Từ một màn trình diễn mạo hiểm vào thế kỷ 19, thang máy đã phát triển thành ngành công nghiệp tỷ USD không chỉ ở Mỹ mà cả thế giới, thúc đẩy sự ra đời của các tòa tháp chọc trời và thay đổi hoàn toàn bộ mặt kiến trúc hiện đại.
Từ một màn trình diễn mạo hiểm vào thế kỷ 19, thang máy đã phát triển thành ngành công nghiệp tỷ USD không chỉ ở Mỹ mà cả thế giới, thúc đẩy sự ra đời của các tòa tháp chọc trời và thay đổi hoàn toàn bộ mặt kiến trúc hiện đại.
Ngành công nghiệp thang máy toàn cầu hiện đang tạo ra doanh thu hơn 80 tỷ USD mỗi năm và phục vụ hàng trăm triệu lượt hành khách mỗi ngày. Sự phát triển này bắt nguồn từ những năm 1850, khi nhà sáng chế Elisha Otis trình diễn hệ thống phanh an toàn tại New York, biến chiều cao từ một thử thách mạo hiểm trở thành một lựa chọn thiết kế. Trải qua hơn 170 năm, công nghệ này đã tiến hóa từ động cơ hơi nước sang động cơ điện và hệ thống đối trọng, giúp việc vận hành các tòa tháp cao tầng trở nên khả thi về mặt kinh tế.

Khu phố Tampa (Florida, Mỹ). Ảnh: ShutterStock
Trong những thập kỷ gần đây, trọng tâm của ngành sản xuất thang máy tại Mỹ và thế giới đã chuyển dịch từ việc tăng tốc độ sang tối ưu hóa trải nghiệm người dùng và hiệu suất năng lượng. Giám đốc điều hành Philippe Delorme thuộc hãng sản xuất Kone nhận định rằng tốc độ thang máy hiện bị giới hạn bởi sự thoải mái của con người như áp suất tai và chóng mặt, thay vì rào cản công nghệ.
Để vượt qua giới hạn của cáp thép truyền thống tại các tòa nhà siêu cao tầng như Burj Khalifa, các dự án mới như Jeddah Tower đang áp dụng công nghệ sợi carbon siêu nhẹ để vận chuyển hành khách lên các đài quan sát cao nhất thế giới trong một hành trình duy nhất.
Tương lai của ngành vận tải đứng đang hướng tới sự thông minh và linh hoạt hơn nhờ tích hợp kỹ thuật số. Giám đốc kỹ thuật số Neil Green thuộc Otis Worldwide, Mỹ cho biết các hệ thống thang máy hiện đại đang được kết nối với robot tự hành để hỗ trợ giao hàng hoặc cung cấp thuốc trong các bệnh viện. Đặc biệt, công nghệ đệm từ (maglev) đang mở ra khả năng di chuyển cả theo chiều dọc lẫn chiều ngang, biến các tòa nhà thành những hệ thống lưu thông kết nối.
Đồng sáng lập Luca Cesaretti thuộc công ty Ironlev chia sẻ: "Nếu bạn có thể kết nối vận tải dọc với vận tải ngang, các tòa nhà sẽ không còn tĩnh lặng nữa".
Những tiến bộ này hứa hẹn sẽ giúp thang máy thoát khỏi những chiếc hộp thẳng đứng truyền thống để trở thành một phần của hệ thống tuần hoàn linh hoạt trong đô thị.