Bóng bầu dục, nguồn cảm hứng mới của bóng đá

Đầu tháng 2 này, khi giải rugby (bóng bầu dục) Six Nations bắt đầu diễn ra, người hâm mộ bóng đá xứ sương mù bắt đầu chứng kiến rugby "chiếm sóng" quán rượu mỗi cuối tuần. Trớ trêu thay, trong khi một số người không thích rugby, nhiều HLV bóng đá lại tìm thấy cảm hứng từ môn thể thao này.

Trước trận đội tuyển Anh gặp New Zealand hồi tháng 11/2025, HLV Fabian Hurzeler của Brighton đã thăm đại bản doanh đội rugby Anh. Ông ấn tượng với cách HLV trưởng rugby ngồi trên khán đài để quan sát toàn cảnh thay vì chỉ đạo sát đường biên, mở ra góc nhìn mới cho công tác huấn luyện bóng đá.

Khi bóng đá bị ảnh hưởng bởi rugby

"HLV trưởng luôn quan sát, không quá bị cuốn theo cảm xúc bên đường biên", Hurzeler nói. Ông khẳng định: "Đó thực sự là việc bao quát mọi thứ, giống như một nhà phân tích và đưa ra quyết định từ trên khán đài. Đây có thể sẽ là tương lai của bóng đá".

Trong khi đó, HLV Luis Enrique của PSG lên tiếng khi ông từng xem một số trận đấu trên khán đài giống như HLV rugby: "Tôi đã thấy các HLV rugby phân tích trận đấu từ một góc nhìn rất khác. Tôi thích khả năng cải thiện mọi thứ theo cách này. Tôi muốn xem hiệp 1 từ khán đài, thật tuyệt vời. Điều này thật khác biệt. Tôi có thể kiểm soát mọi thứ".

Luis Enrique cho biết điều này giúp phần nói chuyện giữa hiệp của mình hiệu quả hơn vì ông có thể theo dõi toàn bộ quá trình phân tích theo thời gian thực. Nhưng cách tiếp cận này khó áp dụng khi thi đấu xa nhà, khi quy định ở Tây Ban Nha yêu cầu HLV bóng đá phải ở khu vực kỹ thuật, nhưng nó cũng ảnh hưởng đến cách Luis Enrique theo dõi học trò tập luyện. Tại trung tâm huấn luyện Campus PSG, ông quan sát một số buổi tập từ thang nâng cao 6 mét nhìn xuống sân. Trước trận chung kết Champions League mùa trước, ông cho biết cách làm này hoàn toàn thay đổi góc nhìn của mình và giúp cải thiện "sự di chuyển của đội bóng".

Liệu Premier League có áp dụng rộng rãi phương pháp nói trên? Nếu mọi người thấy HLV trên khán đài, thường là vì họ bị cấm chỉ đạo. Nhưng một số người ưa thích cách này, Sam Allardyce từng làm khoảng 15 năm trước, cũng như Walter Smith, George Graham, Steve Coppell, Glenn Hoddle hay Jim McLean, người từng chỉ đạo qua điện thoại từ phòng kính khi bị phạt.

Richie Wellens (Leyton Orient) cũng từng ủng hộ cách này. Allardyce thường được xem là người tiên phong khi áp dụng cách xem đội bóng từ xa ở Bolton, Newcastle và Blackburn, trước khi dừng lại ở West Ham.

Tương lai của bóng đá sẽ bị ảnh hưởng bởi rugby

Từ đầu những năm 2000, Allardyce thường xuyên làm việc với đội tuyển rugby Anh, tìm hiểu về thể lực, dữ liệu và phương pháp huấn luyện. Allardyce chia sẻ: "Nhà tâm lý học ở Bolton bảo tôi lên khán đài, vì dưới đó tôi chỉ nhảy dựng lên. Chúng tôi dùng tai nghe và bộ đàm để liên lạc với khu kỹ thuật và một người chuyên mã hóa dữ liệu trận đấu. Chúng tôi có thể chiếu hình ảnh cho cầu thủ xem ở giờ nghỉ giữa trận thay vì chỉ nói suông. Chúng tôi có một chiếc TV trễ 10 giây để xem lại tình huống, và điều đó giúp loại bỏ yếu tố cảm xúc khỏi các quyết định. Trên đó, bạn có góc nhìn tốt hơn".

Dù vậy, không phải đội bóng nào cũng thích cách làm của Allardyce. Tuy nhiên ông vẫn tuyên bố: "Nếu tôi còn làm HLV lúc này, chắc chắn tôi sẽ ngồi trên khán đài. Nhưng không có cách nào là đúng hay sai tuyệt đối".

Ngoài ra, rugby còn ảnh hưởng tới bóng đá về thuật ngữ. Một số HLV bóng đá vay mượn thuật ngữ từ rugby khi gọi cầu thủ là "bomb squad" hay "finishers", ám chỉ những cầu thủ vào sân từ ghế dự bị và thay đổi thế trận.

Cựu HLV đội tuyển rugby Anh Eddie Jones không thích gọi băng ghế dự bị là "substitutes" (các cầu thủ thay thế/dự bị). Từ năm 2017, ông đã lần đầu tiên dùng thuật ngữ "finishers". Đến tháng 3/2023, HLV Arsenal Mikel Arteta cũng bắt đầu gọi các cầu thủ dự bị của mình là "impactors" (người tạo ảnh hưởng) hoặc "finishers". Jones và Arteta từng chung nhóm WhatsApp với HLV Matt LaFleur (Green Bay Packers), huyền thoại NBA George Karl và HLV bóng rổ Mike Dunlap để chia sẻ ý tưởng.

Sau chiến thắng 2-0 trước Athletic Bilbao tháng 9/2025, Arteta nói: "Tôi rất thích từ này (finishers), vì tôi không thích những từ khác để mô tả cầu thủ. Và tôi nghĩ khi bóng đá phát triển, họ sẽ ngày càng quan trọng hơn. Chất lượng những phút thi đấu của họ chắc chắn sẽ quyết định chất lượng cả mùa giải của chúng tôi".

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng tình. Cựu tiền đạo Watford Troy Deeney gọi cách đổi thuật ngữ này là "trẻ con", cho rằng những người không được vào sân sẽ "bối rối và bực bội".

Đội tuyển rugby Nam Phi, nhà vô địch 2 kỳ World Cup rugby gần nhất, có "bomb squad" trên ghế dự bị, đó là nhóm cầu thủ tạo sức mạnh thể chất và thay đổi cục diện trận đấu. Sau khi đội tuyển Anh thắng Serbia 2-0 tại Wembley tháng 11/2025, với Eberechi Eze, Jude Bellingham, Jordan Henderson và Phil Foden tạo ảnh hưởng khi vào sân từ ghế dự bị, HLV Thomas Tuchel cũng nhắc tới cụm từ "bomb squad".

Dù còn những tranh cãi, nhưng việc rugby ảnh hưởng tới bóng đá hiện đại là điều không phải bàn cãi. Và có thể tương lai của bóng đá sẽ được thay đổi bởi rugby.