Nghị quyết số 79-NQ/TW: Tập trung triển khai mạnh mẽ, thực chất các nhóm nhiệm vụ, giải pháp

Phát triển kinh tế nhà nước trong giai đoạn mới không chỉ là yêu cầu về vai trò chủ đạo, mà là đòi hỏi về chất lượng quản trị và hiệu quả thực thi. 

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước đặt ra một hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và giải pháp toàn diện đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Vấn đề đặt ra hiện nay là tổ chức triển khai mạnh mẽ, đồng bộ, thực chất từng nhóm nhiệm vụ, bảo đảm chuyển hóa quyết tâm chính trị thành kết quả cụ thể.

Nghị quyết số 79-NQ/TW: Phát huy vai trò chủ đạo, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong giai đoạn phát triển mới

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành ngày 6/1/2026, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững, nâng cao chất lượng điều hành và bảo đảm an ninh kinh tế. Điểm nổi bật của Nghị quyết là chuyển trọng tâm từ việc khẳng định vai trò của kinh tế nhà nước sang yêu cầu nâng cao hiệu quả, năng lực dẫn dắt và định hướng chiến lược.

Kinh tế nhà nước không chỉ được nhìn nhận là khu vực nắm giữ các nguồn lực trọng yếu, mà phải trở thành công cụ điều tiết vĩ mô linh hoạt, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo nền tảng để các thành phần kinh tế khác cùng phát triển. Điều này đồng nghĩa với việc phải xử lý triệt để những hạn chế kéo dài: thể chế chậm đổi mới, quản lý nguồn lực chưa hiệu quả, doanh nghiệp nhà nước hoạt động chưa tương xứng với tiềm lực.

Mục tiêu tổng quát của Nghị quyết số 79-NQ/TW là: Nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước trong những ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược; dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác cùng phát triển.

Mục tiêu cụ thể: Đến năm 2030, Quản lý, khai thác, huy động và sử dụng hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả, công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững; Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại; ưu tiên hoàn thành các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, kết nối liên vùng và quốc tế.

Phấn đấu tỷ lệ huy động nguồn ngân sách giai đoạn 2026-2030 khoảng 18% GDP; bội chi ngân sách khoảng 5% GDP; nợ công không quá 60% GDP; tỷ trọng chi đầu tư phát triển khoảng 35-40% tổng chi ngân sách, tỷ trọng chi thường xuyên khoảng 50-55% tổng chi ngân sách; mức dự trữ quốc gia đạt tối thiểu 1% GDP vào năm 2030.

Phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1-3 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Phấn đấu có ít nhất 3 ngân hàng thương mại nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á về tổng tài sản; phát triển 4 ngân hàng thương mại nhà nước đi đầu, tiên phong về công nghệ, năng lực quản trị…

Phấn đấu đến năm 2045, mức dự trữ quốc gia đạt 2% GDP; khoảng 60 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á; 5 doanh nghiệp nhà nước vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới; tối thiểu 50% đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên hoạt động hiệu quả theo cơ chế thị trường.

Nghị quyết số 79-NQ/TW đề ra 6 nhiệm vụ, giải pháp cụ thể với từng đối tượng, bao gồm: Đối với đất đai và tài nguyên; Đối với tài sản kết cấu hạ tầng; Đối với ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia và quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống; Đối với doanh nghiệp nhà nước; Đối với các tổ chức tín dụng nhà nước; Đối với đơn vị sự nghiệp công lập.

Thể chế hóa quyết tâm chính trị thành hành động cụ thể

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/02/2026 Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW. Mục tiêu của Chương trình là tổ chức thể chế hóa và thực hiện đầy đủ, đồng bộ, nhất quán các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra tại Nghị quyết số 79-NQ/TW. Đồng thời, xác định nhiệm vụ cụ thể, làm căn cứ để các bộ, cơ quan, địa phương và tổ chức liên quan xây dựng chương trình, kế hoạch hành động, tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết; bảo đảm hiện thực hóa mục tiêu, nâng cao hiệu quả, phát huy vai trò chủ đạo, tiên phong, định hướng chiến lược của kinh tế nhà nước.

Sáng 25/2, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Trình bày các nhóm nhiệm vụ phát triển kinh tế nhà nước (theo Nghị quyết số 29/NQ-CP của Chính phủ), Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết, Chương trình hành động đặt ra yêu cầu phải sử dụng một cách sáng suốt, hiệu quả các nguồn lực nhà nước đang nắm giữ.

- Khơi thông và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực về đất đai và tài nguyên

Chương trình hành động yêu cầu rà soát, sửa đổi pháp luật theo hướng phân cấp mạnh mẽ; cương quyết thu hồi đất bỏ hoang, lãng phí; số hóa và liên thông dữ liệu đất đai trên toàn quốc. Đồng thời, tiến hành thăm dò, thống kê toàn diện khoáng sản; hoàn thiện pháp luật về điều tra cơ bản, khai thác dầu khí, năng lượng điện gió ngoài khơi; xây dựng và triển khai Chiến lược đất hiếm.

Chương trình hành động cũng nhấn mạnh quản lý và khai thác hiệu quả tài nguyên viễn thông, hạ tầng số, dữ liệu quốc gia, coi đây là nguồn lực chiến lược mới của nền kinh tế. Cách tiếp cận này phù hợp với xu thế chuyển đổi số và kinh tế số, đồng thời gắn với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

- Phát huy nguồn lực tài sản kết cấu hạ tầng

Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nêu một số nhiệm vụ cụ thể như hoàn thiện đồng bộ chính sách về quản lý, sử dụng và khai thác các loại tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý. Hoàn thiện các quy định pháp luật về xây dựng (liên quan tới định mức, đơn giá, cách tính toán chi phí xây dựng) đối với các dự án có tính chất "đa ngành, đa mục tiêu". Nghiên cứu cơ chế đầu tư hạ tầng trạm đỗ thông minh (Smart Vertiport) theo hướng khuyến khích và ưu đãi đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) để phát triển hệ thống hạ tầng mặt đất cho kinh tế tầm thấp.

- Phát huy nguồn lực ngân sách nhà nước

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình, có 4 nhiệm vụ trọng tâm gồm: Áp dụng các loại thuế mới liên quan đến tài sản, mức phát thải carbon theo thông lệ quốc tế. Thiết lập nguyên tắc hạn chế tối đa việc lồng ghép chính sách xã hội trong chính sách thu ngân sách. Rà soát, hoàn thiện pháp luật quản lý đầu tư công nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng, giải ngân vốn đầu tư công. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu nợ công liên thông giữa Trung ương và địa phương.

- Về nguồn lực dự trữ quốc gia, quỹ tài chính ngoài ngân sách và vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Có 13 nhiệm vụ. Trong đó, rà soát danh mục hàng hoá và củng cố hệ thống kho tàng dự trữ quốc gia. Ban hành cơ chế đặc thù, linh hoạt trong luân chuyển, xuất cấp hàng dự trữ ứng phó khẩn cấp; cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tham gia một số hoạt động dự trữ quốc gia theo nguyên tắc thị trường. Sáp nhập, giải thể dứt điểm các quỹ tài chính ngoài ngân sách hoạt động kém hiệu quả, trùng lặp. Ủy thác việc quản lý quỹ tài chính nhà nước cho các tổ chức ngân hàng, công ty tài chính chuyên nghiệp. Không hình thành mới các quỹ ngoài ngân sách trừ trường hợp cần thiết...

- Về đổi mới quản trị doanh nghiệp

Có 9 nhiệm vụ, tập trung vào áp dụng nguyên tắc quản trị doanh nghiệp hiện đại theo tiêu chuẩn OECD. Đổi mới phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; chỉ tiền kiểm khi thực sự cần thiết. Đổi mới cơ chế đánh giá hiệu quả doanh nghiệp nhà nước bằng kết quả cuối cùng trên cơ sở tổng thể mục tiêu, nhiệm vụ được giao, các chỉ số hiệu quả tài chính, phi tài chính. Thực hiện hạch toán tách bạch giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ chính trị, quốc phòng...

- Cơ cấu lại vốn và phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước

Có 15 nhiệm vụ. Trọng tâm là có cơ chế chính sách đặc thù cho phép doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ thoái vốn để tái đầu tư. Nghiên cứu, lập các danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế; doanh nghiệp nhà nước có triển vọng thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030...

Bên cạnh đó còn có các nhóm nhiệm vụ thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả tổ chức tín dụng nhà nước; đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập với nhiều nhiệm vụ cụ thể.

Về tổ chức thực hiện, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương hoàn thành ban hành Kế hoạch hành động chi tiết thực hiện Nghị quyết và Chương trình hành động của Chính phủ trong quý I/2026. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chịu trách nhiệm trực tiếp; ưu tiên bố trí tối đa nguồn lực tài chính và nhân sự chất lượng cao để triển khai ngay. Chính phủ giao Bộ Tài chính và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm đầu mối thường xuyên kiểm tra tiến độ; báo cáo kết quả thực hiện định kỳ hằng năm.

Trong quá trình thực thi, các cơ quan chủ động phát hiện điểm nghẽn, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để bổ sung giải pháp mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm thực hiện hiệu quả các Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chương trình hành động của Chính phủ.

Triển khai mạnh mẽ và thực chất Nghị quyết số 79-NQ/TW là điều kiện quyết định để kinh tế nhà nước thực sự phát huy vai trò chủ đạo, định hướng và dẫn dắt trong giai đoạn phát triển mới. Cùng với hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, cần xây dựng cơ chế đủ mạnh để bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, nhũng nhiễu, tiêu cực trong quản lý tài chính, tài sản, đất đai và đầu tư công.

Chỉ khi từng nhóm nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, có kiểm tra, giám sát và đánh giá bằng kết quả cụ thể, Nghị quyết số 79-NQ/TW mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và tầm nhìn 2045.