Xung đột tại Trung Đông: Châm ngòi khủng hoảng năng lượng toàn cầu
Trữ lượng dầu mỏ của châu Á và châu Âu có thể giúp giảm bớt tác động tức thời từ xung đột Trung Đông sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cũng như các đòn trả đũa sau đó của Tehran.
Trữ lượng dầu mỏ của châu Á và châu Âu có thể giúp giảm bớt tác động tức thời từ xung đột Trung Đông sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran cũng như các đòn trả đũa sau đó của Tehran.
Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo một cuộc xung đột kéo dài có thể gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung và đẩy giá năng lượng tăng vọt.
Xung đột leo thang tại Trung Đông đang làm tê liệt eo biển Hormuz, tuyến đường biển huyết mạch đối với thương mại dầu mỏ toàn cầu, với khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày - gần bằng 1/5 tổng mức tiêu thụ toàn cầu. Xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Qatar và Các tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), chiếm khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu, cũng phải đi qua "nút thắt cổ chai" này.
Xung đột tại Trung Đông: Iran tuyên bố kiểm soát hoàn toàn eo biển Hormuz. Trong ảnh: Tàu chiến của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran được triển khai tại Vịnh Persian, gần Bushehr, Iran. Ảnh: THX/TTXVN
Giới chuyên gia cho rằng các tuyến vận chuyển thay thế Hormuz vẫn tồn tại như hệ thống đường ống dẫn khí của Saudi Arabia (Arập Xêút) và UAE, nhưng công suất còn hạn chế và hiện không có tuyến thay thế với LNG. Theo các chuyên gia phân tích của Kpler, các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang nắm giữ hơn 1,2 tỷ thùng dầu thô dự trữ khẩn cấp và Trung Quốc sở hữu khoảng 400 triệu thùng trong kho dự trữ chiến lược. Ông Adi Imsirovic - Giám đốc công ty tư vấn Surrey Clean Energy - nhận định: "Số dầu này đang sẵn có ở đó và là vùng đệm rất lớn cho vài tuần tới, khiến thị trường chưa rơi vào hoảng loạn ngay".
Tuy nhiên, căng thẳng Trung Đông kéo dài sẽ kéo theo những tác động khó lường về giá năng lượng. Ông Simone Tagliapietra, chuyên gia cấp cao tại Viện nghiên cứu Bruegel, cho rằng giá năng lượng sẽ phụ thuộc vào thời gian giao tranh cũng như mức độ ảnh hưởng tới hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz. Gián đoạn kéo dài sẽ khiến cạn kiện hàng tồn kho, hạn chế logistics, siết chặt cán cân cung – cầu dầu khí toàn cầu, kéo theo giá năng lượng tăng mạnh.
Ngoài ra, theo IEA, các quốc gia châu Á sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất về năng lượng với 80% lượng dầu và gần 90% lượng khí đốt vận chuyển qua Hormuz. Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, trong đó gần một nửa đến từ các quốc gia vùng Vịnh. Ấn Độ cũng phụ thuộc lớn vào dầu thô từ Iraq và Saudi Arabia, đặc biệt sau khi Mỹ gây sức ép buộc New Delhi giảm mua dầu của Nga.
Công nhân làm việc tại nhà máy lọc dầu ở tỉnh Wasit, Iraq. Ảnh: THX/TTXVN
Châu Âu ít phụ thuộc hơn vào lượng dầu đi qua Hormuz nhờ đa dạng hóa nguồn cung từ Mỹ, Na Uy, châu Phi và Kazakhstan, song vẫn khó tránh khỏi hệ lụy. Kể từ khi xung đột tại Ukraine nổ ra, châu Âu đã chuyển mạnh sang sử dụng LNG và hiện phụ thuộc vào 3 nhà cung cấp lớn là Mỹ, Nga và Qatar, chiếm 80% lượng nhập khẩu. Riêng Qatar cung cấp khoảng 8% lượng LNG nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, trong bối cảnh châu Á cũng là khách hàng LNG lớn, châu Âu có nguy cơ phải cạnh tranh trực tiếp nếu nguồn khí từ Qatar bị gián đoạn. Ngoài ra, giá khí đốt chuẩn TTF của châu Âu đã tăng mạnh từ đầu tuần sau khi tập đoàn QatarEnergy thông báo tạm dừng sản xuất LNG do các cuộc không kích.
Tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody's dự báo cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran sẽ diễn ra trong khoảng vài tuần và sau đó hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục. Trước đó, Mỹ cũng dự trù cuộc xung đột với Iran sẽ kéo dài 4-5 tuần.