Ghế ngồi ô tô cho trẻ em - Lá chắn sinh mạng không thể xem nhẹ

Tại Australia, việc sử dụng ghế ngồi ô tô cho trẻ em đã trở thành yêu cầu bắt buộc và phổ biến trong đời sống hằng ngày. 

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng điều quan trọng không chỉ là việc có ghế, mà còn ở cả việc lắp ghế ngồi đúng cách và sử dụng các loại ghế phù hợp cho từng độ tuổi, chiều cao của trẻ. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ trẻ em khi xảy ra va chạm.

Theo quy định áp dụng trên toàn Australia, trẻ em phải được sử dụng ghế ngồi ô tô theo độ tuổi và chiều cao. Cụ thể, trẻ dưới 6 tháng tuổi bắt buộc được cho ngồi trên ghế quay ngược; trẻ từ 6 tháng tuổi đến dưới 4 tuổi ngồi ghế an toàn phù hợp; trẻ từ 4 tuổi đến dưới 7 tuổi được dùng ghế nâng (booster seat) hoặc tiếp tục sử dụng ghế có dây đai tích hợp. Trong khi đó, trẻ từ 7 tuổi trở lên có thể được sử dụng dây đai an toàn như người lớn, song vẫn được khuyến nghị dùng ghế nâng nếu chiều cao chưa phù hợp (dưới 150 cm).

Số liệu do Cơ quan Thống kê Australia công bố cho thấy tai nạn giao thông nằm trong nhóm nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do chấn thương đối với trẻ em. Mỗi năm, trên toàn Australia ghi nhận hàng chục trường hợp trẻ em thiệt mạng và hàng trăm trường hợp bị thương nghiêm trọng do tai nạn đường bộ. Theo các cơ quan an toàn giao thông Australia, việc sử dụng ghế trẻ em đúng tiêu chuẩn có thể giúp giảm khoảng 50 – 70% nguy cơ chấn thương nghiêm trọng trong trường hợp xảy ra va chạm. Các chuyên gia phân tích, khi phương tiện di chuyển với tốc độ 50 km/h và xảy ra va chạm đột ngột, lực quán tính tác động lên cơ thể có thể tăng gấp hàng chục lần trọng lượng cơ thể và tương đương với việc rơi từ độ cao khoảng 10m, gây chấn thương nghiêm trọng hoặc tử vong. Đối với trẻ nhỏ, phần đầu chiếm tỷ lệ lớn so với cơ thể, trong khi cơ cổ chưa phát triển hoàn thiện nên nguy cơ chấn thương sọ não và cột sống cổ rất cao. Ghế an toàn đạt chuẩn sẽ giúp cố định cơ thể trẻ, phân tán lực va chạm và hạn chế tối đa chuyển động đột ngột về phía trước, qua đó giảm thiểu nguy cơ chấn thương nghiêm trọng.

Trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Sydney, luật sư Đỗ Gia Thắng - thành viên sáng lập tổ hợp Luật sư đa quốc gia Viozi Legal - Nguyen Do Lawyers có trụ sở tại thành phố Melbourne - cho biết, tại Australia, các quy định về ghế ngồi ô tô cho trẻ em không phải là khuyến nghị, mà là điều bắt buộc được quy định rất chi tiết và khắt khe, đồng thời có chế tài rất nặng đối với những hành vi vi phạm như phạt tiềng nặng hoặc trừ 3 - 6 điểm trên bằng lái, trong khi mỗi lái xe trong 3 năm chỉ có khoảng 12 điểm. Ngoài ra, người lái xe có thể phải chịu thêm thiệt hại về tài chính không nhỏ vì công ty bảo hiểm có quyền từ chối bồi thường cho những thiệt hại về tài sản (nếu có) xuất phát từ tai nạn liên quan đến việc  không tuân thủ hoặc tuân thủ không đúng các quy định về sử dụng ghế ô tô cho trẻ em. "Các thí nghiệm khoa học đã chỉ ra rằng, dù người lái xe đi với tốc độ 50 km/h thì lực quán tính cũng sẽ đủ lớn để hất văng đứa trẻ ra khỏi vòng tay người lớn, gây chấn thương tủy sống hoặc tử vong", ông cho biết.

Vì vậy, lời khuyên của luật sư Đỗ Gia Thắng là tuyệt đối không phớt lờ các quy định về dùng ghế ô tô cho trẻ em, vì một chiếc ghế phù hợp chính là "lá chắn sinh mệnh" cho các "thiên thần nhỏ". Theo ông, các bậc phụ huynh cần thay đổi tư duy trong quản trị rủi ro, không nên mua ghế chỉ để đối phó với cảnh sát mà cần sử dụng ghế đúng chất lượng và đúng quy định của nhà nước, đồng thời rèn thói quen ngồi ghế cho con ngay từ chuyến đi đầu tiên. Với tư cách là một luật sư, đồng thời cũng là người cha có con nhỏ đang trong tầm tuổi phải sử dụng ghế, luật sư Đỗ Gia Thắng cho rằng tất cả những gì liên quan đến an toàn và sinh mạng của trẻ là điều không thể thỏa hiệp và không được lơ là.

Bên cạnh đó, tại Australia, các quy định về sử dụng ghế ngồi ô tô cho trẻ em cũng có sự phân biệt rõ ràng giữa xe cá nhân, taxi và xe công nghệ. Cụ thể, đối với taxi, luật có những ngoại lệ nhất định. Trẻ dưới 1 tuổi bắt buộc phải có ghế an toàn phù hợp. Tuy nhiên, với trẻ từ 1 tuổi trở lên, pháp luật cho phép sử dụng dây an toàn thông thường mà không bắt buộc phải có ghế riêng, dù vẫn được khuyến cáo sử dụng để đảm bảo an toàn tối đa. Đây được xem là cơ chế linh hoạt nhằm phù hợp với đặc thù hoạt động của loại hình vận tải này. Ngược lại, xe công nghệ như Uber hay DiDi không được áp dụng ngoại lệ như taxi. Các phương tiện này phải tuân thủ quy định tương tự xe cá nhân, đồng nghĩa với việc trẻ em dưới 7 tuổi bắt buộc phải có ghế an toàn phù hợp. Tài xế có quyền từ chối chuyến đi nếu hành khách không chuẩn bị ghế cho trẻ nhỏ.

Về tiêu chuẩn kỹ thuật, tất cả các loại ghế trẻ em sử dụng tại Australia phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia AS/NZS 1754, bảo đảm khả năng bảo vệ trẻ trong trường hợp xảy ra va chạm. Ghế phải được lắp đặt đúng cách, gắn với điểm neo cố định trong xe để phát huy hiệu quả bảo vệ. Nếu vi phạm, tài xế có thể bị phạt tiền và trừ điểm bằng lái, với mức phạt cụ thể được áp dụng theo từng bang và có thể lên tới hàng trăm đôla Australia, kèm theo việc bị trừ điểm tùy mức độ vi phạm cũng như số lượng trẻ em không được bảo vệ đúng quy định.

Giới chức giao thông Australia nhấn mạnh, mặc dù một số ngoại lệ đang được áp dụng đối với taxi song việc sử dụng ghế an toàn cho trẻ em vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để giảm thiểu chấn thương và tử vong trong các vụ tai nạn giao thông, chứ không đơn thuần là biện pháp xử phạt vi phạm. Trong bối cảnh mật độ phương tiện ngày càng gia tăng, ý thức tuân thủ của mỗi phụ huynh được coi là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho trẻ nhỏ trên mọi hành trình. Vì vậy, các bậc phụ huynh được khuyến cáo chủ động chuẩn bị ghế phù hợp khi di chuyển, đặc biệt khi sử dụng dịch vụ taxi hoặc xe công nghệ.