"Mạch ngầm" nuôi dưỡng văn hóa đọc trong kỷ nguyên số

Nằm giữa trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, bên cạnh hai công trình di sản là Nhà thờ Đức Bà và Bưu điện Thành phố, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh (đường Nguyễn Văn Bình, phường Sài Gòn) sau một thập kỷ hình thành và phát triển đã trở thành "mạch ngầm" nuôi dưỡng văn hóa đọc, góp phần định hình bản sắc đô thị nhân văn của Thành phố mang tên Bác.

"Địa chỉ đỏ" cho tâm hồn

Ngày 9/1/2016, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh chính thức đi vào hoạt động, khi đó ít ai hình dung được một đoạn đường ngắn chỉ khoảng 140m lại có thể tạo nên một "cú hích" mạnh mẽ cho ngành xuất bản. Đây là mô hình đường sách chuyên biệt đầu tiên của cả nước, ra đời từ sự đồng thuận giữa ý tưởng của những người làm xuất bản tâm huyết và chủ trương đúng đắn của chính quyền thành phố.

Từ 19 gian hàng ban đầu, đến nay Đường sách đã phát triển lên 30 gian hàng với sự góp mặt của hơn 20 đơn vị xuất bản, phát hành uy tín trong cả nước tham gia. Sau 10 năm, nơi đây đã đón tiếp hàng triệu lượt khách, lưu hành gần 7 triệu bản sách và đạt doanh thu ấn tượng hơn 433 tỷ đồng. Nhưng hơn cả những con số, giá trị lớn nhất chính là việc xác lập một "địa chỉ đỏ" cho tâm hồn.

Theo ông Lê Hoàng, Giám đốc Công ty Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh, Đường sách ra đời không chỉ giải quyết câu chuyện kinh doanh sách, mà hướng tới tạo ra một điểm tựa văn hóa cho tâm hồn người dân thành phố. Qua 10 năm, điều ông tự hào nhất không phải là những con số tăng trưởng mà là việc đã xây dựng được một "hệ sinh thái" tri thức bền vững.

Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, sự ra đời của Đường sách là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển văn hóa, là mô hình văn hóa đọc được xã hội hóa đầu tiên của thành phố cũng như cả nước đã và đang hoạt động một cách hiệu quả với không gian thân thiện, giàu bản sắc riêng.

Còn giới xuất bản cho rằng Đường sách là một "địa chỉ đỏ" đặc biệt đối với những người yêu sách và đam mê đọc sách. Với những đơn vị làm xuất bản, việc tổ chức các sự kiện giao lưu ra mắt sách tại Đường sách luôn là lựa chọn hàng đầu. "Đây là nơi hội tụ những người yêu sách, từ đó giúp đưa các đơn vị xuất bản, nhà phát hành và tác giả đến gần hơn với độc giả của mình trong một không gian rất đặc biệt", anh Nguyễn Xuân Thưởng, Giám đốc Kinh doanh và Truyền thông SaigonBooks chia sẻ.

Sứ mệnh nuôi dưỡng văn hóa đọc

Trong bối cảnh các phương tiện giải trí nghe nhìn và văn hóa đọc trực tuyến bùng nổ, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh vẫn khẳng định vị thế là "pháo đài" bảo tồn giá trị của sách giấy. Với hơn 3.000 sự kiện được tổ chức, trung bình mỗi ngày có ít nhất một hoạt động văn hóa, nơi đây đã xóa nhòa khoảng cách giữa tác giả và độc giả.

Bà Nguyễn Phi Vân, tác giả cuốn sách "Go global" vừa có buổi ra mắt sách ấn tượng tại Đường sách, thu hút hàng trăm độc giả trẻ đến giao lưu. Bà cho rằng, Đường sách luôn có vị thế quan trọng trong trái tim những người viết sách và người đọc. Đây là nơi những người đồng cảm, cùng đi tìm giá trị chung, đọc sách là cách nhanh nhất, dễ nhất để "cập nhật" bản thân nhằm hội nhập với thế giới đang thay đổi quá nhanh hiện nay. Đứng ở Đường sách, bà cảm nhận được rõ nhất nhịp thở của độc giả. Không gian mở khiến câu hỏi của người đọc trở nên gần gũi hơn, tiếp thêm lửa cho những người cầm bút giữa thời đại mà nhiều người vẫn lo ngại rằng văn hóa đọc có thể bị xói mòn.

Sức sống bền bỉ của Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh còn hiện hữu sống động trong sự chuyển dịch âm thầm nhưng mạnh mẽ về thói quen của người dân. Giữa lòng đô thị náo nhiệt, không gian này như một "trạm sạc" năng lượng tinh thần, nơi những bước chân vội vã dừng lại để tìm về với chiều sâu của tư duy.

Anh Nguyễn Thanh Long, du khách đến từ Lâm Đồng đã tìm thấy sự cộng hưởng kỳ lạ tại đây: "Chứng kiến dòng người say sưa với đủ thể loại sách, tôi như được tiếp thêm luồng sinh khí mới, thôi thúc bản thân phải tìm tòi và đọc nhiều hơn. Những cuộc đối thoại giữa diễn giả và độc giả tại đây không chỉ truyền kiến thức, mà thực sự đã thắp lên ngọn lửa cảm hứng về một lối sống văn minh thông qua con chữ"

Có thể nói, Đường sách đã hoàn thành sứ mệnh cao cả khi trở thành "vườn ươm" tâm hồn, nơi vun vén những bước đi đầu tiên trên hành trình trí tuệ của thế hệ trẻ. Em Bùi Vũ Hà Minh, một học sinh lớp 6 chia sẻ đã đọc sách từ khi mới biết mặt chữ. Với em, Đường sách là một thế giới mở, nơi hội tụ kho tàng tri thức đa dạng hơn bất kỳ hiệu sách truyền thống nào. Ở đây, mỗi lứa tuổi đều có thể tìm thấy "người bạn" đồng hành thú vị cho riêng mình.

Hình ảnh những đôi mắt trẻ thơ đắm mình trong mùi giấy thơm và ánh sáng tri thức chính là phần thưởng vô giá nhất, hiện thực hóa khát vọng của những người đặt nền móng đầu tiên. Bà Quách Thu Nguyệt, nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Trẻ từng mong mỏi, Đường sách không chỉ là nơi bán sách, mà phải là nơi nuôi dưỡng những tâm hồn tử tế, để tri thức không nằm im trên kệ mà thực sự chảy tràn trong huyết quản của các thế hệ tương lai.

Khát vọng vươn tầm và giá trị nhân văn bền vững

Vượt ra khỏi biên giới của một thiết chế văn hóa địa phương, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh còn xác lập vị thế là một "đại sứ văn hóa", một điểm dừng chân mang tính biểu tượng đối với du khách quốc tế, gây ấn tượng mạnh mẽ bởi sự giao thoa hài hòa giữa tri thức và thiên nhiên.

Hai bạn trẻ đến từ nước Australia, Ruth và Tarisha, không giấu nổi sự ngạc nhiên: "Ở đất nước chúng tôi cũng có những khu phố sách, nhưng hiếm nơi nào được chăm chút chỉn chu và thấm đẫm hơi thở văn hóa như thế này. Không gian mở với gió mát rượi và sự nồng hậu của con người Việt Nam tạo nên một trải nghiệm hoàn toàn mới mẻ. Chắc chắn chúng tôi sẽ nhắn nhủ bạn bè rằng mọi người phải đến đây ít nhất một lần để cảm nhận một tâm hồn Việt Nam rất khác".

Ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng, Đường sách là "biểu tượng nhận diện của Thành phố tri thức". Giá trị cốt lõi của nơi này nằm ở chỗ "sách không còn nằm khuất trong những kệ tủ kín, lặng lẽ trong các thư viện, mà hiện diện hữu hình, sống động ngay trong mạch đập hối hả của nhịp sống hằng ngày".

Theo Giám đốc Công ty Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh Lê Hoàng, đơn vị sẽ tích hợp mạnh mẽ hơn các yếu tố công nghệ, thúc đẩy hệ sinh thái sách nói, sách số và các không gian tương tác thông minh. Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách với thế hệ gen Z và Alpha, biến Đường sách thành một thực thể vận động không ngừng, một trung tâm đổi mới sáng tạo về văn hóa đọc nhưng vẫn giữ trọn vẹn nét tĩnh lặng, nhân văn giữa lòng phố thị.

Theo ông Đỗ Quý Doãn, nguyên Thứ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (cũ), Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh chính là "di sản sống" cần được bảo tồn và lan tỏa. Sự kết nối giữa những giá trị truyền thống và hơi thở công nghệ chính là "chìa khóa" để nơi đây tiếp tục tỏa sáng, không chỉ là niềm tự hào của người dân thành phố mà còn là hình mẫu lý tưởng cho các đô thị hiện đại trên hành trình hội nhập toàn cầu.

Bên cạnh giá trị kinh tế và du lịch, Đường sách còn là nơi thực hiện những nghĩa cử cao đẹp qua các chương trình tặng sách cho vùng sâu vùng xa, xây dựng tủ sách cho chiến sĩ Biên phòng. Sách không chỉ là kiến thức, mà còn là sợi dây kết nối tình người, là nơi lưu giữ và phát huy những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Mười năm, một chặng đường không quá dài đối với một công trình văn hóa, nhưng Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành một khoảng lặng tĩnh tại để người dân tìm về với giá trị cốt lõi của tâm hồn. Với nền tảng vững chắc đã xây dựng, Đường sách sẽ luôn là "cánh cửa tri thức" mở ra hành trình khám phá thế giới của nhiều thế hệ, khẳng định vị thế của một Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình.