Phản ứng trái chiều trước lời kêu gọi hợp tác của Mỹ nhằm khôi phục hoạt động tại eo biển Hormuz

Ngày 16/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc giục các đồng minh châu Âu và các đối tác Arập tăng cường hỗ trợ nhằm khôi phục hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, trong bối cảnh tuyến vận tải năng lượng quan trọng này gần như bị đình trệ do xung đột leo thang tại Trung Đông.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump đang trao đổi với các đồng minh ở châu Âu cũng như nhiều đối tác tại vùng Vịnh và các nước Arập để kêu gọi họ “làm nhiều hơn” nhằm mở lại eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) cần tăng cường đóng góp. Theo bà Leavitt, ông Trump kêu gọi các nước đồng minh “làm điều đúng đắn” để bảo đảm an ninh cho châu Âu, Trung Đông và phần còn lại của thế giới.

Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker cũng cho rằng đề xuất của Tổng thống Trump về việc các nước thành viên NATO tham gia hỗ trợ khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz là hợp lý, bởi an ninh của tuyến hàng hải này phù hợp với lợi ích của các quốc gia trong liên minh. Trước đó, nhà lãnh đạo Mỹ đã kêu gọi nhiều nước, trong đó có Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh, điều tàu chiến tới khu vực để bảo đảm an toàn cho tàu chở dầu.

Một số quốc gia châu Âu tỏ ra thận trọng trước đề xuất can dự quân sự. Đại diện cấp cao của Liên minh châu Âu (EU) về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas cho biết các ngoại trưởng EU đã thảo luận tại Brussels về những phương án nhằm khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz.

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London đang phối hợp với các đồng minh để xây dựng một kế hoạch tập thể “khả thi” nhằm khôi phục tự do hàng hải tại eo biển Hormuz và giảm thiểu tác động kinh tế của cuộc khủng hoảng. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh kế hoạch này sẽ không phải là một nhiệm vụ của NATO mà là sự hợp tác giữa các đối tác ở châu Âu, vùng Vịnh và Mỹ. Nhà lãnh đạo Anh cũng khẳng định nước này sẽ không bị cuốn vào một cuộc chiến rộng lớn hơn tại Trung Đông.

Tại Đức, người phát ngôn của Thủ tướng Friedrich Merz cho rằng cuộc chiến ở Trung Đông “không phải là cuộc chiến của NATO”, đồng thời nhấn mạnh liên minh này chủ yếu được thành lập nhằm bảo vệ lãnh thổ các nước thành viên. Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cũng khẳng định Berlin sẽ không tham gia hoạt động quân sự tại eo biển Hormuz, dù sẵn sàng ủng hộ các nỗ lực ngoại giao để bảo đảm an toàn hàng hải.

Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cũng nhấn mạnh ngoại giao cần là con đường giải quyết căng thẳng tại Hormuz và cho biết Rome không có kế hoạch tham gia bất kỳ nhiệm vụ hải quân nào có thể mở rộng tới khu vực này.

Về phần mình, Hà Lan cho biết đang xem xét khả năng tham gia một nhiệm vụ nhằm bảo vệ hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz, song chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Ngoại trưởng Hà Lan Tom Berendsen nhấn mạnh chính phủ nước này sẽ nghiên cứu các lựa chọn khả thi trước khi đưa ra bước đi cụ thể. Ông cho rằng việc điều một số tàu chiến tới tuyến hàng hải quan trọng này khó có thể giải quyết triệt để các vấn đề an ninh tại Trung Đông, song nhấn mạnh cộng đồng quốc tế đang theo dõi chặt chẽ tình hình và cần cân nhắc các cơ hội hợp tác với các đối tác quốc tế.

Ba Lan cho biết sẽ cân nhắc nếu NATO được yêu cầu thảo luận về việc bảo vệ eo biển Hormuz, song Tổng thống nước này đã loại trừ khả năng triển khai lực lượng vũ trang Ba Lan tham gia chiến dịch.

Căng thẳng tại khu vực leo thang sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran hôm 28/2, trong đó có các địa điểm ở Tehran. Iran sau đó đáp trả bằng các cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel và các cơ sở quân sự của Mỹ tại Trung Đông. Diễn biến này khiến hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz - tuyến trung chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng từ vùng Vịnh ra thị trường thế giới - gần như bị đình trệ, làm dấy lên lo ngại về nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Tuy vậy, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington ghi nhận tín hiệu cho thấy lưu thông qua eo biển Hormuz đang dần được khôi phục, khi ngày càng nhiều tàu chở nhiên liệu bắt đầu di chuyển trở lại qua tuyến đường này.