Hiệu quả và những lưu ý quan trọng khi sử dụng thuốc corticoid trong nhãn khoa

Trong điều trị các bệnh lý về mắt, corticoid là nhóm thuốc rất quen thuộc, thường được bác sĩ chỉ định để giảm viêm, giảm dị ứng và cải thiện triệu chứng nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu sử dụng không đúng cách, nhóm thuốc này cũng có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.

1. Corticoid là gì?

Corticoid là tên gọi chung của một nhóm thuốc có tác dụng kháng viêm mạnh, thường được dùng trong các bệnh lý như viêm kết mạc dị ứng, viêm bờ mi, viêm màng bồ đào, sau phẫu thuật mắt… Một số hoạt chất thuộc nhóm thuốc corticoid được dùng phổ biến trong nhãn khoa như dexamethason, prednisolon, fluorometholon…

2. Tác dụng của corticoid trong điều trị bệnh mắt

Khi mắt bị viêm, sưng, đỏ, ngứa do phản ứng dị ứng hoặc chấn thương, corticoid giúp làm giảm nhanh triệu chứng nhờ cơ chế ức chế phản ứng viêm. Bệnh nhân thường cảm thấy dễ chịu sau vài lần nhỏ thuốc. Nhờ tác dụng mạnh và nhanh, corticoid được đánh giá là công cụ điều trị hiệu quả trong nhiều tình trạng cấp tính.

3. Những rủi ro khi lạm dụng corticoid

Tuy hiệu quả cao, nhưng corticoid cũng có thể gây ra các biến chứng nặng nề nếu dùng không đúng:

- Tăng nhãn áp: Corticoid có thể gây tăng áp lực trong mắt; lâu ngày dẫn đến tổn thương thần kinh thị giác và gây tăng nhãn áp, có thể dẫn đến mù lòa nếu không phát hiện và điều trị kịp thời.

- Đục thủy tinh thể: Đặc biệt khi dùng kéo dài, corticoid có thể làm thủy tinh thể bị mờ, ảnh hưởng đến thị lực.

- Bội nhiễm, loét giác mạc do nấm, virus; chậm lành vết thương: Corticoid không chỉ làm kìm hãm phản ứng viêm mà còn ức chế khả năng chống đỡ của cơ thể đối với nhiễm trùng. Vì vậy có thể làm chậm quá trình liền sẹo, tạo điều kiện để vi khuẩn, virus hoặc nấm vượt qua các hàng rào bảo vệ của mắt gây bệnh cho giác mạc, thậm chí gây viêm nội nhãn.

- Gây mỏng giác mạc: Dùng corticoid kéo dài có thể làm mỏng giác mạc. Trong một số bệnh lý, người bệnh không biết mình bị rách hoặc loét giác mạc mà tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid sẽ khiến vết loét rộng ra, lâu liền sẹo và có thể dẫn đến thủng giác mạc gây mù.

4. Những lưu ý quan trọng khi dùng thuốc corticoid nhỏ mắt

- Chỉ dùng theo đơn của bác sĩ chuyên khoa mắt. Không tự ý mua corticoid để nhỏ mắt.

- Tuân thủ đúng liều lượng và thời gian dùng thuốc. Dùng quá liều hoặc kéo dài có thể gây tác dụng phụ nguy hiểm.

- Tái khám đúng hẹn để bác sĩ theo dõi đáp ứng điều trị và các dấu hiệu bất lợi.

- Không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác, kể cả trong gia đình.

- Báo ngay cho bác sĩ nếu có biểu hiện đau nhức mắt, mờ mắt, chảy nước mắt nhiều hơn sau khi dùng thuốc.

- Đối với trường hợp đeo kính áp tròng: Cần tháo kính áp tròng trước khi nhỏ mắt vì kính có thể cản trở quá trình hấp thu thuốc, từ đó làm giảm hiệu quả điều trị. Nên đợi khoảng 30 phút sau khi nhỏ thuốc rồi mới đeo kính lại vì chất bảo quản trong thuốc nhỏ mắt có thể làm hỏng kính.

5. Lời khuyên cho bệnh nhân

Thuốc corticoid là "con dao hai lưỡi" trong điều trị bệnh mắt. Để sử dụng an toàn và hiệu quả, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ nhãn khoa. Đừng để sự chủ quan khi dùng thuốc làm ảnh hưởng đến đôi mắt - vốn được ví như cửa sổ của tâm hồn.

Tài liệu tham khảo

1. Yasir, Muhammad; Amandeep Goyal; Sidharth Sonthalia. Corticosteroid adverse effects (2018).

2. Feroze, Kaberi B.; Marco Zeppieri; Leila Khazaeni. Steroid-induced glaucoma (2017).

3. Fung, Adrian T. et al. "Local delivery of corticosteroids in clinical ophthalmology: A review." Clinical & Experimental Ophthalmology, vol. 48, no. 3 (2020).

4. Gaballa, Sherif A. et al. "Corticosteroids in ophthalmology: drug delivery innovations, pharmacology, clinical applications, and future perspectives." Drug Delivery and Translational Research, vol. 11, no. 3 (2021).