Dữ liệu giáo dục: Đột phá thể chế cho quản trị quốc gia hiện đại

Nghị định số 88/2026/NĐ-CP ngày 28/3/2026 của Chính phủ lần đầu tiên thiết lập một khung pháp lý toàn diện về quản lý dữ liệu giáo dục và đào tạo, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tiến trình xây dựng Chính phủ số. 

Đây không chỉ là công cụ quản lý ngành, mà còn là nền tảng chiến lược phục vụ phát triển con người, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số. Việc ban hành Nghị định thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ trong việc lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị hiện đại.

Hồ sơ học tập suốt đời – Bước tiến thể chế mang tính nền tảng

Một trong những điểm mới mang tính đột phá của Nghị định là thiết lập hồ sơ học tập suốt đời cho mỗi công dân, gắn với mã định danh cá nhân. Hồ sơ này ghi nhận đầy đủ, xuyên suốt quá trình học tập, văn bằng, chứng chỉ và năng lực của người học theo thời gian.

Dữ liệu được số hóa, ký số và có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, đồng thời tích hợp với các nền tảng số quốc gia. Quy định này không chỉ tạo thuận lợi cho người dân trong thực hiện các thủ tục hành chính, mà còn góp phần hình thành "hồ sơ năng lực số" phục vụ thị trường lao động, đào tạo lại và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số.

Dữ liệu mở – Nâng cao minh bạch giáo dục

Nghị định đặt nền móng cho việc phát triển dữ liệu mở trong lĩnh vực giáo dục, cho phép khai thác, chia sẻ và sử dụng theo quy định. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy minh bạch hóa hoạt động giáo dục, nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.

Song song với đó, các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng được thiết kế chặt chẽ, bảo đảm hài hòa giữa khai thác và bảo vệ dữ liệu – một nguyên tắc cốt lõi trong quản trị dữ liệu hiện đại.

Trên nền tảng đó, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giáo dục với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác sẽ hình thành hệ sinh thái dữ liệu liên thông, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Đây là bước đi quan trọng, góp phần chuyển đổi từ quản lý phân tán sang quản trị tổng thể dựa trên dữ liệu, nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành.

Nhìn từ thực tiễn: Ba giá trị cải cách nổi bật

Dưới góc nhìn của Ts. Luật sư Hồ Minh Khánh – Trưởng khoa Luật, Đại học Duy Tân, Nghị định 88/2026/NĐ-CP thể hiện rõ ba giá trị cốt lõi mang tính cải cách thể chế.

Thứ nhất, Nghị định tạo đột phá về tư duy quản trị khi chuyển từ mô hình "quản lý hồ sơ" sang "quản trị bằng dữ liệu", qua đó nâng cao chất lượng quyết định chính sách dựa trên dữ liệu thực tiễn, đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục và phát triển nguồn nhân lực.

Thứ hai, Nghị định mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và xã hội. Việc số hóa hồ sơ học tập suốt đời, tích hợp với định danh điện tử giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí thời gian và chi phí xã hội, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Thứ ba, Nghị định góp phần tăng cường minh bạch và trách nhiệm giải trình. Khi dữ liệu giáo dục được chuẩn hóa và công khai ở mức phù hợp, các cơ sở giáo dục buộc phải nâng cao chất lượng đào tạo, nhất là ở các chỉ số đầu ra như việc làm sau tốt nghiệp, qua đó tạo động lực cải thiện chất lượng toàn hệ thống.

Đồng thời, theo Ts. Hồ Minh Khánh, Nghị định đã thể hiện rõ tư duy pháp lý hiện đại khi đặt quyền của chủ thể dữ liệu ở vị trí trung tâm, đồng thời thiết lập cơ chế cân bằng giữa khai thác và bảo vệ dữ liệu, phù hợp với xu hướng pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Có thể khẳng định, Nghị định 88/2026/NĐ-CP không chỉ là một văn bản quy phạm pháp luật, mà còn là bước tiến quan trọng trong cải cách thể chế và chuyển đổi số quốc gia. Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần xây dựng hệ thống giáo dục hiện đại, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.