Tiến sĩ Kondo Mika và hành trình gắn bó với tiếng Việt

Giản dị, say mê và luôn nở nụ cười khi nhắc đến Việt Nam, đó là ấn tượng chung của nhiều đồng nghiệp và học trò khi nói về tiến sĩ Kondo Mika, giảng viên tiếng Việt tại Đại học Osaka, Nhật Bản. Hơn 15 năm gắn bó, chị đã lặng lẽ trở thành cầu nối văn hóa, lan toả tình yêu tiếng Việt cho hàng nghìn học sinh, sinh viên.

Kondo Mika theo học ngành Ngôn ngữ học và "bén duyên" với tiếng Việt từ những năm còn là sinh viên. Từ sự tò mò ban đầu, chị bước vào một hành trình gắn bó với ngôn ngữ này. Những năm tháng sống và học tập tại Hà Nội là quãng thời gian đẹp với Kondo Mika. Để rồi sau khi trở về Nhật Bản, chị vẫn say mê khám phá vẻ đẹp của ngôn ngữ tiếng Việt cũng như văn hóa Việt Nam.

"Không phải là một sự kiện đặc biệt nào, mà chính cuộc sống hằng ngày ở Hà Nội đã để lại ấn tượng rất mạnh với tôi. Tôi nhớ nhất là văn hóa Tết của Việt Nam như đi chợ hoa, xin chữ… tất cả đều rất thú vị", chị kể.

Sau khi tốt nghiệp, Kondo Mika tiếp tục con đường nghiên cứu chuyên sâu, bảo vệ thành công luận án tiến sĩ và trở thành giảng viên tiếng Việt tại Đại học Osaka. Trong hơn mười lăm năm giảng dạy, chị không chỉ đào tạo nhiều thế hệ sinh viên Nhật Bản mà còn tích cực tham gia các hoạt động học thuật, dịch thuật và xuất bản. Chị từng hiệu đính nhiều ấn phẩm, trong đó có cuốn Lược sử nước Việt bằng tranh bản song ngữ Việt - Nhật do Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành.

"Giữa lịch sử và văn hóa Việt Nam - Nhật Bản có rất nhiều điểm tương đồng. Tôi muốn giới thiệu lịch sử Việt Nam với người Nhật, và cả với các em nhỏ người Việt Nam đang sinh sống tại Nhật Bản, để các cháu có thể hiểu về quê hương mình bằng hai ngôn ngữ", Kondo Mika chia sẻ.

Giáo trình tiếng Việt "có giọng Nam"

Giữa năm 2025, chị cùng đồng nghiệp - Thạc sĩ Imada Hitomi - ra mắt cuốn Tiếng Việt siêu nhập môn, giới thiệu ngữ pháp cơ bản và 60 mẫu câu gắn với đời sống thực tế. Điểm đặc biệt của cuốn sách nằm ở phần phụ lục: Lần đầu tiên phương ngữ Nam Bộ được đưa vào một giáo trình tiếng Việt dành cho người Nhật.

"Khi viết sách, tôi nghĩ đến những người Việt đang sống tại Nhật, và cả những người Nhật có hàng xóm, đồng nghiệp là người Việt. Ở Nhật hiện nay có rất nhiều người Việt Nam. Nếu chỉ học phương ngữ Bắc Bộ, đôi khi người học sẽ cảm thấy khó tiếp cận. Tôi luôn nghĩ tiếng Việt rất đa dạng, nên muốn giới thiệu cái hay của phương ngữ Nam Bộ cho người Nhật", Kondo Mika nói.

Thạc sĩ Imada Hitomi, giáo viên bộ môn tiếng Việt, Khoa Ngôn ngữ Đông Nam Á, Cao đẳng Ngoại ngữ Kyoto, cũng chia sẻ: "Khi bắt đầu học tiếng Việt, thầy giáo tôi từng nói rằng Việt Nam là đất nước của những anh hùng. Câu nói ấy đã trở thành động lực để tôi gắn bó với tiếng Việt. Đó cũng là điểm chung giữa tôi và Mika để cùng nhau thực hiện cuốn sách này".

Đồng hành cùng trẻ em gốc Việt tại Nhật

Không chỉ dừng ở giảng dạy, Kondo Mika còn dành nhiều tâm huyết cho nhóm trẻ em gốc Việt tại Nhật Bản, đối tượng chịu nhiều thách thức trong môi trường song ngữ. Cuối năm 2025, chị sang Việt Nam dự Hội thảo Việt Nam học lần thứ VII, với tham luận nghiên cứu về trẻ em gốc Việt trong môi trường giao thoa Việt - Nhật.

Theo chị, trẻ sinh ra tại Nhật hoặc sang Nhật từ nhỏ thường tiếp thu tiếng Nhật rất tự nhiên, nhưng gặp khó khăn trong đọc, viết và trong việc tiếp cận văn hóa Việt Nam.

"Điều quan trọng nhất là những người xung quanh, giáo viên, phụ huynh, cần hiểu đặc trưng tâm lý và ngôn ngữ của trẻ để hỗ trợ các em phát triển ngôn ngữ. Nếu người lớn tạo áp lực quá lớn, trẻ sẽ không còn hứng thú với tiếng Việt nữa", chị nhấn mạnh.

Tiếng Việt - Một hành trình chưa bao giờ thấy mệt

Trong các bài giảng, Kondo Mika không coi tiếng Việt là một môn học khô cứng. Chị đưa vào lớp những câu chuyện nhỏ về ẩm thực, phong tục, âm nhạc Việt Nam, để sinh viên cảm nhận ngôn ngữ như một phần đời sống.

"Tôi muốn làm thêm nhiều sách để giới thiệu văn hóa, ngôn ngữ Việt Nam cho người Nhật, đặc biệt là cho trẻ em gốc Việt tại Nhật. Tôi mong sẽ có thêm các giáo trình thiếu nhi, các sách song ngữ để tăng cường giao lưu văn hóa Việt - Nhật", chị chia sẻ về dự định sắp tới.

Từ nghiên cứu, giảng dạy đến xuất bản, mỗi công việc của Kondo Mika đều chan chứa tình yêu với tiếng Việt. Chị gọi đó là "một hành trình dài nhưng chưa bao giờ thấy mệt". Với chị, tiếng Việt không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là nhịp cầu để hiểu sâu hơn văn hóa và con người Việt Nam. Những trang sách, những giờ lên lớp của chị đã mở ra hành trình mới cho nhiều thế hệ sinh viên Nhật Bản đến gần hơn với Việt Nam. Và chân dung một người bạn Nhật say mê tiếng Việt cũng là minh chứng cho sức lan tỏa của ngôn ngữ này trong thời đại hôm nay.

Thể thao và Văn hóa - Xuân Bính Ngọ 2026