"Hộp tài sản" trên sóng VTV8: Lời giải cho áp lực tài chính của "thế hệ bánh mì kẹp"

Trong chương trình "Hộp tài sản" lên sóng Kênh VTV8, các chuyên gia và khách mời đã nêu khái niệm: "Sandwich Generation" hay còn gọi là "thế hệ bánh mì kẹp" cũng như giải pháp cho bài toán tài chính của thế hệ này.

"Sandwich Generation" – hay còn gọi là "thế hệ bánh mì kẹp" – là khái niệm dùng để chỉ những người đang ở vào hoàn cảnh cùng lúc phải chăm lo cho cha mẹ già và nuôi dạy con nhỏ, trong khi vẫn phải tự đảm bảo sự nghiệp và cuộc sống của chính mình. Họ giống như lát nhân bị kẹp giữa hai lớp bánh mì, chịu sức ép từ cả hai phía. Trước đây, nhóm này chủ yếu rơi vào độ tuổi 40–50.

Tuy nhiên, những năm gần đây, độ tuổi của "thế hệ bánh mì kẹp" đang dần trẻ hóa, nhiều người mới ngoài 30 đã cảm nhận rõ áp lực tài chính đè nặng. Trong chương trình Hộp tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, TS. Trần Thăng Long, Giám đốc phân tích Công ty CP Chứng khoán BIDV (BSC), và nhà thiết kế Hà Duy đã có những chia sẻ thẳng thắn về thực trạng cũng như giải pháp cho bài toán tài chính của thế hệ này.

Theo TS Trần Thăng Long, thuật ngữ "Sandwich Generation" xuất hiện từ những năm 1980 tại Hoa Kỳ, khi các nhà khoa học xã hội nhận thấy một bộ phận dân số trung niên phải đồng thời phụng dưỡng cha mẹ cao tuổi và nuôi con còn nhỏ. Ban đầu, khái niệm này được cho là đặc thù của các quốc gia phát triển hoặc những nước già hóa dân số như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế – xã hội thay đổi nhanh chóng đã khiến hiện tượng này lan rộng và trẻ hóa. Theo ông Long, tại Việt Nam, khoảng 30% dân số hiện nằm trong nhóm từ 30 đến trên 50 tuổi – độ tuổi dễ rơi vào tình trạng "bánh mì kẹp". Không chỉ trách nhiệm gia đình gia tăng, mà chi phí sống và giá tài sản leo thang cũng khiến sức ép tài chính ngày một lớn.

TS. Long phân tích, chỉ 5–6 năm trước, một người lao động tại Hà Nội hay TP.HCM có thể tích lũy đủ cho các mục tiêu dài hạn như mua nhà, mua xe. Nhưng 2–3 năm gần đây, giá bất động sản, vàng và nhiều loại tài sản tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng thu nhập. Đặc biệt sau đại dịch Covid-19, khi các ngân hàng trung ương trên thế giới tăng cung tiền để kích thích kinh tế, dòng tiền dồi dào đã góp phần đẩy giá tài sản toàn cầu đi lên. Điều này khiến những người chưa kịp tích lũy hoặc chưa phân bổ tài sản hợp lý cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau.

Với NTK Hà Duy, khái niệm "Sandwich Generation" ban đầu còn xa lạ, nhưng khi soi chiếu vào hoàn cảnh của mình, anh thừa nhận: "Đúng là mình đang ở trong giai đoạn đó".

Bố mẹ bắt đầu lớn tuổi, con còn nhỏ, công việc sáng tạo đòi hỏi nhiều thời gian và năng lượng – tất cả tạo thành áp lực vô hình. "Khi ở trạng thái 'bánh mì kẹp', mình buộc phải cân bằng nhiều hơn, tính toán nhiều hơn", anh chia sẻ.

Trong bối cảnh tài sản tăng giá, chi phí sinh hoạt cao, Hà Duy cho rằng nếu không nỗ lực bắt kịp thời đại, rất dễ bị tụt lại phía sau. Tuy nhiên, anh cũng nhìn nhận tích cực: sự minh bạch hơn trong chính sách thuế, quản lý tài chính đang buộc mọi người làm việc bài bản và chuyên nghiệp hơn.

Từ góc độ chuyên gia, TS. Trần Thăng Long cho rằng chìa khóa giảm áp lực tài chính không nằm ở việc phải kiếm thật nhiều tiền trong thời gian ngắn, mà ở chiến lược phân bổ tài sản sớm và hợp lý.

Ông ví von: "Khi bạn có thêm một tỷ đồng và gửi tiết kiệm, mua trái phiếu hay cổ phiếu, tức là bạn đã có thêm một 'người' làm việc cho mình. Hai tỷ đồng là hai 'người' làm việc cho bạn". Ý tưởng cốt lõi là để tiền sinh lời, thay vì chỉ dựa vào thu nhập chủ động từ lao động.

Tại Việt Nam, các kênh như gửi tiết kiệm, trái phiếu, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, vàng hay bất động sản đều là lựa chọn hợp pháp và minh bạch. Nhà đầu tư không cần có số vốn lớn mới bắt đầu. "Mỗi tháng chỉ cần tích lũy vài triệu đồng và phân bổ đều, lâu dài sẽ tạo nên khác biệt", TS. Long nhấn mạnh.

Với mục tiêu sở hữu bất động sản – ước mơ của nhiều gia đình trẻ – TS. Long cho rằng cần có chiến lược từng bước. Không nhất thiết phải mua ngay nhà ở trung tâm với khoản vay lớn tạo áp lực trả nợ nặng nề.

Ông gợi ý nên cân nhắc các khu vực xa trung tâm hơn nhưng có hạ tầng giao thông tốt hoặc tiềm năng phát triển trong tương lai. Khi tích lũy đủ một phần vốn, kết hợp vay ngân hàng ở mức hợp lý, người trẻ có thể từng bước đạt được mục tiêu mà không rơi vào vòng xoáy nợ nần.

Ở góc độ cá nhân, Hà Duy cho biết anh luôn chia rõ các khoản thu – chi. Thu nhập từ công việc thiết kế được phân bổ cho chi phí vận hành, trả lương nhân viên, tiết kiệm, chi tiêu gia đình và nhu cầu cá nhân. Anh cũng tận dụng lãi suất ngân hàng khi cao để gửi tiết kiệm, mua trái phiếu ngân hàng uy tín và tìm hiểu đầu tư bất động sản vùng ven khi có điều kiện.

"Kiếm tiền đã khó, giữ được tiền còn khó hơn", anh thẳng thắn nhìn nhận. Những bài học, kể cả thất bại, giúp anh thận trọng hơn trong các quyết định tài chính.

Một điểm được TS. Trần Thăng Long đặc biệt nhấn mạnh là giáo dục tài chính sớm. Ở nhiều quốc gia, kiến thức tài chính đã được đưa vào chương trình tiểu học. Khi có nền tảng hiểu biết về tiết kiệm, đầu tư và quản lý rủi ro từ nhỏ, thế hệ trẻ sẽ bước vào thị trường lao động với tư duy tích lũy dài hạn, chủ động phân bổ tài sản và giảm bớt cú sốc khi đến giai đoạn "bánh mì kẹp".