"Bốn mùa Việt Nam" - bản hòa ca thiên nhiên dành cho tuổi thơ

Với 45 bài thơ được tuyển chọn, Bốn mùa Việt Nam (NXB Giáo dục Việt Nam, Carobooks) của nhà thơ Lữ Mai mang tới một hành trình thơ trải qua bốn mùa. Hành trình này vừa tái hiện vòng tuần hoàn của thiên nhiên, đồng thời cũng miêu tả quá trình trưởng thành về cảm xúc, nhận thức trẻ thơ.

Đây là tác phẩm viết cho thiếu nhi mới nhất của nhà thơ Lữ Mai. Chị đến với sáng tác cho thiếu nhi bằng một hành trình bền bỉ và giàu tâm huyết, ghi dấu qua nhiều ấn phẩm giàu giá trị nghệ thuật và giáo dục. Tiêu biểu có thể kể đến bộ sách Thơ hay cho bé học nói (5 tập, in chung với nhà thơ Đoàn Văn Mật); tập truyện dài Dưới khung trời ngát xanh đoạt Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn (do báo Thể thao và Văn hóa - TTXVN tổ chức) và Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2025.

Hành trình thơ trải qua bốn mùa

Bốn mùa Việt Nam được bố cục theo bốn phần tương ứng với bốn mùa trong năm: Xuân, Hạ, Thu, Đông. Mỗi phần là mang vẻ đẹp, cảm xúc riêng, tái hiện sinh động nhịp điệu của thiên nhiên và đời sống qua góc nhìn trong trẻo, hồn nhiên của trẻ thơ.

Theo đó, mùa Xuân mở ra với sắc màu tươi mới, khởi đầu tràn đầy hy vọng, hình ảnh gia đình sum vầy, niềm vui ngày Tết và những ước mơ bé nhỏ. Mùa Hạ mang đến sự sôi động, rực rỡ của ánh nắng, những trò chơi ngoài trời, tiếng ve và những chuyến đi khám phá.

Trong khi đó, mùa Thu lại dịu dàng, sâu lắng qua cung bậc rung cảm tinh tế trước thiên nhiên, trường lớp, bạn bè. Và mùa Đông khép lại bằng những cảm xúc ấm áp, yêu thương, khi gia đình trở thành điểm tựa bình yên giữa tiết trời se lạnh.

Đọc Bốn mùa Việt Nam, ta dễ thấy, nhà thơ Lữ Mai khéo léo dẫn dắt trẻ em bước vào thế giới thiên nhiên bằng những hình ảnh gần gũi, sinh động và giàu sức gợi. 

Thiên nhiên gắn bó mật thiết với đời sống hằng ngày của các em, từ những loài hoa trái quen thuộc trong vườn nhà, những cánh bướm, chú ong, ve sầu của mùa hạ, đến dòng sông êm đềm, cánh đồng bát ngát, hay góc sân trường rợp bóng cây. Mỗi chi tiết đều được nhìn qua lăng kính hồn nhiên của trẻ thơ, khiến thiên nhiên trở thành người bạn đồng hành thân thiết, vừa để khám phá, sẻ chia cảm xúc.

Bên cạnh đó, các hiện tượng tự nhiên, như: Nắng, mưa, gió, giông… cũng được tác giả khắc họa một cách mềm mại, giàu nhạc tính, giúp trẻ cảm nhận được nhịp điệu của đất trời và sự chuyển động của thời gian. Qua đó, tác giả góp phần nuôi dưỡng ở trẻ tình yêu thiên nhiên, ý thức quan sát và sự trân trọng đối với môi trường sống xung quanh, đồng thời khơi mở những rung cảm đầu đời đầy trong trẻo.

Chia sẻ về tập thơ, tác giả Lữ Mai cho biết, Bốn mùa Việt Nam ra đời bắt đầu từ những tháng ngày gần gũi với trẻ thơ của chị.

"Có thời gian tôi được dạy các cháu học, rồi khi trở thành người mẹ, mỗi ngày lại thêm cơ hội quan sát, lắng nghe và đồng hành cùng con trong từng thay đổi rất nhỏ" - chị bày tỏ - "Tôi cho rằng, trẻ em luôn có thế giới riêng, trong veo nhưng cũng nhiều điều người lớn không thể nắm bắt và cảm nhận rõ ràng. Càng tiếp cận, tôi càng thấy mình cần học cách hiểu các em nhiều hơn".

Mang tới nhiều bài học nhẹ nhàng, sâu sắc

Từ một hành trình thơ trải qua bốn mùa đầy ấm áp, Bốn mùa Việt Nam chứa đựng nhiều bài học nhẹ nhàng, sâu sắc.

Qua từng bài thơ, trẻ em được khuyến khích biết yêu thương gia đình, trân trọng thiên nhiên, sống chan hòa với bạn bè và biết ơn những điều giản dị trong cuộc sống. Thông điệp được truyền tải một cách tự nhiên, thông qua hình ảnh và cảm xúc, giúp trẻ tiếp nhận theo cách tự nhiên, gần gũi nhất.

Đáng chú ý, tập thơ ra đời với định hướng hạ thấp độ tuổi tiếp cận, giúp trẻ em ở lứa tuổi mầm non cũng có thể làm quen với thơ ca thông qua hình thức nghe - đọc cùng người lớn. Ngôn ngữ thơ giản dị, giàu nhạc tính, hình ảnh gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ nhỏ.

Đối với học sinh tiểu học, cuốn sách là tài liệu bổ ích giúp các em phát triển khả năng đọc hiểu, cảm thụ văn học, đồng thời mở rộng vốn từ vựng, biện pháp tu từ và khả năng biểu đạt cảm xúc. Những bài thơ ngắn gọn, giàu hình ảnh sẽ khơi gợi trí tưởng tượng, giúp trẻ hình thành tư duy sáng tạo và tình yêu đối với ngôn ngữ tiếng Việt.

Đặt trong bối cảnh sống hiện đại, tập thơ này càng mang tới nhiều ý nghĩa sâu sắc. Trong cuộc sống hôm nay, trẻ nhỏ có rất nhiều điều để bị cuốn vào, từ những thiết bị công nghệ, nhịp sống nhanh, đến cả những áp lực học tập đến sớm hơn. Trước thực tế này, nhà thơ Lữ Mai tâm tư: "Tôi nhiều khi tự hỏi làm sao để các em vẫn giữ được sự hồn nhiên, niềm vui giản dị".

Chị quan niệm: "Và thơ ca với tôi là một lựa chọn gần gũi, nhẹ nhàng để đến gần các em theo hướng gợi mở và chia sẻ". Để rồi, Bốn mùa Việt Nam là cách tác giả chuyện trò với ký ức của mình, với trẻ em qua những điều quen thuộc nhất của đời sống, qua nhịp điệu của bốn mùa.

"Tôi cũng mong, qua những vần thơ, người lớn có thể gặp lại chút bình yên, thư thái để ngồi xuống bên con, đọc cho con nghe và hiểu con hơn" - nhà thơ Lữ Mai chia sẻ - "Với tôi, điều quan trọng nhất là các trẻ thơ cảm thấy mình được lắng nghe, yêu thương và có không gian an toàn để trở về trong tâm hồn".

Một ấn tượng khác, Bốn mùa Việt Nam được trình bày công phu với hệ thống tranh minh họa màu sinh động, bắt mắt. Mỗi bức tranh góp phần làm rõ nội dung bài thơ, mở rộng không gian tưởng tượng, giúp trẻ chạm vào thế giới thơ ca một cách trực quan và sống động hơn.

Với những giá trị nội dung và hình thức nổi bật, Bốn mùa Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành một trong những ấn phẩm tiêu biểu dành cho thiếu nhi trong thời gian tới. Cuốn sách cũng như món quà tinh thần ý nghĩa dành cho các gia đình, nhà trường và những người quan tâm đến giáo dục trẻ em. 

Thông qua những vần thơ giản dị, giàu cảm xúc, ấn phẩm góp phần nuôi dưỡng tâm hồn trẻ nhỏ, khơi dậy tình yêu cuộc sống và lòng biết ơn - hệ giá trị nền tảng để các em trưởng thành một cách toàn diện.