London Marathon 2026: Sabastian Sawe đã làm nên lịch sử như thế nào?

Sabastian Sawe đã tạo nên cột mốc lịch sử với thành tích kỷ lục thế giới 1 giờ 59 phút 30 giây tại London Marathon 2026. Đó là một sự kiện làm thay đổi hoàn toàn tiến trình của thể thao.

Đó là một kỳ tích đến theo cách gần như "âm thầm". Cuộc đua ngay từ đầu đã diễn ra với tốc độ rất cao, nhưng không ai có thể hình dung rằng một trong những chiến công vĩ đại nhất lịch sử thể thao lại đang dần hình thành, cho đến khi chỉ còn khoảng 1 dặm cuối và bảng dự đoán thời gian về đích hiện lên. Việc con số bắt đầu bằng số 1 là đủ khiến tất cả nổi da gà.

Khoảnh khắc lịch sử ở London

Tài năng của Sawe vốn đã được biết đến. Chân chạy người Kenya đã thắng cả 3 cuộc marathon trước đó trong sự nghiệp, bao gồm cả London năm ngoái, và được xem là ứng viên số 1 cho chức vô địch. Nhưng trong phần lớn thời gian của cuộc đua này, chiến thắng thậm chí chưa chắc chắn. Anh phải đối mặt với Jacob Kiplimo, á quân năm ngoái, cùng Yomif Kejelcha, người đang tạo nên màn ra mắt marathon ấn tượng bậc nhất lịch sử.

Vì vậy, Sawe chỉ đơn giản làm điều cần thiết: Tăng tốc. Càng về cuối, anh chạy càng nhanh. Mỗi bước trong những dặm cuối đều nhanh hơn bước trước. Khi tiến vào The Mall, Kejelcha cuối cùng đã bị bỏ lại phía sau, còn Sawe lao về đích không chỉ để giành chiến thắng, mà để chạm tới điều không tưởng: Trở thành người đầu tiên chạy marathon hợp lệ dưới 2 giờ. Không có đường chạy được "thiết kế riêng", không có xe chắn gió hay đội pacer luân phiên như khi Eliud Kipchoge phá mốc này trong thử nghiệm không chính thức tại Vienna năm 2019. Đây là thành tích hoàn toàn hợp lệ.

1 giờ 59 phút 30 giây, hãy viết bằng chữ in hoa: MỘT GIỜ NĂM MƯƠI CHÍN PHÚT BA MƯƠI GIÂY. Hay đơn giản là 1:59.30. Dù nhìn theo cách nào, đó cũng là định nghĩa của sự vĩ đại, một thành tựu có thể sánh ngang với việc Roger Bannister lần đầu chạy dưới 4 phút cho cự ly 1 dặm.

Điều đáng kinh ngạc là phía sau Sawe, Yomif Kejelcha cũng phá mốc 2 giờ với 1:59.41, một thành tích lẽ ra đã đủ để đi vào lịch sử, nhưng giờ đây chỉ còn như "chú thích". Tương tự là Jacob Kiplimo với 2:00.28, con số vốn là kỷ lục thế giới nếu không có những gì diễn ra phía trước anh.

Marathon nam giờ đây không còn xoay quanh những con số bắt đầu bằng số 2 nữa. Kỷ nguyên mới đã bắt đầu, kỷ nguyên của số 1. "Người ta từng nói điều này là không thể", cựu vô địch thế giới Steve Cram bình luận trên BBC. "Tôi chưa từng thấy điều gì như vậy. Điều đó nghe có vẻ không tưởng, nhưng chúng ta vừa chứng kiến nó xảy ra. Tôi không còn lời nào để diễn tả".

Những tranh luận phía sau kỷ lục

Tuy nhiên, cũng cần thẳng thắn nhắc tới 2 yếu tố gây tranh luận. Thứ nhất là vấn đề doping, khi Kenya có lịch sử đáng lo ngại với hơn 140 VĐV đang bị Athletics Integrity Unit treo giò. HLV của Sawe, Claudio Berardelli, cũng từng làm việc với một số VĐV bị cấm thi đấu.

Ý thức rõ điều đó, Sawe và đội ngũ đã chủ động đề nghị AIU kiểm tra mình nhiều nhất có thể. Nhà tài trợ Adidas thậm chí chi 50 nghìn USD mỗi năm để phục vụ riêng cho việc xét nghiệm bổ sung. Trước Berlin 2025, Sawe đã bị kiểm tra tới 25 lần chỉ trong 2 tháng, với cả mẫu máu và nước tiểu, đôi khi nhiều lần mỗi ngày. Dù không ai có thể "chứng minh mình vô tội" tuyệt đối, nhưng Sawe đang nỗ lực chứng minh sự trong sạch.

Yếu tố thứ 2 là công nghệ giày, cụ thể là mẫu Adidas Adizero Adios Pro Evo 3 chỉ nặng 97 gram, được Sawe, Kejelcha và nhà vô địch nữ Tigst Assefa sử dụng. Công nghệ sợi carbon và lớp đệm siêu đàn hồi đã thay đổi hoàn toàn giới hạn của marathon. Không phải ngẫu nhiên khi Sawe luôn cầm chiếc giày của mình trong buổi trả lời truyền thông sau cuộc đua.

Sawe không phải người nói nhiều. Trong 6 tuần trước giải, anh duy trì khối lượng trung bình hơn 200km/tuần, thậm chí có tuần đạt đỉnh 241km. Thực đơn trước mỗi buổi chạy đơn giản chỉ là bánh mì và mật ong. Trước giải, anh được gọi là "sát thủ thầm lặng". Sau chiến thắng, anh chỉ gói gọn thành công trong 3 yếu tố: "Chuẩn bị, đam mê và kỷ luật", cùng với lòng can đảm để tiếp tục tăng tốc khi cơ thể đã tới hạn. "Tôi đã chứng minh rằng không gì là không thể. Mọi thứ đều có thể xảy ra, chỉ là vấn đề thời gian", anh nói ngắn gọn.

Vậy sau khi rào cản 2 giờ đã bị phá vỡ, điều gì tiếp theo? HLV Berardelli tin rằng giới hạn của Sawe vẫn còn ở phía trước: "Chạy dưới 1 giờ 59 phút là hoàn toàn có thể. Đây mới chỉ là marathon thứ 4 của cậu ấy, và quá trình thích nghi dài hạn vẫn chưa hoàn tất". Ông gợi ý rằng, Sawe hoàn toàn có có thể đạt được những kỷ lục ấy ở những đường chạy nhanh hơn như Berlin và Chicago.

Sự thật là Sawe hoàn toàn có thể dừng lại ngay lúc này và mãi mãi được nhớ đến như người đầu tiên biến điều không thể thành có thể. Nhưng rồi, chỉ 11 giây sau anh, một người khác cũng làm được điều tương tự. Một ngày thi đấu thực sự phi thường của lịch sử thể thao.

Phương Chi