Tháng Thanh niên 2026: Thanh niên tiên phong trong chuyển đổi số

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế phát triển tất yếu, tạo động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng cuộc sống của người dân. 

Trong tiến trình ấy, thanh niên với lợi thế về tri thức, khả năng thích ứng nhanh với khoa học-công nghệ và tinh thần sáng tạo đang nổi lên như lực lượng tiên phong. Từ việc hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số, lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng đến khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tuổi trẻ Việt Nam đang góp phần quan trọng đưa chuyển đổi số đi vào đời sống.

Thanh niên - lực lượng xung kích trong thời đại số

Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, thanh niên luôn là lực lượng xung kích, đi đầu trong những nhiệm vụ mới, những lĩnh vực khó khăn mà đất nước đặt ra. Từ các phong trào "Ba sẵn sàng", "Năm xung phong" trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập, đến các phong trào "Thanh niên lập nghiệp", "Tuổi trẻ sáng tạo" trong thời kỳ đổi mới, tinh thần tiên phong của tuổi trẻ luôn là nguồn động lực quan trọng góp phần vào sự phát triển của đất nước.

Bước vào kỷ nguyên số, tinh thần xung kích ấy tiếp tục được phát huy trên một "mặt trận" mới - chuyển đổi số. Chuyển đổi số không chỉ là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động quản lý, sản xuất và đời sống, mà còn là quá trình thay đổi toàn diện phương thức hoạt động của xã hội trên nền tảng công nghệ số. Điều này đòi hỏi nguồn nhân lực có tri thức, có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ mới và sẵn sàng đổi mới tư duy. Đây chính là những lợi thế nổi bật của thế hệ trẻ.

Những năm gần đây, nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đã nhấn mạnh vai trò của thanh niên trong công cuộc chuyển đổi số. Việc phát triển nguồn nhân lực số, xây dựng xã hội số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo đều gắn với nhiệm vụ phát huy vai trò của thế hệ trẻ. Các chương trình hành động của tổ chức Đoàn cũng xác định chuyển đổi số là một nội dung trọng tâm, hướng tới mục tiêu hình thành thế hệ "thanh niên số" - những người có năng lực công nghệ, có tư duy sáng tạo và có trách nhiệm trong môi trường số.

Thực tế cho thấy thanh niên chính là nhóm xã hội có khả năng tiếp cận và làm chủ công nghệ nhanh nhất. Phần lớn những ứng dụng công nghệ mới, những xu hướng số trong đời sống như thương mại điện tử, thanh toán điện tử, truyền thông số hay các nền tảng mạng xã hội đều được thế hệ trẻ tiếp nhận và lan tỏa nhanh chóng. Điều này tạo nên nền tảng quan trọng để thanh niên trở thành lực lượng nòng cốt trong việc thúc đẩy chuyển đổi số ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Những "đội quân áo xanh" trên "mặt trận" chuyển đổi số

Tinh thần tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số được thể hiện rõ nét qua nhiều hoạt động cụ thể ở cơ sở. Trong những năm gần đây, tại nhiều địa phương trên cả nước, các đội hình thanh niên tình nguyện đã trực tiếp tham gia hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số và từng bước làm quen với môi trường số.

Một trong những hoạt động tiêu biểu là việc tham gia các "Tổ công nghệ số cộng đồng". Đây là mô hình được triển khai tại các thôn, tổ dân phố, khu dân cư nhằm huy động nguồn nhân lực cộng đồng tham gia hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh, cơ sở sản xuất nhỏ tiếp cận, sử dụng công nghệ số, nền tảng số, dịch vụ số. Mô hình hướng tới mục tiêu xây dựng "công dân số", thúc đẩy chuyển đổi số từ cấp xã, phường đến hộ gia đình; đồng thời là mắt xích quan trọng trong phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Mô hình cũng hỗ trợ thực hiện các mục tiêu chiến lược như tăng tỷ lệ người dân có kỹ năng số, tỷ lệ người dân tham gia dịch vụ số…

Trong các tổ công nghệ số này, đoàn viên, thanh niên thường đóng vai trò nòng cốt, trực tiếp hướng dẫn người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng cần thiết như định danh điện tử, dịch vụ công trực tuyến hay các nền tảng thanh toán điện tử, thương mại điện tử... một cách hiệu quả.

Mô hình "Tổ công nghệ số cộng đồng" đã được triển khai rộng khắp tại các tỉnh, thành phố trên cả nước. Ở nhiều địa phương, lực lượng thanh niên còn tham gia hỗ trợ đưa các sản phẩm nông nghiệp, đặc sản địa phương lên các sàn thương mại điện tử. Nhờ sự hỗ trợ về kỹ năng số của đoàn viên, nhiều hộ nông dân và cơ sở sản xuất nhỏ đã có thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị hàng hóa.

Song song với các hoạt động hỗ trợ cộng đồng, thanh niên còn thể hiện vai trò năng động trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ. Nhiều dự án khởi nghiệp của thanh niên tập trung vào việc ứng dụng công nghệ số để giải quyết các vấn đề của xã hội, từ các nền tảng thương mại điện tử, công nghệ giáo dục, công nghệ nông nghiệp cho đến các giải pháp quản lý và dịch vụ số. Sự năng động và sáng tạo của thế hệ trẻ đang góp phần hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ngày càng phát triển.

Bên cạnh đó, các tổ chức Đoàn cũng tích cực ứng dụng công nghệ số trong quản lý và triển khai phong trào. Việc số hóa dữ liệu đoàn viên, tổ chức các hoạt động trên nền tảng trực tuyến hay triển khai các chiến dịch truyền thông số đã góp phần đổi mới phương thức hoạt động, giúp tổ chức Đoàn tiếp cận và kết nối với thanh niên một cách hiệu quả hơn.

Những hoạt động này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả của phong trào thanh niên mà còn góp phần hình thành một môi trường số năng động, nơi thanh niên có thể phát huy trí tuệ, sức sáng tạo và tinh thần cống hiến của mình.

Khơi dậy khát vọng cống hiến của "thanh niên số"

Chuyển đổi số là quá trình lâu dài và đòi hỏi sự tham gia của toàn xã hội. Trong tiến trình ấy, thanh niên không chỉ là lực lượng thụ hưởng mà còn phải trở thành lực lượng chủ động sáng tạo và dẫn dắt những thay đổi mới.

Để phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong chuyển đổi số, trước hết cần chú trọng nâng cao năng lực số cho thế hệ trẻ. Điều này không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức công nghệ mà còn bao gồm việc hình thành tư duy số, khả năng sáng tạo và tinh thần khởi nghiệp. Khi có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết, thanh niên sẽ có điều kiện tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực của nền kinh tế số.

Bên cạnh đó, việc tạo dựng môi trường thuận lợi để thanh niên phát huy năng lực sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng. Những chương trình hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, các cuộc thi ý tưởng công nghệ hay các dự án nghiên cứu ứng dụng có sự tham gia của thanh niên sẽ góp phần khơi dậy tinh thần sáng tạo và khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ.

Tổ chức Đoàn với vai trò là môi trường rèn luyện và trưởng thành của thanh niên cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, gắn các phong trào thanh niên với nhiệm vụ chuyển đổi số của đất nước. Việc xây dựng các mô hình tình nguyện số, các chương trình đào tạo kỹ năng số hay các công trình thanh niên gắn với chuyển đổi số sẽ giúp tuổi trẻ có thêm cơ hội tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển của đất nước.

Quan trọng hơn, mỗi thanh niên cần có ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng trong môi trường số. Bên cạnh việc làm chủ công nghệ, thanh niên cần góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh, lan tỏa những giá trị tích cực và sử dụng công nghệ vì mục tiêu phát triển bền vững của xã hội.

Mỗi thời kỳ phát triển của đất nước đều đặt ra những nhiệm vụ mới cho thế hệ trẻ. Trong kỷ nguyên số hôm nay, chuyển đổi số chính là một trong những lĩnh vực thể hiện rõ nhất tinh thần tiên phong của thanh niên. Với tri thức, sự năng động và khát vọng đổi mới, thanh niên Việt Nam đang góp phần lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo động lực mới cho sự phát triển của đất nước trên hành trình xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.