Nghị quyết số 80-NQ/TW: Phát triển văn hoá là đầu tư cho tương lai của dân tộc

Văn hóa ngày càng khẳng định vai trò nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của quốc gia. Vì vậy, Nghị quyết số 80-NQ/TW có ý nghĩa định hướng chiến lược, tạo khuôn khổ chính sách để phát triển toàn diện con người và hệ giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên mới. 

Vấn đề đặt ra hiện nay là tổ chức triển khai quyết liệt, đồng bộ và có trọng tâm các nhiệm vụ. Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương ban hành kế hoạch, bố trí đủ nguồn lực, bảo đảm triển khai Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chương trình hành động của Chính phủ ngay trong tháng 3/2026.

Nghị quyết số 80-NQ/TW: Phát triển văn hoá là đầu tư cho phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành ngày 7/1/2026, trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân, văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia.

Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định: "Phát triển văn hoá, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước". "Phát triển toàn diện văn hoá, con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; phát huy truyền thống yêu nước, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần tự chủ, tự cường dân tộc, đề cao đạo đức, tài năng, sức sáng tạo và khát vọng cống hiến vì sự phồn vinh, văn minh, hạnh phúc của Nhân dân và sự phát triển mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới"…

Mục tiêu đến năm 2030, đẩy mạnh xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; thống nhất trong đa dạng; mang đặc trưng dân tộc, dân chủ, nhân văn, khoa học, hiện đại.

Một số chỉ tiêu cụ thể: Bảo đảm 100% chính quyền địa phương 2 cấp, lực lượng vũ trang có thiết chế văn hoá đáp ứng được nhu cầu sáng tạo, thụ hưởng văn hoá của người dân ở cơ sở và cán bộ, chiến sĩ, 90% thiết chế văn hoá cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả.

Hoàn thành việc số hoá 100% các di sản văn hoá đã được xếp hạng cấp quốc gia, cấp quốc gia đặc biệt vào năm 2026. Bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hoá và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn.

Phát triển các ngành công nghiệp văn hoá đóng góp 7% GDP; hình thành từ 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hoá, như: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hoá, thiết kế và thời trang...

Xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hoá quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật. Thành lập thêm từ 1-3 trung tâm văn hoá Việt Nam tại nước ngoài, ưu tiên các địa bàn đối tác chiến lược toàn diện. Phấn đấu thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh.

Đến năm 2045, công nghiệp văn hoá, kinh tế sáng tạo thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP. Có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hoá tầm vóc quốc tế; phấn đấu thêm khoảng 8-10 di sản văn hoá được UNESCO công nhận, ghi danh. Phấn đấu nằm trong Top 3 khu vực ASEAN và Top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm (Soft Power Index) của quốc gia và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hoá.

Đảm bảo triển khai Kế hoạch thực hiện Nghị quyết và Chương trình hành động trong tháng 3/2026

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 30/NQ-CP ngày 24/2/2026 về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Mục tiêu của Chương trình nhằm tổ chức thể chế hóa và thực hiện đầy đủ các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra trong Nghị quyết số 80-NQ/TW. Đồng thời xác định nhiệm vụ cụ thể để các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch hành động, tổ chức triển khai đồng bộ, kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW để phát triển văn hóa thực sự trở thành nền tảng vững chắc và sức mạnh nội sinh của dân tộc, vừa góp phần phát triển nhanh, bền vững quốc gia, vừa đóng góp xứng đáng vào dòng chảy văn minh nhân loại.

Sáng 25/2/2026, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Tại Hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã trình bày chuyên đề Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện hai Nghị quyết trên.

Nêu cụ thể các nhóm nhiệm vụ về phát triển văn hóa (thể hiện trong Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ), Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình cho biết, Chương trình hành động của Chính phủ có 8 nhóm nhiệm vụ.

- Nhóm nhiệm vụ thứ nhất: Đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động

Trọng tâm là quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 80-NQ/TW, khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh của phát triển. Các yêu cầu phát triển văn hóa phải được lồng ghép trong chiến lược, quy hoạch, kế hoạch kinh tế-xã hội. Đồng thời, đổi mới truyền thông theo hướng ưu tiên nền tảng số, xây dựng môi trường thông tin trong sạch, lan tỏa chuẩn mực con người Việt Nam.

- Nhóm nhiệm vụ thứ hai: Xây dựng thể chế mang tính đột phá

Đây là khâu then chốt nhằm tháo gỡ điểm nghẽn. Trọng điểm là ban hành Nghị quyết của Quốc hội với cơ chế đột phá về PPP trong thiết chế văn hóa, quỹ văn hóa-nghệ thuật, ưu đãi tài chính và trọng dụng tài năng. Rà soát, sửa đổi hệ thống luật liên quan đến đầu tư, thuế, đất đai; xây dựng hạ tầng và dữ liệu văn hóa số; ban hành Bộ chỉ số văn hóa quốc gia để lượng hóa đóng góp của công nghiệp văn hóa.

- Nhóm nhiệm vụ thứ ba: Xây dựng con người văn hóa và môi trường văn hóa

Triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; gắn kết giáo dục gia đình-nhà trường-xã hội, xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật. Nâng cao văn hóa công vụ, đạo đức doanh nhân; bảo đảm quyền hưởng thụ văn hóa bình đẳng. Trên môi trường số, ban hành quy tắc ứng xử, làm sạch không gian mạng, tăng sức đề kháng trước sản phẩm phản cảm. Tổ chức thường niên Ngày Văn hóa Việt Nam để lan tỏa giá trị.

- Nhóm nhiệm vụ thứ tư: Đổi mới phương thức quản lý và chuyển đổi số trong quản lý văn hóa

Tập trung chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, tinh gọn và nâng cao tự chủ đơn vị sự nghiệp. Xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia liên thông; số hóa di sản, tác phẩm nghệ thuật và ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý; kiểm soát hiệu quả thông tin xấu độc trên môi trường mạng.

- Nhóm nhiệm vụ thứ năm: Xây dựng hệ sinh thái văn hóa và sáng tạo

Hình thành hệ sinh thái sáng tạo gắn với khởi nghiệp và công nghệ mới, áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian nội dung số tại đô thị lớn; thúc đẩy mô hình đô thị di sản và kinh tế di sản tại Hà Nội, Quảng Ninh, Ninh Bình, Huế, gắn bảo tồn với khai thác giá trị đương đại.

- Nhóm nhiệm vụ thứ sáu: Phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng các thương hiệu quốc gia.

Triển khai đồng bộ chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch đến 2030; xây dựng 5-10 thương hiệu quốc gia mang tính dẫn dắt. Hình thành các cụm tổ hợp và tập đoàn công nghiệp văn hóa quy mô lớn; đẩy mạnh thương mại điện tử nội dung số, thể thao điện tử và kinh tế đêm, hướng tới mục tiêu đưa văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn.

- Nhóm nhiệm vụ thứ bảy: Xây dựng nguồn lực, hạ tầng và nhân lực

Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035; bảo đảm bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa, phân bổ theo hiệu quả đầu ra. Thiết lập cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa dài hạn; phát triển công nghiệp nội dung số giai đoạn 2026-2030 làm động lực tăng trưởng mới.

- Nhóm nhiệm vụ thứ tám: Hội nhập quốc tế về văn hóa

Ban hành Chiến lược văn hóa đối ngoại đến 2030, tầm nhìn 2045; đưa nội dung văn hóa vào các hiệp định hợp tác kinh tế-thương mại và hoạt động đối ngoại cấp cao. Phối hợp với UNESCO lập hồ sơ ghi danh thêm di sản thế giới, nâng cao vị thế quốc gia, đồng thời kiểm soát chặt chẽ sản phẩm văn hóa ngoại lai phản cảm trên không gian mạng.

Về tổ chức thực hiện, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương ban hành, bố trí nguồn lực, đảm bảo triển khai Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và Chương trình hành động của Chính phủ trong tháng 3/2026. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chịu trách nhiệm trực tiếp; ưu tiên bố trí tối đa nguồn lực tài chính và nhân sự chất lượng cao để triển khai ngay. Chính phủ giao Bộ Tài chính và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm đầu mối thường xuyên kiểm tra tiến độ; báo cáo kết quả thực hiện định kỳ trước ngày 1/12 hằng năm.

Trong quá trình thực thi, các cơ quan chủ động phát hiện điểm nghẽn, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để bổ sung giải pháp mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm thực hiện hiệu quả Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chương trình hành động của Chính phủ.