Định hướng không gian văn hóa sáng tạo cho Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh

Sáng 25/3, Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị triển khai phương hướng, nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới 2026-2031.

Báo cáo tại hội nghị, ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ, sau 10 năm hình thành, Đường sách Thành phố đang đứng trước yêu cầu tái định vị để trở thành một thiết chế văn hóa đô thị hiện đại. Trong giai đoạn phát triển tiếp theo, Đường sách được định hướng trở thành một trung tâm trải nghiệm văn hóa, tri thức và sáng tạo; trong đó, lấy sáng tạo làm động lực phát triển, nâng cao chất lượng sách và vai trò chủ động của người làm sách.

Theo báo cáo tổng kết năm 2025, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh đạt doanh thu trên 62,4 tỷ đồng, tăng khoảng 8,9% so với năm 2024. Tuy nhiên, đằng sau con số tăng trưởng tài chính là những tín hiệu cần lưu tâm: số bản sách bán ra giảm từ 720.039 cuốn (năm 2023) xuống còn 672.243 cuốn; số tựa sách mới cũng giảm mạnh từ 3.600 (năm 2024) xuống còn 2.500 tựa. Đặc biệt, mảng sách thiếu nhi vốn là thế mạnh cũng sụt giảm doanh thu tới 13,2%.

Trước thực tế này, Giám đốc Công ty Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng khẳng định, việc xây dựng không gian văn hóa sáng tạo phải bắt nguồn từ sự thay đổi tư duy của các đơn vị làm sách.

"Sự sôi động của Đường sách không chỉ được đo bằng số lượng sự kiện, mà còn ở mức độ gắn kết của từng gian hàng với đời sống văn hóa đọc", ông Lê Hoàng nhấn mạnh. Theo ông, để tạo ra sức sống sáng tạo, các đơn vị cần huy động đội ngũ biên tập viên trực tiếp tham gia vào công tác thị trường, nắm bắt nhu cầu thực tế của công chúng để xây dựng đề tài sát thực tế, thay vì chỉ "vật lộn với chữ nghĩa trong tháp ngà".

Dưới góc độ doanh nghiệp, bà Phạm Ái Thủy, CEO Công ty TA Concept, đề xuất cần định vị Đường sách là "không gian văn hóa vị nhân sinh", một mô hình văn hóa sáng tạo đặt con người làm trung tâm. Trong thế giới đang số hóa mạnh mẽ, Đường sách cần trở thành "không gian thứ ba" lý tưởng sau nhà ở và trường học. Định hướng sáng tạo này bao gồm việc cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng thông qua công nghệ như ứng dụng mã QR để đọc thử và xây dựng các "tour Đường sách" kết nối với hệ thống giáo dục. Những chi tiết nhỏ như túi giấy thiết kế riêng cũng được đề xuất để tạo ra bản sắc du lịch và dấu ấn văn hóa sáng tạo khác biệt cho du khách.

Phát biểu chỉ đạo, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò kết nối tri thức của Đường sách trong thập kỷ qua, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải chủ động thích ứng với chuyển đổi số. Đường sách không chỉ là nơi bán sách đơn thuần mà phải là trung tâm trải nghiệm văn hóa, nơi lan tỏa năng lượng tích cực và các giá trị tri thức sáng tạo cho cộng đồng.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thông tin Thành phố Hồ Chí Minh cũng lưu ý đến tình trạng sụt giảm không chỉ người mua sách mà số lượng tựa sách (người viết). Qua đó, ông đề nghị cần phải trở thành cầu nối, vừa để tăng tỷ lệ người đọc, vừa có chính sách khuyến khích đội ngũ tác giả sáng tác. "Đường sách Thành phố đang đứng trước cơ hội rất lớn để phát triển nhờ vị thế ngày càng cao của Thành phố và sự mở rộng của các không gian sáng tạo mới bên cạnh không gian vật lý sẵn có. Đặc biệt, với các nền tảng pháp lý vững chắc từ các Nghị quyết mới, trong đó có Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, những khó khăn, vướng mắc hiện tại sẽ được tháo gỡ từ gốc để tạo đà cho Đường sách phát triển xa hơn trong giai đoạn tới", ông Nguyễn Ngọc Hồi nhấn mạnh.

Trong chương trình hành động năm 2026, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh xác định sẽ tập trung vào các hoạt động chiều sâu như tọa đàm, giao lưu tác giả, phát triển các dòng sách chủ điểm về lịch sử, văn hóa vùng đất phương Nam. Việc chỉnh trang gian hàng, ứng dụng công nghệ trong quảng bá và đa dạng hóa sản phẩm trải nghiệm tại chỗ sẽ là nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng hình ảnh Đường sách thân thiện, hiện đại.