Tết Nguyên đán 2026: Văn hóa ẩm thực của các nước trong ngày đầu năm mới

Ẩm thực luôn là một phần không thể thiếu trong phong tục đón Tết ở các nước trên thế giới. Các món ăn ngày đầu năm mới của các nước tuy khác nhau song tựu chung lại đều mang nhiều ý nghĩa về một năm mới mạnh khỏe, hạnh phúc, gắn kết và sum họp.

Việt Nam

Ẩm thực truyền thống ngày Tết của người Việt có rất nhiều món ăn hấp dẫn song có một món ăn không thể thiếu là bánh chưng. Bánh chưng được làm từ gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn, sau đó được gói vuông vức bởi lá dong và buộc bằng lạt làm từ cây giang.

Đối với người Việt Nam, những chiếc bánh chưng vuông vắn thể hiện sự quy tụ của trời, đất và vạn vật cỏ cây, thể hiện lòng biết ơn của con cháu với tổ tiên và đất trời. Từ những ý nghĩa sâu xa đó, bánh chưng đã trở thành món ăn truyền thống của người Việt từ hàng nghìn năm trước. Trên bàn thờ gia tiên của mỗi gia đình người Việt đều không thể thiếu những chiếc bánh chưng.

Ở miền Trung và miền Nam Việt Nam, bên cạnh bánh chưng, người dân còn gói bánh tét. Loại bánh này có nguyên liệu tương tự bánh chưng nhưng được gói hình trụ.

Vào những ngày Tết, các gia đình người Việt thường quây quần bên nồi bánh chưng, vừa nấu bánh vừa hàn huyên tâm sự, ôn lại những kỷ niệm trong năm cũ và nói lên những mong muốn của mình trong năm mới...

Trung Quốc

Theo phong tục, người Trung Quốc rất coi trọng những món ăn truyền thống ngày đầu năm mang ý nghĩa may mắn. Trong đó có hai món quan trọng là cá và bánh bao. Hai món ăn này mang ý nghĩa của sự thịnh vượng, no ấm. Trong đó, từ "cá" phát âm theo tiếng Trung Quốc gần giống với từ "dư" trong "dư thừa". Bên cạnh đó, món mì trường thọ, sủi cảo, bánh niên cao cũng được quan niệm là món ăn mang lại may mắn cho cả năm. Riêng với món sủi cảo, người Trung Quốc tin rằng ăn sủi cảo trong đêm giao thừa và ngày đầu năm mới sẽ mang lại sự thuận lợi, sung túc trong cả năm.

Hàn Quốc

Ẩm thực ngày Tết của người Hàn Quốc không thể thiếu món Tteokguk, còn được gọi là canh bánh gạo. Tteokguk gồm bột gạo, nước xương bò, thịt bò và hành hoa. Bánh gạo được thái vát, miếng mỏng, hình bầu dục và màu trắng tượng trưng cho sự trường thọ, sự thanh khiết của con người và mọi vật trên thế giới. Theo phong tục, vào ngày đầu năm mới, các thành viên trong gia đình Hàn Quốc sẽ cùng nấu canh bánh gạo và quây quần bên nhau thưởng thức món canh này để cầu mong có sức khỏe dồi dào và may mắn trong năm mới.

Ngoài ra, tok và garettok cũng là hai món ăn luôn có trong ngày Tết ở Hàn Quốc. Đây là các món ăn từ các loại thịt gia súc và gia cầm, chế biến bằng cách đem chiên. Sau bữa ăn, mọi người thường uống poricha, được làm từ trà pha chế với bột lúa mạch. Riêng loại rượu gui balki sool là thức uống bắt buộc trong ngày Tết, ai cũng phải uống dù ít hay nhiều để lấy may mắn. Người Hàn Quốc còn có quan niệm cho rằng các món trên khi tự tay chế biến sẽ mang lại nhiều tài lộc.

Nhật Bản

Dù Nhật Bản là đất nước đã chuyển sang đón Tết Dương lịch nhưng vào những ngày đầu năm, người Nhật vẫn duy trì các phong tục truyền thống. Những món ăn đặc biệt dành riêng cho ngày Tết của người Nhật được gọi chung là Osechi ryori, có ý nghĩa giúp các gia đình có thể sống tốt qua những ngày đầu năm mới khi mà các cửa hàng đều đã đóng cửa.

Osechi gồm súp Ozoni, mứt đậu đen, Tazukuri (cá mòi tẩm đường và tương rán giòn), hải sản, bánh dày. Theo quan niệm của người Nhật, đậu đen, cá và hải sản sẽ giúp họ có sự năng động, hoạt bát hơn, trí não sáng suốt hơn để làm việc hiệu quả. Tất cả những món ăn này thường được người Nhật xếp trong những chiếc hộp gỗ sơn mài màu đỏ. Họ quan niệm hộp gói thức ăn càng đẹp bao nhiêu thì niềm hy vọng bội thu trong năm mới càng lớn bấy nhiêu.

Vào đêm giao thừa để tạm biệt năm cũ và chào đón năm mới, các gia đình Nhật Bản cũng ăn mì soba. Sợi mì dài tượng trưng cho sự trường tồn và thịnh vượng.

Lào

Món ăn truyền thống trong ngày Tết ở Lào là món Lạp. Món ăn này làm từ thịt bò hoặc thịt gà băm nhỏ, trộn cùng nhiều loại rau thơm, nước cốt chanh và thính nếp rang vàng, ăn cùng cơm nương hoặc xôi. Theo tiếng Lào, Lạp có nghĩa là phúc lộc dồi dào và nhiều may mắn. Theo nhiều chuyên gia văn hóa Lào thì Lạp được xem như là "linh hồn" của người Lào trong năm mới. Người ta có thể tặng nhau món Lạp thay lời chúc may mắn đầu năm. Gia đình nào nhận được nhiều món này thì hy vọng năm mới sẽ có nhiều tài lộc.

Campuchia

Cari là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết của người Campuchia. Những ngày đầu năm mới, mỗi gia đình đều đem món ăn này lên chùa để nhờ các nhà sư làm lễ cúng dâng lên tổ tiên. Sau đó, cả nhà quây quần bên nhau cùng thưởng thức món cari.

Singapore

Trong những ngày đầu năm, bữa cơm của các gia đình Singapore không thể thiếu món gỏi cá Yusheng - còn được gọi là gỏi thịnh vượng. Món ăn được làm từ cá hồi sống thái lát mỏng, các loại rau củ quả như bưởi, khoai môn, đu đủ, gia vị gừng, vừng, lạc rang cùng với bột chiên nước sốt từ mận.

Gỏi cá Yusheng được trang trí đẹp trong một bát to hoặc đĩa đến khi ăn mới được trộn đều. Khi trộn gỏi cá người Singapore trộn các nguyên liệu càng nhiều càng tốt mang ý nghĩa về sự trọn vẹn, đầy đủ và thịnh vượng. Ngoài ra, người Singapore cũng cho thêm cà rốt và dưa leo với mong muốn may mắn phát tài.

Malaysia

Vào những ngày đầu năm mới, món Yu Sheng - tượng trưng cho sự dồi dào, thịnh vượng và phát đạt - là món ăn không thể thiếu với người dân Malaysia. Món này gồm các loại rau củ thái nhỏ, cá sống thái mỏng (thường là cá hồi, cá thu) và rưới nước sốt sánh mịn lên trên.

Người dân Malaysia thêm cá vào món Yu Sheng để cầu may mắn, thêm cà rốt để cầu cho phát đạt, thêm dưa leo cầu trẻ mãi không già... và thêm dầu lên trên các nguyên liệu với ngụ ý tăng lợi lộc, phát tài.

Mông Cổ

Những món ăn truyền thống trong dịp năm mới của người Mông Cổ là các loại bánh làm bằng bột và sữa ngựa. Trong đó, nổi bật nhất chính là những chiếc bánh bao nhân thịt cừu nóng hổi được làm từ đặc sản của người Mông Cổ là thịt cừu. Những chiếc bánh bao được làm với kích thước vừa phải gồm vỏ bánh là bột mì cùng nhân là rau cải và thịt cừu. Bánh được hấp chín, ăn khi còn nóng và được thưởng thức với sữa ngựa hoặc bánh ngọt và trà nóng.

Mỹ

Không chỉ các nước châu Á có các món ăn truyền thống vào dịp Tết, ẩm thực trong dịp đón năm mới của các nước phương Tây cũng rất đa dạng, phong phú.

Hoppin'John là món ăn năm mới có truyền thống lâu đời và đặc biệt phổ biến tại miền Nam nước Mỹ. Món ăn này gồm các loại đậu, rau được nấu cùng thịt lợn và gạo, ăn với bánh ngô. Món ăn này mang ý nghĩ về sự giàu có và mùa màng bội thu. Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, món ăn là sự kết hợp của ẩm thực châu Phi và Tây Ấn, đã phổ biến tại Mỹ từ thế kỷ XVI.

Mexico

Tamales là một trong những món bánh độc đáo không thể thiếu của đất nước Trung Mỹ Mexico. Loại bánh này được làm từ bột ngô cùng thịt, mỡ, rau, phô-mai được gói trong lớp lá ngô, rồi được hấp kỹ trong 2 giờ đồng hồ. Món bánh này xuất hiện trong hầu hết các dịp lễ đặc biệt tại Mexico và thời điểm năm mới cũng không là ngoại lệ. Vào thời điểm giao thừa, người dân nơi đây thường có truyền thống cả gia đình cùng nhau tụ họp và làm Tamales cho bữa tiệc mừng năm mới.

Canada

Món bánh thịt có nguồn gốc từ Québec là món ăn đặc biệt dành cho dịp năm mới ở Canada. Bánh kết hợp cả hương vị ngọt và mặn như thịt bò, thịt lợn, khoai tây, hành tây, tất cả các loại gia vị hòa trộn và một lớp vỏ bơ xốp.

Đức

Thịt lợn nướng, xúc xích, cá trích muối là những món ăn có trên bàn tiệc năm mới của người Đức. Bánh Pretzel xuất hiện từ đầu thế kỉ XX ở Đức cũng là một biểu tượng may mắn của quốc gia này trong năm mới. Bánh có vị ngọt, giòn, bên trên phủ một lớp men chứ không phải phủ muối hay đường như những loại bánh thông thường.

Pháp

Bữa tiệc đón năm mới của người Pháp khá thịnh soạn và không thể thiếu hai thứ là quả hồ đào (tượng trưng cho sự tốt lành) và củ hành (gia vị chủ yếu). Vào đêm giao thừa, người Pháp cũng chuẩn bị bánh ga-tô được trang trí cầu kỳ đặt trên bàn tiệc. Khi năm mới đến, cả gia đình sẽ thưởng thức bánh để cầu mong sức khỏe, may mắn, thuận lợi.

Hà Lan

Ở Hà Lan, bánh Oliebollen thường được bán vào đêm giao thừa mang ý nghĩa là "Old and New" (Cũ và mới), tượng trưng cho những điều đã qua trong năm cũ và hướng đến những điều mới mẻ của năm mới. Loại bánh này được làm bằng bột mì nhào với nho khô, táo và rán vàng giòn rồi lăn qua bột đường đầy ngọt ngào và hấp dẫn.

Italy

Người Italy ăn mừng ngày đầu năm mới với món ăn truyền thống là cotechino con lenticchie (món hầm gồm xúc xích thịt heo và đậu lăng xanh). Đậu lăng xanh có hình dạng giống những đồng xu, thể hiện cho sự may mắn và tiền bạc, còn thịt heo tượng trưng cho sự sung túc, đầy đủ.

Hy Lạp

Bánh Vasilopita là một loại bánh ngọt truyền thống của Hy Lạp, được ăn vào những dịp đặc biệt cũng như đầu năm mới. Món bánh này cũng phổ biến ở một số nước Đông Âu với tên gọi là "bánh Thánh Basil", hoặc "bánh Vua". Chiếc bánh này chỉ đơn thuần là bánh ngọt bơ bình thường, song điều khiến chúng trở nên đặc biệt đó chính là có một đồng xu nhỏ, và ai có được đồng xu này trong phần bánh của mình sẽ được coi là người may mắn và hạnh phúc nhất trong năm.

Vasilopita thường được ăn vào thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới và bánh sẽ được cắt tuần tự để mời từ người đứng đầu gia đình đến các thành viên nhỏ nhất thưởng thức.

Ba Lan, Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển

Cá trích ngâm muối, hành, hạt tiêu là món ăn năm mới phổ biến nhất tại Ba Lan và các quốc gia Scandinavia như Na Uy, Đan Mạch, Thụy Điển. Cá trích có màu bạc và nhiều người ở các nước này ăn cá trích ngâm cùng dưa chua, hành tây, pate, thịt viên và sốt kem trong một đĩa lớn, vào đêm giao thừa để ước vọng về một năm mới thịnh vượng.

Ngoài cá trích, người Đan Mạch và Na Uy cũng ăn một món bánh ngọt khá đẹp mắt trong đêm giao thừa, có tên là Kransekage. Kransekage là một chiếc bánh cao, hình nón với nhiều bánh tròn nhỏ xếp chồng lên nhau. Bánh được làm bằng bột mì, hạnh nhân và thường được trang trí xung quanh với những lá cờ nhỏ và bánh quy giòn...