Cuộc bầu cử Quốc hội khóa VIII và Dấu ấn nhiệm kỳ (1987-1992)

Ngày 19/4/1987, cử tri cả nước đi bầu đại biểu Quốc hội khóa VIII trong bối cảnh công cuộc đổi mới vừa được khởi xướng từ Đại hội VI của Đảng.

Hoạt động trong giai đoạn bước ngoặt của đất nước, Quốc hội khóa VIII (1987-1992) đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng, thúc đẩy đổi mới cơ chế quản lý kinh tế và đặc biệt thông qua Hiến pháp năm 1992 - nền tảng pháp lý quan trọng cho tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Bầu cử Quốc hội khóa VIII (ngày 19/4/1987)

Ngày 19/4/1987, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa VIII diễn ra trên phạm vi toàn quốc. Trong số 828 ứng cử viên, đã có 496 đại biểu được bầu, tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt 98,75%. Với tinh thần dân chủ, Nhân dân cả nước đã sáng suốt lựa chọn những đại biểu ưu tú, có phẩm chất, năng lực và khả năng thực hiện tốt nhiệm vụ mà Nhân dân giao phó.

Dấu ấn nhiệm kỳ (1987-1992)

Quốc hội khóa VIII (1987-1992) hoạt động trong giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ đầu đổi mới, với nhiệm vụ trọng tâm là thể chế hóa đường lối đổi mới toàn diện do Đại hội VI của Đảng đề ra. Quốc hội đã ban hành nhiều đạo luật quan trọng, từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với cơ chế kinh tế mới; tăng cường giám sát các lĩnh vực trọng yếu của đời sống xã hội; quyết định những vấn đề lớn về kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Đặc biệt, tại kỳ họp cuối cùng (tháng 4/1992), Quốc hội khóa VIII đã thông qua Hiến pháp năm 1992 - văn bản pháp lý nền tảng, đánh dấu bước phát triển mới của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Xây dựng hệ thống luật pháp đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của công cuộc đổi mới

Với phương châm đổi mới tư duy pháp lý, công tác xây dựng pháp luật của Quốc hội khóa VIII đã được thực hiện một cách tích cực. Trong 5 năm hoạt động, Quốc hội khóa VIII đã ban hành 2 bộ luật và 29 luật; Hội đồng Nhà nước ban hành 39 pháp lệnh. Nhiều đạo luật quan trọng về kinh tế như Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, Luật Công ty và Luật Doanh nghiệp tư nhân... lần đầu tiên được ban hành đã thể chế hóa đường lối phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, tạo cơ sở pháp lý, góp phần phát triển nền kinh tế đất nước.

Thông qua Hiến pháp năm 1992

Ngày 15/4/1992, tại Kỳ họp thứ mười một, Quốc hội khóa VIII đã thông qua Hiến pháp năm 1992. Hiến pháp mới bao gồm: Lời nói đầu, 12 chương, 147 điều, sửa đổi căn bản, toàn diện Hiến pháp năm 1980. Hiến pháp khẳng định Nhà nước phát triển kinh tế hàng hóa nhiều thành phần theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phê chuẩn Kế hoạch nhà nước 5 năm (1986-1990) và các kế hoạch, dự toán ngân sách nhà nước hằng năm

Trong nhiệm kỳ khóa VIII, Quốc hội đã phê chuẩn kế hoạch nhà nước 5 năm (1986-1990) với ba chương trình kinh tế lớn: Lương thực-thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; phê duyệt các kế hoạch phát triển kinh tế và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Tại các kỳ họp, Quốc hội tập trung thảo luận, thông qua các nghị quyết, triển khai thực hiện đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, từng bước phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Thể chế hóa và thực hiện đường lối đổi mới của Đảng

Quốc hội khóa VIII đã kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương đổi mới của Đảng thông qua việc ban hành các luật và nghị quyết quan trọng. Qua đó, từng bước tạo cơ sở pháp lý cho việc chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần và mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, góp phần đưa đường lối đổi mới vào thực tiễn đời sống kinh tế-xã hội.

Tăng cường hoạt động giám sát

Trong bối cảnh chuyển đổi cơ chế quản lý từ bao cấp sang kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, hoạt động giám sát của Quốc hội được tăng cường cả về phạm vi, nội dung và phương thức. Quốc hội đã giám sát chặt chẽ việc thực hiện các chủ trương đổi mới, công tác quản lý kinh tế, ngân sách, cải cách hành chính và đời sống Nhân dân. Các phiên chất vấn và thảo luận tại các kỳ họp trở nên sôi nổi, thực chất hơn, thể hiện tinh thần dân chủ, trách nhiệm và quyết tâm đổi mới hoạt động lập pháp và giám sát. Hoạt động giám sát của Quốc hội khóa VIII đã góp phần quan trọng vào việc thể chế hóa, đưa đường lối đổi mới của Đảng vào cuộc sống.

Thực hiện đường lối đối ngoại rộng mở

Thực hiện công cuộc đổi mới, đường lối đối ngoại trong giai đoạn này được xác định là giữ vững hòa bình, tranh thủ những điều kiện quốc tế thuận lợi để đẩy mạnh xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Với phương châm "Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trong cộng đồng thế giới, phấn đấu vì hòa bình, độc lập và phát triển", Quốc hội và Hội đồng Nhà nước đã chủ động, tích cực triển khai có hiệu quả các hoạt động đối ngoại trên nhiều hướng, từng bước cải thiện mối quan hệ với các nước láng giềng và nhiều nước khác trên thế giới.

Với những quyết sách lập pháp, giám sát và đối ngoại quan trọng, Quốc hội khóa VIII đã góp phần thể chế hóa đường lối đổi mới của Đảng, từng bước tạo dựng hành lang pháp lý cho sự chuyển mình của nền kinh tế và đời sống xã hội. Những dấu ấn của nhiệm kỳ này, đặc biệt là việc thông qua Hiến pháp năm 1992, đã mở ra khuôn khổ pháp lý mới cho quá trình phát triển và hội nhập của đất nước trong thời kỳ đổi mới.