LACMA ra mắt tòa nhà trung tâm 724 triệu USD, định hình lại trải nghiệm bảo tàng nghệ thuật

Bảo tàng Nghệ thuật Hạt Los Angeles (Los Angeles County Museum of Art – LACMA) vừa chính thức bước vào một kỷ nguyên mới với việc khánh thành tòa nhà trung tâm mang tên David Geffen Galleries.

Công trình này không chỉ là một không gian trưng bày nghệ thuật, mà còn được định hình như một "cỗ máy khám phá" – cách gọi đầy hình tượng của giám đốc điều hành kiêm giám đốc bảo tàng Michael Govan.

Biểu tượng kiến trúc mới giữa lòng Los Angeles

Từ bên ngoài, tòa nhà gây ấn tượng mạnh với hình dáng giống một đoạn đường cao tốc uốn lượn, lơ lửng phía trên đại lộ Wilshire – một trong những trục giao thông huyết mạch của Los Angeles. Tuy nhiên, những người đứng sau dự án lại lựa chọn một cách diễn giải mềm mại hơn: họ ví công trình như một hệ sinh thái đại dương.

Các không gian trưng bày chính bên trong được đặt tên theo bốn đại dương lớn – Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải. Ý tưởng này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn phản ánh cách tổ chức không gian: các khu vực trưng bày liên kết liền mạch với nhau, giống như cách các vùng nước trên trái đất giao thoa cả về địa lý lẫn văn hóa.

Công trình do kiến trúc sư người Thụy Sĩ Peter Zumthor thiết kế, với tổng kinh phí lên tới 724 triệu USD và diện tích hơn 32.000 m². Đây là giai đoạn thứ ba trong chuỗi cải tổ kéo dài suốt hai thập kỷ của LACMA, nhưng lại được xem là bước ngoặt quan trọng nhất, đánh dấu sự "tái sinh" toàn diện của bảo tàng.

Không gian phá vỡ mọi quy chuẩn truyền thống

Khác với các bảo tàng truyền thống vốn có lối vào chính rõ ràng và không gian trung tâm (atrium) mang tính định hướng, David Geffen Galleries lại đi theo hướng hoàn toàn khác. Không có một "cửa chính" mang tính biểu tượng; thay vào đó, công trình được thiết kế để khách tham quan có thể bước vào từ nhiều hướng, rồi tự do dạo bước, khám phá.

Toàn bộ khu trưng bày nằm trên một tầng duy nhất ở độ cao tầng hai, với các ô cửa kính lớn mở ra tầm nhìn bao quát thành phố. Cách thiết kế này tạo nên sự kết nối liên tục giữa nghệ thuật và đời sống đô thị – một điểm nhấn đặc biệt trong triết lý kiến trúc của Zumthor.

Michael Govan cho biết, ý tưởng "cỗ máy khám phá" xuất phát từ nghiên cứu lâu dài về tâm lý khách tham quan bảo tàng. Theo ông, nhiều người thường chỉ tìm đến những tác phẩm quen thuộc hoặc đã có hiểu biết, trong khi bỏ qua những lĩnh vực khác.

"Trong các bảo tàng, nếu bạn không biết hoặc không thích một thứ gì đó, bạn sẽ không chủ động đi tìm nó" - Govan chia sẻ. "Nhưng rất nhiều khi, chính những điều bạn chưa biết lại là thứ bạn sẽ yêu thích nếu có cơ hội tiếp xúc".

Chính vì vậy, không gian mới được thiết kế để khuyến khích những "cuộc gặp gỡ tình cờ" với nghệ thuật – nơi một bức tranh, một tác phẩm điêu khắc hay thậm chí là đồ gốm cổ có thể bất ngờ thu hút sự chú ý của người xem.

Trưng bày theo cảm xúc thay vì niên đại

Một trong những thay đổi mang tính đột phá của LACMA là cách sắp xếp tác phẩm. Thay vì phân chia theo niên đại, trường phái hay khu vực địa lý, các tác phẩm được kết hợp dựa trên "cảm xúc" và sự tương tác thị giác.

Điều này đồng nghĩa với việc một bức ảnh hiện đại có thể được đặt cạnh một tác phẩm điêu khắc cổ hàng trăm năm tuổi. Sự pha trộn này nhằm tạo ra những đối thoại mới giữa các thời kỳ và nền văn hóa, giúp người xem tiếp cận nghệ thuật theo cách trực quan và cá nhân hơn.

Tuy nhiên, thiết kế mở với lượng ánh sáng tự nhiên dồi dào cũng đặt ra thách thức không nhỏ. Ánh sáng mạnh có thể gây ảnh hưởng đến việc bảo quản các tác phẩm nhạy cảm. Để giải quyết vấn đề này, Zumthor sử dụng hệ thống rèm – một đặc trưng quen thuộc trong các công trình của ông – nhằm điều chỉnh ánh sáng linh hoạt theo thời gian trong ngày.

"Không có gì đẹp hơn sự chuyển động của ánh sáng và bóng tối" - Zumthor chia sẻ, nhấn mạnh vai trò của yếu tố tự nhiên trong việc định hình trải nghiệm không gian.

Hành trình dài của một dự án đầy tham vọng

LACMA tọa lạc tại khu vực Miracle Mile của Los Angeles, gần La Brea Tar Pits – một địa điểm nổi tiếng với các phát hiện hóa thạch. Trên thực tế, chính những phát hiện khảo cổ này đã nhiều lần làm chậm tiến độ xây dựng, khi các nhà khoa học phải tạm dừng thi công để khai quật và bảo tồn hiện vật.

Dự án bắt đầu xây dựng từ năm 2019, với 125 triệu USD được tài trợ từ ngân sách hạt Los Angeles. Phần còn lại đến từ các nhà tài trợ tư nhân, trong đó có ông trùm giải trí David Geffen – người đã đóng góp khoản tài chính lớn và được vinh danh qua tên gọi của tòa nhà.

Trong suốt nhiều năm thi công, cả khách tham quan lẫn người dân địa phương đều có cảm giác dự án "không bao giờ hoàn thành". Nhưng đến ngày 4/5, khi công trình chính thức mở cửa, LACMA sẵn sàng bước sang một chương mới.

LACMA trong bức tranh văn hóa đương đại

Kể từ khi thành lập năm 1961, LACMA đã không ngừng mở rộng và thay đổi. Hiện nay, khu Pavilion for Japanese Art (Khu trưng bày Nghệ thuật Nhật Bản, khánh thành năm 1988) là phần lâu đời nhất còn hoạt động. Các bổ sung đáng chú ý khác bao gồm Broad Contemporary Art Museum (Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại Broad - 2008) và Resnick Exhibition Pavilion (Khu trưng bày Resnick - 2010).

Ngoài ra, LACMA cũng gia tăng sức hút nhờ các tác phẩm nghệ thuật ngoài trời mang tính biểu tượng. Trong đó, Urban Light của nghệ sĩ Chris Burden – với hàng trăm cột đèn đường cổ – và Levitated Mass của Michael Heizer – một khối đá khổng lồ treo lơ lửng – đã trở thành những điểm check-in nổi tiếng, góp phần đưa bảo tàng đến gần hơn với công chúng.

Ngay bên cạnh LACMA là Bảo tàng Điện ảnh Viện Hàn lâm – bảo tàng điện ảnh lớn nhất nước Mỹ. Dù hoạt động độc lập, hai tổ chức này tạo nên một tổ hợp văn hóa đặc biệt, kết nối giữa nghệ thuật đại chúng và nghệ thuật hàn lâm.

Tầm nhìn mới cho một bảo tàng toàn cầu

Việc khai trương David Geffen Galleries không chỉ là một cột mốc kiến trúc, mà còn thể hiện tham vọng định hình lại bản sắc của LACMA trên bản đồ nghệ thuật thế giới.

Trong nhiều năm, bảo tàng này dù sở hữu bộ sưu tập đồ sộ nhưng lại thiếu một "dấu ấn nhận diện" rõ ràng. Với công trình mới, LACMA kỳ vọng sẽ trở thành một không gian mở, nơi nghệ thuật không còn bị giới hạn bởi những khuôn khổ truyền thống, mà được trải nghiệm một cách tự nhiên, linh hoạt và đầy bất ngờ.

Ở góc độ rộng hơn, dự án cũng phản ánh xu hướng thay đổi của các bảo tàng đương đại: từ những "kho lưu trữ" tĩnh lặng trở thành những không gian sống động, tương tác và mang tính khám phá cao.

Với "cỗ máy khám phá" mới này, LACMA không chỉ mời gọi công chúng đến chiêm ngưỡng nghệ thuật, mà còn khuyến khích họ bước vào một hành trình trải nghiệm – nơi mỗi bước đi đều có thể dẫn đến một phát hiện bất ngờ.