Nhà hát kịch Việt Nam: "Vũ Như Tô" mở nhịp 100 đêm sáng đèn

Khởi dựng kiệt tác Vũ Như Tô, duy trì ánh đèn sân khấu vào mỗi dịp cuối tuần và đặt mục tiêu khoảng 100 buổi diễn trong năm 2026 - đó là những kế hoạch vừa được Nhà hát Kịch Việt Nam công bố, như một cách khẳng định quyết tâm giữ sức sống cho sân khấu kịch nói trong giai đoạn phát triển mới, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80.

1. Những thông tin trên đã được NSƯT Kiều Minh Hiếu - Giám đốc Nhà hát - chia sẻ trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 5/3 vừa qua. Tại đó, thông tin về việc đơn vị nghệ thuật này lên kế hoạch dàn dựng vở Vũ Như Tô của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng lập tức thu hút sự quan tâm lớn.

Thực tế, Vũ Như Tô từ lâu đã được coi là một trong những kiệt tác của sân khấu kịch Việt Nam. Lấy bối cảnh Thăng Long thế kỷ XVI, câu chuyện xoay quanh quá trình xây dựng công trình Cửu Trùng Đài dưới triều vua Lê Tương Dực, cũng như bi kịch lớn của chàng kiến trúc sư Vũ Như Tô - người nghệ sĩ tràn đầy khát vọng sáng tạo nhưng lại bị nhấn chìm trong vòng xoáy của quyền lực và biến động xã hội. Từ đó, tác phẩm đặt ra những câu hỏi sâu sắc về mối quan hệ giữa nghệ thuật và đời sống, giữa lý tưởng sáng tạo và trách nhiệm với nhân dân.

Với những tầng ý nghĩa ấy, kịch bản này được xem là một thử thách lớn đối với bất kỳ đơn vị sân khấu nào khi dàn dựng. Và theo chia sẻ từ Nhà hát, Vũ Như Tô dự kiến sẽ được dàn dựng với quy mô công phu, áp dụng những thủ pháp sân khấu hiện đại nhưng vẫn giữ trọn tinh thần nguyên tác. Đây sẽ là điểm nhấn quan trọng trong định hướng nghệ thuật của đơn vị trong thời gian tới, đồng thời gắn liền với nỗ lực tiếp tục đưa những tác phẩm kinh điển của sân khấu Việt Nam trở lại với đời sống sân khấu đương đại.

"Trong năm 2026, Nhà hát Kịch Việt Nam tiếp tục kiên trì theo đuổi định hướng nghệ thuật đã được xác lập: tập trung dàn dựng các tác phẩm kinh điển của Việt Nam và thế giới; các vở diễn chính luận, chính kịch có chiều sâu tư tưởng, giá trị thẩm mỹ cao" - NSƯT Kiều Minh Hiếu cho biết - "Ngoài ra, chúng tôi cũng dự kiến dàn dựng thêm một vở diễn đương đại hoặc một tác phẩm khai thác chất liệu dân gian".

Theo lời ông, ngoài giá trị văn học, việc lựa chọn tác phẩm tại Nhà hát còn tính đến khả năng lan tỏa xã hội và sự đồng cảm của công chúng hôm nay. Các vở diễn đều hướng tới mục tiêu kép: đảm bảo chất lượng nghệ thuật ở mức cao nhất, đồng thời tạo sự hấp dẫn để tiếp cận đông đảo khán giả.

Đáng nói, bên cạnh kịch mục, Nhà hát Kịch Việt Nam cũng đặt ra mục tiêu khá cụ thể về hoạt động biểu diễn. Trong năm 2026, đơn vị nghệ thuật này dự kiến tổ chức khoảng 100 buổi diễn. Con số này được đánh giá là khả thi, khi chỉ riêng năm 2025, bằng nỗ lực tập thể, Nhà hát đã thực hiện được tới 151 đêm diễn - một thành tích đáng ghi nhận trong bối cảnh sân khấu kịch nói đang đối mặt với nhiều khó khăn về khán giả và thị trường.

Và gắn liền với chỉ số ấy, một trong những hướng đi quan trọng của Nhà hát trong thời gian tới là duy trì việc "sáng đèn" thường xuyên vào các tối cuối tuần tại sân khấu số 1 Tràng Tiền (Hà Nội). Thực tế, nhiều năm qua, với quy mô gần 200 chỗ ngồi, đây được xem là không gian tương đối khiêm tốn với một đơn vị nghệ thuật. Bù lại, như nhiều chuyên gia đánh giá, khi nằm tại trung tâm khu phố cũ Hà Nội, sân khấu nhỏ này vẫn có thể thu hút một lượng khán giả ổn định với những chương trình biểu diễn đạt chất lượng nghệ thuật cao.

"Chúng tôi vẫn nói vui với nhau rằng đủ quyết tâm thì cái khó không thể bó cái khôn. Dù điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế, nhưng việc cố gắng duy trì biểu diễn cuối tuần thường xuyên, phát hành vé đều đặn với các vở diễn chất lượng vẫn là điều Nhà hát quyết tâm thực hiện" - Giám đốc Kiều Minh Hiếu nói.

Như lời ông, khi rạp diễn giữ được nhịp sáng đèn thường xuyên, thói quen thưởng thức nghệ thuật sẽ dần trở lại từ khán giả và đời sống của sân khấu cũng từ đó được nuôi dưỡng bền bỉ hơn.

2. Buổi gặp gỡ lần này cũng đánh dấu một bước chuyển đáng chú ý về nhân sự của Nhà hát Kịch Việt Nam, khi NSƯT Trịnh Mai Nguyên - người vừa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc Nhà hát - chính thức ra mắt báo giới. Cũng như NSƯT Kiều Minh Hiếu - người trở thành Giám đốc Nhà hát từ giữa năm 2025 - Mai Nguyên là gương mặt trưởng thành từ chính sân khấu của Nhà hát Kịch Việt Nam, với hơn hai thập niên gắn bó và nhiều vai diễn để lại dấu ấn trong lòng khán giả. Đáng chú ý, anh cũng đảm nhiệm vai trò đạo diễn dàn dựng vở Vũ Như Tô trong thời gian tới.

Và câu chuyện không chỉ dừng ở bộ máy lãnh đạo mới. Theo chia sẻ, một nhiệm vụ quan trọng khác của Nhà hát Kịch Việt Nam trong giai đoạn tới là xây dựng lực lượng nghệ sĩ kế cận. Nhà hát sẽ tiếp tục tuyển chọn và bồi dưỡng các gương mặt trẻ, tạo điều kiện để họ được thử sức trên sân khấu cũng như tham gia các hoạt động nghệ thuật khác. Trước mắt, những nghệ sĩ trẻ đang được khán giả yêu mến như Tô Dũng, Thế Nguyên, Quang Đạo, Mai Duyên, Việt Hoa, Minh Thu, Thanh Huế… được kỳ vọng sẽ trở thành lực lượng kế cận quan trọng, góp phần làm mới diện mạo của đơn vị được coi là "anh cả" trong làng sân khấu Việt Nam.

Theo NSƯT Kiều Minh Hiếu, việc đầu tư cho nghệ sĩ trẻ chính là đầu tư cho tương lai của Nhà hát. "Chúng tôi mong muốn xây dựng một môi trường sáng tạo chuyên nghiệp, nơi các bạn trẻ được thử sức, được sai và được trưởng thành", ông nói.

Nhà hát cũng xác định sẽ tích cực tham gia các kỳ liên hoan sân khấu, đặc biệt là cuộc thi "Tài năng sân khấu" trong thời gian tới, qua đó tạo thêm cơ hội cho các nghệ sĩ trẻ khẳng định mình.

"Với chúng tôi, việc quán triệt tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam là câu chuyện không chỉ dừng ở nhận thức mà phải được cụ thể hóa bằng hành động" - Giám đốc Kiều Minh Hiếu khẳng định - "Nhà hát Kịch Việt Nam sẽ chủ động, sáng tạo, quyết liệt trong tổ chức dàn dựng, biểu diễn và phát triển nguồn nhân lực, nhằm nâng cao vị thế của kịch nói trong đời sống văn hóa đương đại".