Góc nhìn 365: Luật Công nghiệp văn hóa - bước đi cần thiết từ Nghị quyết 80

Nghiên cứu, xây dựng dự án Luật Công nghiệp văn hóa nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ cho lĩnh vực này phát triển - đó là chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong cuộc họp với Bộ VH,TT&DL ngày 25/4 vừa qua. Đáng chú ý, như nhận định của người đứng đầu Chính phủ, mức độ phát triển và đóng góp của lĩnh vực công nghiệp văn hóa Việt Nam vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế sẵn có.

Nhìn lại, trong vài năm gần đây, đề xuất xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa cũng đã nhiều lần được đặt ra tại những diễn đàn chuyên ngành - từ hội thảo khoa học đến các tọa đàm chính sách.

Cuối năm 2025, trong Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, vấn đề này cũng đã được đưa ra nghị trường, với đề xuất nghiên cứu xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa theo hướng kiến tạo hành lang pháp lý đồng bộ, coi đây như một thành phần kinh tế năng động, có đóng góp trực tiếp vào GDP quốc gia.

Thực tế ấy cho thấy, yêu cầu về sự xuất hiện của một bộ luật gắn với lĩnh vực công nghiệp văn hóa không đến từ ý chí chủ quan, mà hình thành từ chính thực tiễn vận động của đời sống kinh tế - văn hóa trong xã hội. Dù vậy, cho đến hiện tại, những đề xuất này chủ yếu dừng ở mức định hướng mà chưa thể thực thi.

Trong khi đó, về lý thuyết, một bộ luật với khuôn khổ pháp lý thống nhất sẽ khắc phục tình trạng các chính sách liên quan tới công nghiệp văn hóa bị phân tán ở nhiều lĩnh vực, qua đó giúp việc điều phối trở nên rõ ràng, hiệu quả. Và khi đặt trong một nền tảng pháp lý chung như vậy, công nghiệp văn hóa sẽ có điều kiện phát triển đồng bộ, gắn với một chiến lược tổng thể, thay vì phụ thuộc vào nỗ lực riêng lẻ của từng đơn vị hoặc từng ngành nghề.

***

Đặt trong bối cảnh ấy, việc Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành là một cột mốc quan trọng trong cách tiếp cận văn hóa nói chung và công nghiệp văn hóa nói riêng. Tại đó, Nghị quyết chỉ rõ: "Thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới với những chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hóa, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hóa".

Đồng thời, Nghị quyết cũng đặt ra mục tiêu cụ thể: "Đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa; hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo. Xây dựng một số tập đoàn công nghiệp văn hóa…" và đưa ra những nhiệm vụ - giải pháp chi tiết: "Tập trung xây dựng các luật về hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả, công nghiệp văn hóa... theo hướng kiến tạo, khơi thông nguồn lực cho phát triển văn hóa".

Có nghĩa, với những định hướng này, yêu cầu xây dựng các luật liên quan tới công nghiệp văn hóa đã trở thành một khâu tất yếu trong quá trình hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết 80. Bởi, khi các yêu cầu về hình thành hệ sinh thái và khơi thông nguồn lực cho công nghiệp văn hóa được đặt ra một cách cụ thể, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cũng là một nhiệm vụ rõ ràng, nhằm tạo điều kiện để những mục tiêu ấy gắn với thực tế.

Cũng cần nói thêm, ngày 24/4 vừa qua, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đã được Quốc hội biểu quyết thông qua với nội dung bao quát toàn diện các lĩnh vực của đời sống văn hóa, từ bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống đến phát triển thị trường công nghiệp văn hóa. Đáng chú ý, nghị quyết đã mở ra nhiều cơ chế, chính sách quan trọng, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các ngành công nghiệp văn hóa phát triển.

Đặt trong mạch vận động ấy, chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa của Thủ tướng Chính phủ là một bước đi cần thiết để chuyển hóa những định hướng từ Nghị quyết 80 cũng như khung chính sách từ Nghị quyết của Quốc hội thành cơ chế vận hành cụ thể.

Và như thế, từ những đề xuất gắn với thực tế cho đến một nhiệm vụ đã được xác lập tại Nghị quyết 80, quá trình xây dựng Luật Công nghiệp văn hóa đang dần đi vào quỹ đạo rõ ràng hơn. Quá trình ấy gắn với những kỳ vọng của chúng ta về một hành lang pháp lý đầy đủ và khoa học, để thực sự "khơi thông nguồn lực cho phát triển văn hóa" trong kỷ nguyên mới của dân tộc.