Đột phá theo Nghị quyết 57: Công nghệ số góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống

Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được triển khai mạnh mẽ, đưa công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn vào mọi mặt đời sống. 

Nghị quyết số 57 đi vào cuộc sống là cơ hội để bứt phá, khơi dậy sức sáng tạo của giới khoa học, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc thực hiện đồng bộ từ chính sách đến thực tế giúp thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân.  

Ưu tiên những công nghệ phục vụ cuộc sống

Phục vụ điều hành đô thị thông minh và phát triển kinh tế - xã hội, AI là một công nghệ đang được thành phố Huế ưu tiên triển khai.

Theo Kế hoạch số 90/KH-UBND thực hiện Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên triển khai ngay, thành phố Huế đưa ra mục tiêu là nghiên cứu làm chủ công nghệ, thiết kế tích hợp, chế tạo thử nghiệm và đưa vào ứng dụng các sản phẩm công nghệ chiến lược gồm: Mô hình ngôn ngữ lớn và trợ lý ảo tiếng Việt; AI camera xử lý tại biên; robot di động tự hành; thiết bị bay không người lái; nghiên cứu, làm chủ các công nghệ lõi của những sản phẩm công nghệ chiến lược; nghiên cứu, phát triển, chế tạo các mô đun có giá trị gia tăng và khả năng thương mại hóa cao trong chuỗi giá trị toàn cầu của các sản phẩm công nghệ chiến lược; phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng thay thế nhập khẩu, phấn đấu đáp ứng 30% trở lên thị trường trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài.

Từ năm 2026 - 2028, Huế tích hợp dữ liệu IoT (hệ thống kết nối các thiết bị thông qua internet) giao thông vào nền tảng điều hành đô thị thông minh dùng chung, theo hướng "điều hành trực tuyến". Hệ thống camera AI nhận diện vi phạm giao thông được triển khai, xử lý tự động 80% trường hợp. Bản đồ giao thông thời gian thực tích hợp cảm biến IoT, dự báo ùn tắc với độ chính xác 90%, sử dụng ứng dụng bản đồ giao thông, hệ thống cảnh báo giao thông và cơ sở dữ liệu giao thông. Dữ liệu IoT giao thông được chuẩn hóa và kết nối, chia sẻ liên thông với Bộ Xây dựng, Bộ Công an.

Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang đến gần. Các cơ quan, đơn vị, địa phương đang đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền về bầu cử bằng nhiều hình thức, đặc biệt là tăng cường ứng dụng công nghệ số. 

Phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp lắp đặt 40 mô hình "bé cúc" gắn mã QR để người dân tra cứu thông tin bầu cử. Mô hình "bé cúc" Sa Đéc với hình ảnh cách điệu hoa cúc màu vàng (một trong những loài hoa truyền thống ở Làng hoa Sa Đéc), trên tay cầm chiếc lá in QR code. Mô hình góp phần đa dạng hình thức thông tin, tuyên truyền đến người dân; tạo điểm nhấn trong tuyên truyền trực quan với hình ảnh thân thiện và gần gũi trong truyền tải thông điệp, ứng dụng chuyển đổi số trong công tác bầu cử.

Các "bé cúc" gắn QR code tra cứu thông tin bầu cử đặt tại không gian công cộng, nơi tập trung đông người, trụ sở cơ quan, đơn vị như: Trước cổng Đảng ủy, UBND phường, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Quảng trường Sa Đéc, Công viên Sa Đéc, Bệnh viện Đa khoa Sa Đéc, siêu thị, trường học, ngân hàng, chợ… Ngay sau khi quét mã QRngười dân có thể xem thông tin các đơn vị bầu cử, khu vực bỏ phiếu; hỏi - đáp về bầu cử; sổ tay bầu cử; ý nghĩa của cuộc bầu cử; danh sách, tiểu sử các ứng cử viên; hướng dẫn bỏ phiếu bầu cử; đồng thời, tiếp nhận ý kiến.

Bên cạnh đó, lực lượng đoàn viên, thanh niên ở nhiều xã, phường trong tỉnh Đồng Tháp đã dùng AI để sáng tạo những hình ảnh, đoạn phim ngắn tuyên truyền về bầu cử. 

Liên kết để thúc đẩy phát triển khoa học – công nghệ

Tiến sĩ Trần Nam Tú, Phó Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng mô hình liên kết "ba nhà" (Nhà nước – Nhà trường (nhà khoa học) – Nhà doanh nghiệp) đã được nhắc đến và triển khai trong nhiều năm, song việc hợp tác để tạo ra các sản phẩm khoa học – công nghệ có khả năng thương mại hóa vẫn còn hạn chế. Trước đây, mối liên kết chủ yếu tập trung vào đào tạo nhân lực, trong đó doanh nghiệp đặt hàng nguồn nhân lực từ các trường đại học, hỗ trợ học bổng hoặc đầu tư cơ sở vật chất; quan hệ hợp tác phần lớn dựa trên niềm tin, đặc biệt thông qua mạng lưới cựu sinh viên và các mối quan hệ cá nhân. 

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, để mô hình "ba nhà" phát huy hiệu quả, cần xác định rõ nguồn lực và vai trò của từng bên. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt thông qua chính sách và đầu tư ban đầu nhằm tạo niềm tin cho doanh nghiệp tham gia. Các bên cần xác định những lĩnh vực ưu tiên, nhất là các nhóm công nghệ chiến lược gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và năng lực nghiên cứu của nhà trường; đồng thời Nhà nước có thể đóng vai trò "khách hàng đầu tiên" đối với các sản phẩm khoa học – công nghệ hình thành từ mô hình hợp tác, qua đó thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Ông Nguyễn Công Bảy, Giám đốc chất lượng Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hải Vương cho biết, doanh nghiệp và Trường Đại học Nha Trang đã duy trì quan hệ hợp tác trong nhiều năm. Các giảng viên, chuyên gia của trường thường xuyên hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ vào sản xuất, góp phần giải quyết nhiều khó khăn trong quá trình phát triển.

Doanh nghiệp kỳ vọng các nhà khoa học hỗ trợ nghiên cứu giải pháp công nghệ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm, nhất là trong chế biến và phát triển các sản phẩm thủy sản. Trong bối cảnh nguồn nguyên liệu ngày càng khan hiếm, yêu cầu về bảo vệ môi trường và các rào cản thương mại quốc tế gia tăng, sự đồng hành của Nhà nước trong hoàn thiện cơ chế, chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn là yếu tố quan trọng để ngành thủy sản phát triển bền vững.

Trước xu hướng phát triển mạnh mẽ của AI, robot công nghiệp và sản xuất thông minh, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng phối hợp với Công ty Trách nhiệm hữu hạn KUKA Việt Nam khai trương Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Ứng dụng Robot Công nghiệp và Trí tuệ nhân tạo. 

Trung tâm được trang bị hệ thống thiết bị đồng bộ phục vụ đào tạo và nghiên cứu chuyên sâu, gồm nhiều dòng robot công nghiệp và các tủ điều khiển; robot di động tự hành; bộ camera KUKA, nguồn hàn Binzel, cụm băng tải tích hợp PLC và HMI, cùng các phần mềm mô phỏng và hệ thống điều khiển phục vụ đào tạo.

Trung tâm Đào tạo, Nghiên cứu và Phát triển Ứng dụng Robot Công nghiệp và Trí tuệ nhân tạo đi vào hoạt động là dấu mốc quan trọng trong chiến lược phát triển giáo dục kỹ thuật gắn với đổi mới sáng tạo và công nghiệp hiện đại của Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng.