bắc Ninh làm mới điểm đến từ trải nghiệm văn hóa

Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, nơi hội tụ nhiều di sản văn hóa vật thể và phi vật thể gắn bó mật thiết với đời sống tâm linh của cộng đồng.

Phát huy những giá trị đặc sắc đó, tỉnh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển du lịch, trong đó lấy du lịch tâm linh làm hướng đi trọng tâm.

Làm mới điểm đến từ trải nghiệm văn hóa

Di tích quốc gia đặc biệt Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Lý (Đền Đô) tại phường Từ Sơn là điểm đến tiêu biểu, thu hút đông đảo du khách thập phương của tỉnh Bắc Ninh. Dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay trùng với chính hội Đền Đô, nhằm tưởng nhớ 1.016 năm ngày Đức Vua Lý Thái Tổ đăng quang Hoàng đế. Dự kiến lượng khách về dâng hương, tham quan tăng cao, địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức lễ hội, bảo đảm đón tiếp chu đáo, an toàn.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Từ Sơn Nguyễn Đức Mạnh, Đền Đô có kiến trúc tinh xảo, gồm khu ngoại thành với hồ bán nguyệt, thủy đình, nhà văn chỉ, võ chỉ; khu nội thành rộng hơn 4.000 m2 với không gian thờ tự trang nghiêm. Giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc giúp di tích trở thành điểm đến hấp dẫn quanh năm.

Nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, Ban quản lý di tích đã xây dựng đội thuyết minh chuyên nghiệp, đồng thời phát triển các sản phẩm trải nghiệm như hát Quan họ trên thuyền, giới thiệu ẩm thực địa phương.

Đáng chú ý, từ tháng 8/2025, tuyến tàu du lịch "Hà Nội 5 cửa ô" kết nối Hà Nội – Từ Sơn được đưa vào khai thác, góp phần làm mới cách tiếp cận điểm đến. Sau gần 8 tháng triển khai, đã có gần 250 chuyến tàu với hơn 51.000 lượt khách du lịch từ Hà Nội đến ga Từ Sơn, kết nối tham quan di tích quốc gia đặc biệt Đền Đô. Không chỉ tăng trưởng về lượng khách, sản phẩm này còn nhận được nhiều phản hồi tích cực nhờ sự kết hợp hài hòa giữa du lịch đường sắt và khám phá giá trị lịch sử – văn hóa, mang đến một hành trình giàu cảm xúc.

Chị Tào Thanh Huyền, du khách đến từ Hà Nội cho biết, khi bước qua cổng tam quan rêu phong của Đền Đô, du khách cảm nhận rõ không gian trầm mặc, cổ kính, mang lại sự thư thái. Sau nghi lễ dâng hương, du khách được nghe thuyết minh về lịch sử ngôi đền, về công lao các vị vua triều Lý, từ đó thêm tự hào về truyền thống Thăng Long - Kinh Bắc. Đặc biệt, nhiều người ấn tượng với các trải nghiệm văn hóa như nghe Quan họ tại Thủy đình, in tranh dân gian Đông Hồ và thưởng thức ẩm thực địa phương...

Cùng với các điểm đến khác, dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay, Trung tâm Bảo tồn tranh dân gian Đông Hồ (phường Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) tổ chức nhiều hoạt động hấp dẫn phục vụ du khách tham quan và trải nghiệm.

Ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Giám đốc Bảo tàng Bắc Ninh số 2 cho biết, nghề làm tranh dân gian Đông Hồ đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Việc tổ chức trình diễn kỹ thuật làm tranh và hướng dẫn du khách trực tiếp trải nghiệm in tranh trong dịp này nhằm góp phần bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng về gìn giữ nghề truyền thống.

Bên cạnh đó, du khách còn được thưởng thức các chương trình nghệ thuật dân gian như múa rối nước Đồng Ngư, dân ca Quan họ; tham quan, tìm hiểu và mua sắm sản phẩm làng nghề tiêu biểu… Những hoạt động đó góp phần tạo nên không gian văn hóa đậm đà bản sắc, thu hút du khách trong và ngoài nước đến với Bắc Ninh.

Khai thác di sản, xây dựng thương hiệu du lịch

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Đỗ Tuấn Khoa, Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng đất giàu tiềm năng du lịch với hệ thống di sản phong phú. Toàn tỉnh hiện có hơn 4.000 di tích lịch sử, văn hóa; trong đó 1.415 di tích được xếp hạng; 1.383 lễ hội truyền thống được tổ chức hằng năm; 8 di sản được UNESCO ghi danh; 25 hiện vật, nhóm hiện vật là bảo vật quốc gia; cùng hàng trăm di sản phi vật thể, nghệ nhân và làng nghề truyền thống. Đây không những là biểu tượng của trí tuệ, tài năng và tâm hồn người Việt mà còn là những giá trị di sản văn hóa tiêu biểu của tỉnh, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Phát huy lợi thế này, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách, kế hoạch nhằm phát triển du lịch văn hóa, trong đó du lịch tâm linh gắn với cộng đồng được xác định là hướng đi trọng tâm. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành sản phẩm thị trường văn hóa, định vị sản phẩm văn hóa mang thương hiệu quốc gia gắn với du lịch.

Năm 2025, địa phương đón gần 6 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch ước đạt 5.500 tỷ đồng. Trong đó, du lịch tâm linh, gắn với các di sản văn hóa chiếm 75% tổng số lượt khách. Kết quả này phản ánh mức độ quan tâm ngày càng lớn đối với du lịch tâm linh tại Bắc Ninh. Nhờ những tiềm năng, lợi thế trên, Bắc Ninh đã triển khai kế hoạch điểm đến du lịch gắn với việc phát huy giá trị di sản văn hóa, từ đó nhiều di sản đã trở thành những sản phẩm du lịch đặc sắc của tỉnh.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc khai thác giá trị văn hóa tâm linh phục vụ du lịch vẫn còn hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng. Hoạt động du lịch chưa đi vào chiều sâu, thiếu tính kết nối, phát triển còn rời rạc, chưa huy động hiệu quả sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan, khiến hiệu quả kinh tế chưa cao...

Để phát triển du lịch trong thời gian tới, địa phương xác định sẽ hoàn thiện quy hoạch tổng thể, làm rõ vai trò của du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2040; đồng thời xây dựng định hướng phát triển du lịch văn hóa tâm linh gắn với cộng đồng, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và khai thác.

Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước sẽ được tăng cường, kiểm soát chặt chẽ hoạt động tại các khu di tích, điểm du lịch, lễ hội..; ngăn chặn tình trạng mê tín dị đoan, thương mại hóa. Địa phương cũng chú trọng phát triển du lịch cộng đồng thông qua hỗ trợ mô hình homestay, dịch vụ du lịch; đào tạo kỹ năng phục vụ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Đặc biệt, việc xây dựng và quảng bá thương hiệu du lịch với sản phẩm chủ đạo là du lịch văn hóa tâm linh sẽ được đẩy mạnh, gắn với tăng cường liên kết vùng, kết nối tour, tuyến với các địa phương lân cận để hình thành các tour, tuyến du lịch liên vùng, hướng tới phát triển du lịch bền vững, từng bước trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.