Giữ hồn trong lá trà.... giữa gió biển Quảng Ninh

Sáu sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia - kết quả được công bố trong khuôn khổ Chương trình Mỗi xã một sản phẩm sáng 15/4/2026 - là một dấu mốc đáng chú ý của Trà Việt Tú. Giữa gần 20.000 sản phẩm OCOP trên cả nước, con số ấy không chỉ phản ánh chất lượng, mà còn cho thấy một hành trình bền bỉ, nơi giá trị không được tạo ra trong ngày một ngày hai.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào thành tích, câu chuyện ấy sẽ trở nên chưa đủ. Bởi điều đáng nói hơn nằm ở phía sau - nơi những con người lặng lẽ làm trà giữa vùng đất ven biển Quảng Ninh vẫn đang kiên trì giữ lại một thứ rất khó gọi tên: "hồn" của trà Việt.

Giữ hồn trà giữa gió biển

Ở xã Đường Hoa (Hải Hà cũ), trà không lớn lên trong sương núi bảng lảng hay khí hậu ôn hòa. Trà lớn lên trong gió - thứ gió mang theo vị mặn của biển, thổi qua từng triền đồi, len vào từng tán lá.

Có những ngày nắng gắt, có những ngày gió mạnh, có cả những biến động mà người trồng trà không thể kiểm soát. Nhưng chính sự khắc nghiệt ấy lại trở thành một phần của bản sắc.

Trà biển vì thế mang một hương vị khác.

Không chỉ là vị thanh quen thuộc, mà còn có chiều sâu - một chút mằn mặn, một chút dày vị, và hậu ngọt kéo dài như dư âm của sóng. Đó là thứ hương vị không thể sao chép, bởi nó không chỉ đến từ kỹ thuật, mà từ chính môi trường đã nuôi dưỡng cây trà qua năm tháng.

Đứng sau hành trình ấy là nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh - người đã dành phần lớn cuộc đời để theo đuổi một điều tưởng như giản dị: làm ra những chén trà giữ được bản sắc của đất.

Với bà, cây trà không phải là nguyên liệu, mà là một phần của đời sống.

Nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh chia sẻ: "Từng lá trà đều là tâm huyết cả cuộc đời của tôi. Tôi ươm cây, chăm cây, nhìn cây lớn lên trong gió biển, trong vị mặn của đất. Mỗi mùa trà đi qua là một lần mình học thêm về thiên nhiên. Tôi không đi được đâu xa những cây trà, tôi luôn nhớ từng gốc trà, nhớ tới giờ làm từng công đoạn, tôi yêu trà và sau bao nhọc nhằn, tôi cảm thấy trà đã giúp tôi biết đam mê, biết yêu từ giọt sương, từ cánh trà nhỏ bé nhưng làm nên nét văn hóa riêng và đó là Trà Việt"

Không có sự vội vàng trong cách làm trà của bà. Từng công đoạn đều diễn ra với sự chậm rãi cần thiết - từ việc chọn búp, canh nhiệt khi sao trà, cho đến cách đóng gói.

Bởi theo bà, nếu nhanh hơn một chút, có thể sẽ tiện hơn. Nhưng cũng chính lúc đó, hương trà có thể mất đi điều gì đó rất tinh tế - thứ mà máy móc hay quy trình công nghiệp khó có thể bù đắp.

Trong cách làm ấy, thiên nhiên không bị áp đặt, mà được lắng nghe. Có những ngày gió biển khiến lá trà khô nhanh hơn, tưởng như bất lợi. Nhưng đôi khi, chính những điều "không hoàn hảo" ấy lại tạo nên những mẻ trà có chiều sâu khác biệt. Làm trà, vì thế, không phải là kiểm soát - mà là đồng hành, là hiểu, là yêu.

Từ bản sắc địa phương đến hành trình vươn xa

Nếu nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh là người giữ lại phần "hồn", thì CEO Phạm Thị Thanh Hương là người mang phần hồn ấy đi xa hơn.

Từ một vùng chè ven biển ít được nhắc đến, Trà Việt Tú từng bước tạo dựng vị thế — không chỉ qua các chương trình đánh giá trong nước, mà còn bằng việc hiện diện tại những thị trường có truyền thống trà lâu đời như Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan. Đó là những nơi mà trà không đơn thuần là thức uống.

Trà là văn hóa. Là nghi thức. Là một chuẩn mực được hình thành qua hàng trăm năm.

Vì thế, để một sản phẩm trà từ Việt Nam - lại đến từ một vùng biển - có thể bước vào những không gian ấy, không phải là điều dễ dàng.

Theo bà Phạm Thị Thanh Hương, điều làm nên sự khác biệt không nằm ở việc cố gắng giống người khác, mà ở việc hiểu rõ mình là ai. CEO Phạm Thị Thanh Hương chia sẻ "Chúng tôi luôn tâm niệm làm trà sạch cho người Việt và tự hào về trà Việt. Qua từng sản phẩm, chúng tôi muốn kể một câu chuyện - câu chuyện về thiên nhiên, về con người và về niềm tin rằng trà Việt có thể đứng ở một vị trí xứng đáng, dù có vất vẳ tới đâu, chúng tôi cũng sẽ tâm niệm đưa Trà Việt vươn mình mạnh mẽ ra Thế giới"

Danh hiệu 6 sản phẩm OCOP 5 sao quốc gia, vì thế, không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng. Đó còn là sự khẳng định cho một hướng đi: phát triển từ bản sắc, thay vì đánh đổi bản sắc để mở rộng.

Không chỉ dừng lại ở hệ thống OCOP, Trà Việt Tú còn liên tục ghi dấu tại nhiều cuộc thi, Trà Việt Tú có 6 phẩm trà đạt giải thưởng thế giới The Golden Leaf Awards 2024 (Australia Tea Masters). Những thành tích này không đơn thuần là sự ghi nhận về chất lượng, mà còn phản ánh quá trình đầu tư nghiêm túc, bền bỉ vào nghiên cứu, chế biến và phát triển sản phẩm.

Chính nền tảng ấy đã trở thành "bệ phóng" để thương hiệu bứt phá, với 6 sản phẩm đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia - một con số hiếm có trong bối cảnh cạnh tranh khắt khe.

Trong bối cảnh nhiều sản phẩm nông nghiệp đang dần được chuẩn hóa, trở nên giống nhau để dễ dàng tiếp cận thị trường, lựa chọn giữ lại sự khác biệt là một con đường khó hơn. Nhưng chính sự khác biệt ấy lại tạo nên giá trị lâu dài.

Không phải ngẫu nhiên mà giữa hàng nghìn sản phẩm, người ta vẫn nhớ đến một dòng trà mang vị biển. Không phải vì nó hoàn hảo hơn, mà vì nó không giống ai. Từ câu chuyện của Trà Việt Tú, có thể thấy một hướng đi khác cho nông sản Việt Nam - nơi giá trị không chỉ nằm ở sản lượng hay tiêu chuẩn, mà ở chiều sâu văn hóa. Một sản phẩm có thể được sản xuất nhanh hơn, nhiều hơn. Nhưng "hồn" của sản phẩm - thứ được tạo nên từ đất, từ con người và từ thời gian - lại không thể rút ngắn.

Và có lẽ, trong nhịp sống ngày càng nhanh, những chén trà như thế lại càng trở nên đáng quý. Một chén trà không cần nói nhiều. Nhưng nếu đủ tĩnh, người ta có thể cảm nhận được trong đó có gió biển, có đất, có bàn tay của người làm trà, và cả một hành trình dài phía sau. Một khoảng lặng nhỏ - nhưng đủ để giữ lại một điều rất Việt Nam.