Khai hội truyền thống di sản thế giới chùa Thanh Mai, tưởng nhớ Đệ Nhị Tổ Pháp Loa tôn giả

Ngày 17/4, tại di sản thế giới chùa Thanh Mai, phường Nguyễn Trãi, thành phố Hải Phòng, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc và Ủy ban nhân dân phường Nguyễn Trãi đã phối hợp tổ chức Khai hội truyền thống di sản thế giới chùa Thanh Mai, tưởng niệm 696 năm ngày mất của Đệ Nhị Tổ Thiền phái Trúc Lâm Pháp Loa tôn giả với sự tham dự của đông đảo nhân dân, du khách thập phương.

Tại buổi lễ, đại biểu và nhân dân, du khách đã cùng ôn lại thân thế, sự nghiệp của Đệ Nhị Tổ Pháp Loa tôn giả và những giá trị của di sản thế giới chùa Thanh Mai.

Theo ông Nguyễn Văn Cường, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Trưởng Ban tổ chức lễ hội chùa Thanh Mai năm 2026, vào thế kỷ XIV, Phật hoàng Trần Nhân Tông đã cho xây dựng những cơ sở thờ tự, tu thiền đầu tiên của dòng thiền Trúc Lâm như: Yên Tử, Ngọa Vân, Thanh Mai, Côn Sơn, Vĩnh Nghiêm.

Chùa Thanh Mai có vị trí rất quan trọng, là cầu nối giữa kinh đô Thăng Long với Thánh địa Trúc Lâm Yên Tử. Từ khi được xây dựng, chùa Thanh Mai đã trở thành một trong những trung tâm của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm và từ đây, dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử phát triển, lan tỏa rộng khắp, ảnh hưởng rất lớn trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Việt.

Chùa Thanh Mai gắn với hành trạng của Đệ Nhị Tổ thiền phái Trúc Lâm là Pháp Loa tôn giả. Ngày 3/3 âm lịch năm 1330, thiền sư Pháp Loa viên tịch, Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ngự bút đặc phong cho Sư là Tịnh Trí Tôn giả và tên tháp là Viên Thông, xuất ngân khố 10 lạng vàng cho việc xây dựng tháp và làm một bài thơ viếng đầy xúc cảm.

Hiện nay, tại chùa Thanh Mai còn lưu giữ nhiều bảo vật quý hiếm như hệ thống văn bia, tháp cổ và các di vật khảo cổ học. Tiêu biểu là "Viên Thông bảo tháp" chứa xá lỵ của Đệ Nhị Tổ Pháp Loa. Bia "Thanh Mai Viên Thông tháp bi" niên đại năm 1362 ghi chép thân thế, sự nghiệp của Đệ Nhị Tổ Pháp Loa tôn giả và lịch sử Phật giáo Việt Nam thời Trần. Năm 2017, bia "Thanh Mai Viên Thông tháp bi" được Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia. Đây là minh chứng cho tính xác thực và các giá trị nổi bật toàn cầu của chùa Thanh Mai trong Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa thế giới vào tháng 7/2025. Việc bàn giao di tích chùa Thanh Mai về Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc quản lý từ ngày 1/7/2025 nhằm tăng ết nối phát triển văn hóa, du lịch giữa chùa Thanh Mai với hệ thống các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của thành phố, đặc biệt là quần thể di sản thế giới Côn Sơn- Kiếp Bạc.

Lễ hội truyền thống chùa Thanh Mai năm 2026 không chỉ là dịp tưởng niệm công lao to lớn của Đệ Nhị Tổ Trúc Lâm Pháp Loa tôn giả đối với Phật giáo Việt Nam, mà còn là dịp để quảng bá sâu rộng những giá trị tiêu biểu của di sản văn hóa thế giới chùa Thanh Mai, đặc biệt là tư tưởng nhập thế của thiền phái Phật giáo Trúc Lâm; qua đó bảo tồn, tôn tạo và phát huy hiệu quả di sản để nơi đây trở thành điểm đến văn hóa, du lịch tâm linh tiêu biểu của thành phố Hải Phòng.

Lễ hội diễn ra từ ngày 17- 19/4 (tức ngày 1/3 đến 3/3 âm lịch) với nhiều nghi lễ đặc sắc như Lễ cúng Phật, cúng tổ, Lễ rước bộ, Lễ tưởng niệm, Lễ Mông sơn thí thực. Cùng với đó, nhiều hoạt động phong phú được tổ chức như: Trưng bày "Di sản thế giới chùa Thanh Mai - những giá trị nổi bật toàn cầu", giới thiệu tour du lịch "Khám phá di sản thế giới chùa Thanh Mai"; giải leo núi "Chinh phục đỉnh Tam Ban" và nhiều trò chơi dân gian; trải nghiệm viết thư pháp, cổ phục, làm các loại bánh đặc sản của địa phương…