Nghị quyết 80-NQ/TW: Sức bật mới cho công nghiệp văn hóa trên Thành phố mang tên Bác

Trong lộ trình vươn mình trở thành trung tâm văn hóa của khu vực, Thành phố Hồ Chí Minh đang thực hiện bước đi "đột phá" khi song hành giữa hiện đại hóa các thiết thế với đổi mới tư duy quản trị. 

Việc chính thức đưa vào vận hành Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ, công trình đầu tư gần 1.395 tỷ đồng, không chỉ là sự bổ sung về hạ tầng mà còn là lời khẳng định quyết tâm khơi thông nguồn lực, tạo sức bật mới cho ngành công nghiệp văn hóa của Thành phố mang tên Bác trong kỷ nguyên mới.

Từ rạp xiếc nghìn tỷ…

Thành phố Hồ Chí Minh từ lâu đã được mệnh danh là "vùng đất hứa" của các loại hình nghệ thuật biểu diễn, đặc biệt là xiếc và tạp kỹ. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, các nghệ sĩ xiếc Thành phố phải hoạt động trong điều kiện thiếu thốn về hạ tầng, chủ yếu biểu diễn tại các rạp tạm hoặc sân khấu lưu động không đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật cho những tiết mục nhào lộn, bay lượn phức tạp.

Sau gần 3 năm khởi công xây dựng và hoàn thiện, công trình  với tổng mức đầu tư 1.395 tỷ đồng, tổng diện tích sàn hơn 10.000m², gồm 12 tầng nổi và hệ thống tầng hầm hiện đại, đáp ứng mọi tiêu chuẩn khắt khe nhất của liên đoàn xiếc quốc tế sẽ được đưa vào hoạt động trong tháng 4/2026.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định, đây là một thiết chế văn hóa hiện đại được định hướng tầm vóc quốc tế và là công trình biểu tượng về văn hóa nghệ thuật của Thành phố. Công trình hoàn thành đúng tiến độ, đạt chất lượng kỹ thuật tối ưu và đã được các cơ quan chức năng nghiệm thu đầy đủ về an toàn phòng cháy, chữa cháy, môi trường. Đây chính là ngôi nhà di sản, nơi các nghệ sĩ có thể yên tâm cống hiến và sáng tạo.

Điểm nhấn mang tính đột phá, lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam chính là sân khấu chính 2.000 chỗ ngồi với hệ thống nâng xoắn ốc đa năng. Hệ thống này cho phép biến đổi sàn diễn linh hoạt, từ sân khấu khô phục vụ nhào lộn, ảo thuật sang sân khấu nước phục vụ các màn trình diễn kỹ thuật cao và thậm chí là mặt sàn băng cho trượt băng nghệ thuật. Dưới sàn diễn là một hệ thống bể nước di động khổng lồ và các thiết bị kỹ thuật treo trên cao đạt chuẩn quốc tế cho phép dàn dựng những vở diễn có độ khó cực lớn mà trước đây nghệ sĩ chỉ có thể thực hiện tại các sân khấu hàng đầu thế giới ở Las Vegas hay Monte Carlo.

Hiện nay, Trung tâm Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh là đơn vị được giao nghiên cứu để tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật với sự đa dạng về nội dung, phong phú về hình thức tại Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ. Theo bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, việc tổ chức biểu diễn tại đây không chỉ là các đơn vị sự nghiệp công lập với các loại hình nghệ thuật truyền thống, hiện đại của Thành phố mà còn kết hợp cùng giới văn nghệ sĩ của các hội nghề nghiệp, văn nghệ sĩ của Thành phố và cả nước.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Thanh Thúy khẳng định, trong giai đoạn đầu tiếp nhận, rạp xiếc sẽ thực hiện các suất diễn miễn phí hoàn toàn cho người dân. Chúng tôi muốn tri ân những người chủ thực sự của công trình này, đó chính là nhân dân Thành phố. Đặc biệt là các gia đình chính sách, thiếu nhi và những người yếu thế sẽ được mời đến để tận hưởng không gian nghệ thuật đẳng cấp nhất. Đây là cách chúng tôi nuôi dưỡng tình yêu văn hóa trong lòng công chúng, tạo ra một lớp khán giả mới có thẩm mỹ cao cho tương lai.

Trong kế hoạch ra mắt rạp xiếc, vào tháng 7/2026, Trung tâm Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện vở xiếc mang tên "Vùng đất kỳ bí" phiên bản mới. Đây là tác phẩm được đầu tư công phu, khai thác tối đa lợi thế của sàn diễn nước và hệ thống kỹ thuật nâng chìm nhằm chào mừng dấu mốc 50 năm ngày Thành phố vinh dự mang tên Bác. Tiếp đó, vào tháng 11/2026, tại đây sẽ diễn ra Liên hoan Xiếc quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh, quy tụ các đoàn nghệ thuật từ ít nhất 8 quốc gia, biến rạp xiếc Phú Thọ thành điểm hẹn của bạn bè quốc tế, thúc đẩy du lịch văn hóa.

"Chúng tôi cũng sẽ tăng cường yếu tố hợp tác quốc tế để các hoạt động biểu diễn tại Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ xứng đáng với tầm vóc và những kỳ vọng mà nhiều thế hệ lãnh đạo cũng như văn nghệ sĩ của Thành phố đã gửi gắm", bà Nguyễn Thị Thanh Thúy chia sẻ thêm.

Bà Lưu Thị Bích Liên, Phó Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng, đây không chỉ là nơi biểu diễn nghệ thuật xiếc đơn thuần mà sẽ là không gian nghệ thuật đa năng, hiện đại, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nghệ sĩ sáng tạo, cống hiến và quan trọng nhất là mang đến cho khán giả, người dân Thành phố và du khách những chương trình biểu diễn đặc sắc, chất lượng cao trong một không gian văn hóa đẳng cấp.

…đến đột phá công nghiệp văn hóa

Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ được đưa vào vận hành đúng thời điểm cả nước đang quyết liệt triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó trọng tâm là phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng. Thành phố Hồ Chí Minh với lợi thế là đô thị năng động nhất cả nước đã nhanh chóng cụ thể hóa Nghị quyết này bằng những hành động mang tính tiên phong.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, công trình Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ được đón nhận như một món quà từ lãnh đạo và nhân dân Thành phố. Rạp xiếc sẽ là mắt xích quan trọng để tạo ra những sản phẩm văn hóa có hàm lượng tri thức và giá trị kinh tế cao, vừa phục vụ nhiệm vụ chính trị, vừa tạo nguồn thu thực tế đóng góp vào sự phát triển bền vững của văn hóa thành phố.

Thành phố đang triển khai một mạng lưới các thiết chế văn hóa đồng bộ để tạo thành "chuỗi giá trị", đó là Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc quy mô 145.000 tỷ đồng, Nhà hát Giao hưởng Nhạc Vũ kịch tại Thủ Thiêm, đặc biệt là việc mở rộng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Bến Nhà Rồng lên gấp 10 lần diện tích cũ. Những công trình này khi hoàn thành sẽ kết nối với nhau, tạo thành hệ sinh thái văn hóa - du lịch khép kín, thu hút du khách quốc tế và tạo ra nguồn thu khổng lồ cho ngân sách.

Để công nghiệp văn hóa không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu, Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang có những quyết sách mang tính "phá rào" về cơ chế. Cụ thể, thành phố nghiên cứu áp dụng mô hình "Đầu tư công - Quản trị tư". Nhà nước sẽ đóng vai trò đầu tư hạ tầng "xương sống", còn việc quản lý, vận hành và khai thác nội dung sẽ được thực hiện bởi các doanh nghiệp, đơn vị có năng lực quản trị hiện đại. Điều này giúp tối ưu hóa công năng của công trình, tránh lãng phí và đảm bảo tính cạnh tranh trên thị trường nghệ thuật toàn cầu.

Quỹ phát triển công nghiệp văn hóa Thành phố được xúc tiến thành lập, qua đó, đóng vai trò hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế và đầu tư cho các dự án nghệ thuật sáng tạo của cả đơn vị công lập lẫn tư nhân, xóa bỏ khoảng cách giữa nhà nước và doanh nghiệp, tạo ra sân chơi bình đẳng để các tài năng cùng phát triển.

Ngành Văn hóa và Thể thao cũng được giao xây dựng kế hoạch đầu tư tổ hợp phim trường quy mô lớn (100 - 150 ha), xây dựng Bảo tàng Âm nhạc Việt Nam ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, triển khai đề án "Sân khấu học đường" nhằm phục vụ khán giả trẻ và giáo dục thẩm mỹ trong nhà trường.

Có thể nói, chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay từng bước được cụ thể hóa, hướng tới trở thành một hệ sinh thái văn hóa hiện đại, nghĩa tình, nâng tầm quốc tế. Điển hình như Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ không chỉ là điểm hẹn nghệ thuật mà chính là "phòng thí nghiệm" cho mô hình quản lý mới, nơi dòng vốn nhà nước và sự năng động của doanh nghiệp cùng cộng hưởng để tạo ra giá trị gia tăng cho văn hóa.