Ngoại hạng Anh và cuộc chiến chống 'bóng đá lậu' tại Việt Nam

Sức hút khổng lồ của giải Ngoại hạng Anh khiến giải đấu này trở thành mục tiêu hàng đầu của các dịch vụ phát sóng lậu trên internet.

Tại Việt Nam, hàng trăm website và hệ thống IPTV trái phép từng phát trực tiếp các trận đấu Premier League. Tuy nhiên, những diễn biến pháp lý gần đây, từ vụ án BestBuy IPTV đến việc triệt phá mạng lưới website như Xôi Lạc TV đang cho thấy cuộc chiến bảo vệ bản quyền bóng đá bước sang giai đoạn mới, quyết liệt hơn.

Ngoại hạng Anh được xem là giải đấu bóng đá hấp dẫn nhất hành tinh. Các trận đấu của Premier League được phát sóng tới gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ, với lượng người xem lên tới hàng tỷ mỗi mùa giải.

Ở Việt Nam, sức hút của giải đấu này đặc biệt lớn. Các trận đấu của nhóm Big Four gồm Manchester United, Liverpool, Arsenal hay Manchester City luôn nằm trong nhóm chương trình thể thao có lượng khán giả cao nhất trên truyền hình và internet. Nhưng cũng chính sức hút ấy cũng biến Ngoại hạng Anh thành "mỏ vàng" cho các dịch vụ phát lậu.

Trong nhiều năm qua, các website và hệ thống IPTV trái phép đã sao chép tín hiệu từ các nhà đài sở hữu bản quyền rồi phát lại trên internet. Người dùng có thể xem miễn phí hoặc trả phí rất thấp để theo dõi các trận đấu. Theo các cơ quan quản lý, chỉ trong 4 vòng đầu của một mùa Ngoại hạng Anh đã phát hiện tới 239 website phát lậu, với 3.213 đường link phát trực tiếp miễn phí cho 39 trận đấu. Nhiều trang trong số này lấy tín hiệu trực tiếp từ các đơn vị có bản quyền như K+, FPT Play hoặc TV360 rồi phát lại trái phép.

Một bước ngoặt quan trọng trong cuộc chiến chống vi phạm bản quyền tại Việt Nam diễn ra ngày 19/4/2024, khi Tòa án Nhân dân Hà Nội tuyên án đối với người điều hành hệ thống phát sóng lậu BestBuy IPTV.

Theo phán quyết của tòa án, bị cáo bị tuyên: 30 tháng tù treo; phạt 100 triệu đồng (khoảng 4.000 USD), tịch thu hơn 615 triệu đồng lợi nhuận bất hợp pháp (khoảng 24.000 USD) và bồi thường thêm khoảng 12.000 USD cho chủ sở hữu bản quyền

BestBuy IPTV đã cung cấp trái phép hàng nghìn kênh truyền hình quốc tế, trong đó có các trận đấu của Ngoại hạng Anh, cho hàng nghìn thuê bao. Đây được xem là vụ án hình sự đầu tiên tại Việt Nam liên quan đến hành vi phát sóng lậu trực tuyến, tạo tiền lệ quan trọng cho việc xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường số.

Nếu BestBuy IPTV là một hệ thống IPTV thu phí, thì Xôi Lạc TV lại là một trong những website phát bóng đá lậu nổi tiếng nhất trong nhiều năm qua. Theo cơ quan quản lý, Xôi Lạc TV hoạt động dưới nhiều tên miền khác nhau, phát trực tiếp nhiều giải đấu lớn như: Ngoại hạng Anh; Champions League; các trận đấu của đội tuyển Việt Nam... Một trận đấu lớn có thể thu hút hàng trăm nghìn lượt xem cùng lúc trên hệ thống này.

Các chuyên gia cho rằng những trang web như Xôi Lạc không chỉ đơn thuần là phát lậu bóng đá mà còn gắn với nhiều hoạt động phi pháp khác như: quảng cáo cờ bạc, lừa đảo trực tuyến và các hình thức tội phạm mạng.

Đầu năm 2026, một diễn biến đáng chú ý đã xảy ra khi hệ thống website phát bóng đá lậu như Xôi Lạc, Vebo hay Thapcam bất ngờ dừng hoạt động. Từ ngày 2/2/2026, toàn bộ các trang trong hệ thống này không còn phát sóng các trận đấu như trước, các tài khoản mạng xã hội liên quan cũng ngừng cập nhật nội dung. Các chuyên gia cho rằng đây là kết quả của quá trình siết chặt quản lý và điều tra đối với các mạng lưới phát sóng lậu trong thời gian qua.

Tuy nhiên, cuộc chiến này vẫn chưa kết thúc. Các trang phát lậu thường có khả năng "tái sinh" rất nhanh bằng cách thay đổi tên miền hoặc chuyển sang máy chủ ở nước ngoài. Để chống lại nạn phát lậu, Ngoại hạng Anh đã triển khai nhiều công nghệ truy vết hiện đại.

Một trong những công cụ quan trọng là watermark kỹ thuật số, dấu nhận dạng được gắn vào tín hiệu truyền hình. Khi một trận đấu bị phát lậu, hệ thống có thể xác định chính xác nguồn rò rỉ tín hiệu.

Ngoài ra, Ban tổ chức Premier League còn phối hợp với các nhà cung cấp internet, các đơn vị sở hữu bản quyền, cơ quan thực thi pháp luật ở nhiều quốc gia để phát hiện và xử lý các dịch vụ phát lậu. Song song với đó, chiến dịch "Boot Out Piracy" (Tẩy chay vi phạm bản quyền) cũng được triển khai nhằm nâng cao nhận thức của người hâm mộ.

Theo các chuyên gia, vấn nạn "bóng đá lậu" không chỉ gây thiệt hại cho các đơn vị sở hữu bản quyền mà còn ảnh hưởng tới sự phát triển của thị trường nội dung thể thao. Nếu các dịch vụ phát lậu tiếp tục tồn tại, các đơn vị truyền hình sẽ khó có thể đầu tư vào bản quyền đắt đỏ như Ngoại hạng Anh. Và khi đó, người thiệt thòi cuối cùng chính là khán giả.

Cuộc chiến chống vi phạm bản quyền vì thế không chỉ là câu chuyện của Premier League, mà còn là bài toán lớn của ngành công nghiệp thể thao trong kỷ nguyên số.