Để báo chí giữ được niềm tin và sự chú ý trong thời đại AI

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi cách sản xuất và tiếp nhận thông tin, báo chí đang đứng trước thách thức lớn về niềm tin và sự chú ý của công chúng.

Đây là một trong những vấn đề đáng chú ý được nêu tại hội thảo chuyên đề Báo chí giữa "dòng xoáy" của niềm tin và sự chú ý trong kỷ nguyên AI diễn ra vào chiều 25/3 tại Hà Nội. Hội thảo do GPH Group phối hợp cùng các đơn vị tổ chức, với sự cố vấn chuyên môn từ Cục Báo chí và Hội Nhà báo Việt Nam.

Phát biểu tại hội thảo, nhà báo Lê Quốc Minh (Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập báo Nhân Dân, nhấn mạnh: Tính đáng tin cậy và khách quan là "kim chỉ nam" để các cơ quan báo chí tạo ra những nội dung chất lượng cao, tuân thủ các tiêu chuẩn nghề nghiệp và đạo đức, xứng đáng với niềm tin của công chúng và thực hiện đúng sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam trong dòng xoáy thông tin của thời đại AI.

Trong khi đó, bà Lê Mai Anh (Giám đốc GPH Group) cho rằng báo chí đang đối mặt với "khủng hoảng kép" về cả niềm tin lẫn sự chú ý.

"Chính sự "dư thừa thông tin" bởi những thuật toán phân phối đang đẩy ngành truyền thông vào một cuộc chiến vô hình để giành giật sự chú ý và niềm tin của độc giả" - bà Mai Anh cho hay - "Báo chí Việt Nam cần một định hướng để thay đổi tư duy: Dịch chuyển từ việc thu hút lượt xem thuần túy sang việc xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả hướng tới những giá trị bền vững và niềm tin lâu dài trong thời đại AI".

Nhằm tìm kiếm lời giải cho bài toán bảo tồn giá trị báo chí chính thống trước sự bùng nổ của AI  và sự thay đổi hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng, tại hội thảo, nhiều đơn vị truyền thông trong và ngoài nước đã chia sẻ những định hướng chiến lược và kinh nghiệm thực tế từ các tòa soạn đã và đang tiên phong thích ứng với những xu hướng biến đổi của thông tin.

Đáng chú ý, với quan điểm "tăng trưởng dựa trên giá trị thực", nhà báo Nguyễn Thị Thu Hương (Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp) đề cập đến các chỉ số sống còn và tương lai của ngành báo chí dựa trên uy tín của tòa soạn và chiều sâu giá trị của thông tin.

Theo bà Hương, trong bối cảnh "thời gian chất lượng" soán ngôi "lượt click", các tòa soạn hiện đại cần chuyển hướng sang đo lường sự chú ý chất lượng. Các chỉ số sống còn của một tòa soạn năm 2026 phải xoay quanh: Thời gian thực tế độc giả tương tác với nội dung; Mức độ đọc sâu xuống cuối bài viết; Tỷ lệ độc giả quay lại và chỉ số trung thành.

Nói rộng ra, nhà báo này cho rằng, trong kỷ nguyên AI, khi đứng giữa "dòng xoáy" của niềm tin và sự chú ý, báo chí không thể thắng bằng số lượng bài viết hay lượt xem ảo. "Báo chí phải trở thành ngành công nghiệp của niềm tin. Trong một thế giới tràn ngập nội dung nhân tạo, niềm tin chính là tài sản quý giá nhất, là lợi thế cạnh tranh duy nhất của mọi tòa soạn" - bà Hương bày tỏ.

Trong khi đó, bà Phan Vũ Thùy Trang (Thư ký tòa soạn VnExpress) cho rằng, việc dịch chuyển trọng tâm từ chỉ số tăng trưởng thuần túy sang các chỉ số giá trị và hiệu suất chuyển đổi có vai trò quan trọng giúp các tòa soạn đánh giá lại thông tin, hiệu quả tin bài và xây dựng sự gắn bó sâu sắc với độc giả.

"Thay vì chỉ nhìn vào lượt xem, VnExpress giới thiệu Engagement Score (chỉ số đo mức độ tương tác của người dùng/độc giả với nội dung – PV) và mô hình ma trận 4 góc giúp biên tập viên dễ dàng phân loại và đánh giá nội dung để cải thiện hiệu suất" - bà Trang dẫn chứng.

Còn ông Nguyễn Hoàng Nhật (Phó Trưởng ban Nhân Dân điện tử) cho biết, báo Nhân dân đã chinh phục độc giả trẻ thông qua các sản phẩm kết hợp giữa vật lý và kỹ thuật số (phygital). Những ấn phẩm phụ san đặc biệt, áp dụng công nghệ 3D Mapping và thực tế ảo tăng cường (AR) đã thành công truyền tải các thông tin giáo dục lịch sử và tuyên truyền trở nên sống động, gần gũi hơn.

Từ các chia sẻ tại hội thảo, có thể thấy công nghệ không phải là yếu tố thay thế báo chí, mà là công cụ hỗ trợ để nâng cao chất lượng nội dung và tăng cường kết nối với độc giả. Khi được sử dụng đúng hướng, thay vì để thuật toán chi phối, công nghệ sẽ giúp các cơ quan báo chí giữ vững vai trò dòng chảy thông tin chính thống, củng cố niềm tin công chúng và khẳng định giá trị cốt lõi của báo chí trong kỷ nguyên AI.