Lễ hội chùa Hương 2026: Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch

Với chủ đề xuyên suốt "An toàn - Thân thiện - Chất lượng", mùa lễ hội năm nay là minh chứng cho một cuộc "cách mạng" trong tư duy quản lý, nơi di sản được bảo tồn song hành cùng sự chuyên nghiệp và sự "giúp sức" của công nghệ.

Theo kế hoạch, Lễ hội truyền thống du lịch chùa Hương năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 18/2/2026 đến hết ngày 11/5/2026, tức từ mùng 2 tháng Giêng đến ngày 25/3 năm Bính Ngọ. Lễ khai hội chính thức được tổ chức vào ngày 22/2/2026, vào mùng 6 tháng Giêng. Không gian lễ hội bao trùm toàn bộ quần thể Di tích quốc gia đặc biệt với bốn tuyến tham quan chính cùng khoảng 20 điểm đền, chùa và động thờ Phật, sẵn sàng đón tiếp lượng lớn du khách về chiêm bái.

Khát vọng vươn mình của Di tích quốc gia đặc biệt 

Lễ hội du lịch chùa Hương từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa - tín ngưỡng của người dân Việt Nam. Đây không chỉ là một hành trình chiêm bái tâm linh mà còn là sản phẩm du lịch đặc sắc, mang đậm bản sắc của Thủ đô Hà Nội. Bước sang năm 2026, việc tổ chức và quản lý lễ hội được đặt trong một bối cảnh mới, gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, đồng thời hướng tới mục tiêu chiến lược là đưa Khu di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương trở thành Khu du lịch cấp Quốc gia. 

Đây là minh chứng cho quyết tâm đổi mới tư duy quản lý theo hướng văn minh, chuyên nghiệp và bền vững. Mục tiêu trọng tâm là bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch, trong đó lấy du khách làm trung tâm để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tâm linh chính đáng của nhân dân thập phương, đồng thời nâng cao trải nghiệm du lịch trong suốt cả bốn mùa.

Ông Vương Trọng Đạo - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Sơn, Phó Trưởng ban Tổ chức Lễ hội du lịch chùa Hương - cho biết, lễ hội năm nay có chủ đề “An toàn - thân thiện - chất lượng”, với trọng tâm tăng cường kỷ cương, văn minh lễ hội; bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường; đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ, tạo thuận lợi cho nhân dân và du khách thập phương tham quan, chiêm bái.

Lễ hội năm 2026 không chỉ đơn thuần phục vụ nhu cầu tham quan theo mùa mà còn được xác định là kênh quảng bá quan trọng để giới thiệu hình ảnh chùa Hương như một điểm đến tiêu biểu của Thủ đô. Một mục tiêu mang tính lịch sử được nhấn mạnh là thông qua chất lượng tổ chức năm nay để khẳng định giá trị nổi bật của quần thể Hương Sơn, làm cơ sở vững chắc trình Chính phủ công nhận là Khu du lịch Quốc gia ngay trong năm 2026. Đây cũng là bước đệm cần thiết để hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận chùa Hương là Di sản văn hóa thiên nhiên thế giới vào năm 2030.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hương Sơn Trần Đức Hải cho biết, quy hoạch Khu di tích quốc gia đặc biệt chùa Hương đã được địa phương hoàn thiện, lấy ý kiến các bộ, ngành trung ương, tạo căn cứ pháp lý quan trọng cho việc tổ chức quản lý và thu hút đầu tư theo hướng bài bản. Trong định hướng đầu tư hạ tầng khu di tích, thành phố đã ủy quyền cho địa phương phê duyệt chủ trương đầu tư, với quy mô nguồn lực dự kiến khoảng 2.000 tỷ đồng, tạo nền tảng lâu dài cho công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

Đột phá công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý

Dấu ấn nổi bật nhất của mùa lễ hội năm 2026 chính là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác điều hành. Việc phối hợp với các đơn vị viễn thông để lắp đặt hạ tầng mạng và hệ thống camera AI tại các điểm trọng yếu đã giúp nâng cao hiệu quả giám sát, bảo đảm an ninh và tính minh bạch. Hệ thống quản lý văn bản điện tử và các nền tảng số được sử dụng xuyên suốt để điều hành và truyền tải thông tin lễ hội một cách đa phương tiện đến công chúng. 

Sự chuyển dịch sang quản lý thông minh được thể hiện rõ nét qua việc triển khai vé tham quan và vé đò thuyền điện tử bằng mã QR, vận hành các cây bán vé tự động và hệ thống bán vé online. Ban tổ chức còn thiết lập đường dây nóng 1900.1207 cùng tổ phản ứng nhanh để tiếp nhận và xử lý kịp thời mọi phản ánh của du khách. Việc thu thập và phân tích dữ liệu lượng khách theo khung giờ giúp Ban tổ chức điều tiết dòng người hiệu quả, lấy sự hài lòng và trải nghiệm của du khách làm thước đo cho chất lượng dịch vụ. 

Đảm bảo môi trường và trật tự an ninh văn minh 

Song song với công nghệ, các biện pháp bảo vệ môi trường và an ninh trật tự được triển khai nghiêm ngặt. Ban tổ chức kiên quyết xử lý các hành vi chèo kéo, ép giá, gian lận thương mại hay lấn chiếm không gian di tích. Công tác thu gom rác thải được thực hiện đồng bộ cả trên đường bộ và đường thủy nhằm xây dựng hình ảnh lễ hội "sáng - xanh - sạch - đẹp". Đặc biệt, chính sách miễn phí trông giữ ô tô dịch vụ và xe từ 10 chỗ ngồi trở lên tại các bãi xe quy định là một điểm nhấn nhân văn, giúp giảm bớt áp lực chi phí cho các đoàn khách lớn.

An toàn giao thông đường bộ, đường thủy cùng công tác phòng cháy chữa cháy, y tế và vệ sinh thực phẩm cũng được đặt lên hàng đầu. Các phương án phân luồng giao thông chủ động được xây dựng nhằm tránh tình trạng ùn tắc vào những ngày cao điểm. Tất cả hàng quán và điểm kinh doanh trong khu vực di tích đều phải thực hiện nghiêm việc niêm yết giá và bán đúng giá niêm yết, tạo nên một môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và thân thiện đối với mọi du khách

Tầm nhìn phát triển du lịch bốn mùa bền vững 

Không dừng lại ở ba tháng lễ hội truyền thống, năm 2026 đánh dấu cột mốc chùa Hương phục vụ khách tham quan liên tục trong suốt 12 tháng. Từ tháng 5 đến cuối năm, địa phương sẽ tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch đa dạng như du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái và mạo hiểm trên cả bốn tuyến di tích. Đây là chiến lược nhằm giảm tính mùa vụ và khai thác tối đa tiềm năng vẻ đẹp thiên nhiên của quần thể Hương Sơn vào những thời điểm khác nhau trong năm.

Năm 2026, chùa Hương sẽ phục vụ khách tham quan liên tục trong suốt 12 tháng. Ảnh: BTC

Địa phương cũng lên kế hoạch tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao quy mô lớn gắn với các thời điểm như lễ Phật Đản hay mùa hoa sen, hoa súng. Việc trưng bày, giới thiệu sản phẩm văn hóa địa phương và xây dựng thương hiệu nông sản đặc sản Hương Sơn không chỉ giúp gia tăng giá trị kinh tế từ du lịch mà còn tạo ra sinh kế bền vững cho người dân vùng di sản. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cách tiếp cận bài bản, Lễ hội du lịch chùa Hương 2026 hứa hẹn sẽ là bước đệm quan trọng để khẳng định vị thế của mình trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế