Thổ Nhĩ Kỳ: Phát hiện hệ thống đường hầm 1.600 năm tuổi bên dưới di sản thế giới Hagia Sophia
Các nhà khảo cổ và chuyên gia bảo tồn tại Thổ Nhĩ Kỳ đã phát hiện 7 đường hầm ngầm có niên đại khoảng 1.600 năm nằm bên dưới công trình Hagia Sophia trong quá trình trùng tu đang diễn ra tại thành phố Istanbul.
Các nhà khảo cổ và chuyên gia bảo tồn tại Thổ Nhĩ Kỳ đã phát hiện 7 đường hầm ngầm có niên đại khoảng 1.600 năm nằm bên dưới công trình Hagia Sophia trong quá trình trùng tu đang diễn ra tại thành phố Istanbul.
Phát hiện này cung cấp thêm những hiểu biết quan trọng về hệ thống hạ tầng thời kỳ Byzantine sơ kỳ của công trình lịch sử nổi tiếng này.
Theo Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Nuri Ersoy, các đường hầm này được phát hiện trong quá trình khảo sát và phục hồi tổng thể Hagia Sophia – một di sản thế giới có lịch sử khoảng 1.500 năm. Trong quá trình nghiên cứu, các nhóm chuyên gia đã phát hiện 3 khoang ngầm kết nối với hệ thống đường hầm dài hàng trăm mét ở khu vực mặt phía Bắc và khu vườn phía Tây Hagia Sophia. Trước đó, trong năm 2025, các nhóm khảo cổ đã tiến hành dọn dẹp và khai quật hơn 1.000 tấn đất lấp đầy bên trong các đường hầm này.
Hệ thống đường hầm 1.600 năm tuổi bên dưới di sản thế giới Hagia Sophia. Ảnh: Getty Images
Ngoài ra, tại khu vườn Vezir gần đó, các nhà nghiên cứu còn làm sạch thêm 102 tấn đất trong một quần thể mai táng ngầm (hypogeum) – dạng kiến trúc chôn cất dưới lòng đất phổ biến trong thời cổ đại. Cấu trúc này bao gồm một hành lang trung tâm với các phòng chôn cất đối xứng hai bên.
Giáo sư Hasan Firat Diker, thành viên hội đồng khoa học của dự án trên, cho biết các tuyến hầm được xác định có niên đại khoảng thế kỷ từ V–VI, thuộc giai đoạn Byzantine sơ kỳ – thời kỳ Hagia Sophia được xây dựng.
Song song với việc khám phá các cấu trúc ngầm, dự án trùng tu Hagia Sophia cũng đang tập trung gia cố mái vòm và các tháp giáo đường (minaret) của công trình này. Hệ thống giàn giáo cao 43,5 m đã được lắp đặt bên trong để tiếp cận mái vòm, trong khi các nền tảng thép và mái che tạm thời được dựng lên nhằm bảo vệ các bức tranh khảm bên trong khỏi tác động do thời tiết trong quá trình sửa chữa.
Cùng thời điểm trên, Bộ Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ thông báo dự án trùng tu Nhà thờ Hồi giáo Xanh (Blue Mosque) tại Istanbul đã được hoàn thành sau quá trình phục hồi toàn diện được xem là lớn nhất trong hơn 400 năm lịch sử của công trình này.