Hồ sơ kỳ thủ 14 tuổi lọt top 50 bảng xếp hạng cờ vua thế giới

Yagız Kaan Erdogmus (sinh ngày 3/6/2011) là đại kiện tướng cờ vua người Thổ Nhĩ Kỳ, được xem như một trong những thần đồng xuất sắc nhất của làng cờ thế giới đương đại.

Với tài năng bộc lộ từ rất sớm, Erdogmus đã được phong danh hiệu Kiện tướng Quốc tế (IM) khi chưa tròn 12 tuổi, qua đó trở thành người trẻ nhất trong lịch sử cờ vua Thổ Nhĩ Kỳ đạt được danh hiệu này.

Đến năm 2024, cậu tiếp tục gây chấn động khi trở thành đại kiện tướng (GM) trẻ thứ tư trong lịch sử, và cũng trong năm đó, Erdogmus lập nên cột mốc chưa từng có khi trở thành kỳ thủ trẻ nhất mọi thời đại chạm mốc Elo 2600. Tính đến tháng 11/2025, Erdogmus được ghi nhận là đại kiện tướng trẻ nhất thế giới.

Erdogmus sinh ra tại thành phố Bursa (Thổ Nhĩ Kỳ) trong một gia đình có cha mẹ là Gulsum và Selahattin Erdogmus. Cậu đến với cờ vua một cách khá tình cờ, khi được cô giáo mẫu giáo giới thiệu bộ môn này. Ngay từ thời điểm đó, cậu bé Yagız đã nhanh chóng thể hiện năng khiếu đặc biệt và bắt đầu chơi cờ từ năm 6 tuổi.

Năm 2018, Erdogmus giành chức vô địch lứa tuổi U8 tại Giải cờ vua quốc tế Çeşme mở rộng lần thứ 6, trước khi tiếp tục thống trị cùng nhóm tuổi này tại Giải vô địch cờ vua trẻ Thổ Nhĩ Kỳ 2019. Đỉnh cao trong giai đoạn đầu sự nghiệp đến vào năm 2019, khi Erdogmus lên ngôi vô địch Giải vô địch cờ vua U8 châu Âu, với thành tích hoàn hảo toàn thắng cả 8 ván, thậm chí đã chắc chắn đăng quang ngay trước vòng đấu cuối cùng.

Bước ngoặt lớn tiếp theo đến vào năm 2022, khi Erdogmus chính thức được FIDE phong danh hiệu Kiện tướng Quốc tế tại Hội đồng FIDE lần thứ 3, sau màn trình diễn ấn tượng tại Giải tưởng niệm Svetozar Gligoric tổ chức ở Serbia. Cũng trong năm này, cậu giành chức vô địch ChessKid Youth Speed Chess Championship – giải đấu cờ nhanh trực tuyến dành cho lứa tuổi trẻ. Sang năm 2023, Erdogmus tiếp tục tham dự giải đấu này và xếp hạng 9 với 7,5 điểm sau 10 ván, đồng thời tham gia các chương trình huấn luyện nâng cao và thi đấu quốc tế chuyên sâu.

Tháng 4/2024 đánh dấu cột mốc lịch sử, khi những kết quả xuất sắc tại Grenke Chess Festival giúp Erdogmus chính thức đạt chuẩn Đại kiện tướng, trở thành GM trẻ thứ tư trong lịch sử cờ vua thế giới. Chỉ một tháng sau đó, vào tháng 5/2024, cậu đạt Elo 2569, qua đó phá vỡ kỷ lục tồn tại suốt 35 năm của huyền thoại Judit Polgar, người từng giữ kỷ lục kỳ thủ có Elo cao nhất trước tuổi 13, dù Polgár vẫn là kỳ thủ xếp hạng cao nhất ở đúng mốc 12 tuổi.

Tháng 7/2024, Erdogmus tiếp tục khẳng định vị thế khi vô địch cả hai nội dung U13 và U16 tại ChessKid Youth Championship. Đến tháng 10 cùng năm, cậu lập thêm một kỷ lục lịch sử khác khi trở thành kỳ thủ trẻ nhất từng đạt Elo 2600, ở độ tuổi 13 năm, 3 tháng và 28 ngày, phá sâu kỷ lục cũ của Judit Polgár được thiết lập từ năm 1989.

Sang năm 2025, Erdogmus bước vào giai đoạn thi đấu đỉnh cao với các đại kiện tướng hàng đầu. Tháng 5/2025, cậu đồng hạng nhì cùng Nils Grandelius, đại kiện tướng số một Thụy Điển. Tháng 7, Erdogmus tham gia trận đấu được gọi là "Clash of Generations" (Cuộc đối đầu giữa các thế hệ) với Peter Svidler, đại kiện tướng người Nga 49 tuổi. Trong loạt 6 ván cờ tiêu chuẩn, Erdogmus giành chiến thắng 4–2 với 3 ván thắng, nhưng lại thất bại nặng nề ở phần 12 ván blitz với tỷ số 2–10. Dù vậy, kết quả tổng thể vẫn giúp cậu lọt vào Top 100 Elo cờ tiêu chuẩn thế giới ở tuổi 14, trở thành kỳ thủ trẻ thứ hai trong lịch sử làm được điều này, chỉ sau Judit Polgár.

Tại Giải FIDE Grand Swiss 2025 diễn ra ở Samarkand, Erdogmus để lại dấu ấn đậm nét. Cậu đánh bại đại kiện tướng trẻ 19 tuổi người Ấn Độ Aditya Mittal trong một ván cờ được nhà bình luận Leonard Barden gọi là "bất tử", khi Erdogmus cho phép đối thủ phong hậu thứ hai, rồi hy sinh chính hậu của mình trong một tổ hợp chiến thuật kết thúc bằng chiếu hết bằng tốt ngay nước đi đầu tiên của quân tốt đó. Cũng tại giải này, Erdogmus chơi ván đấu dài 190 nước với đại kiện tướng Uzbekistan Nodirbek Abdusattorov, kết thúc hòa trong tàn cuộc hậu và tốt theo luật 50 nước, lập kỷ lục ván đấu dài nhất lịch sử Grand Swiss.

Màn trình diễn ấn tượng của Erdogmus khiến Magnus Carlsen, nhà vô địch thế giới 5 lần, phải thừa nhận rằng cậu "thực sự, thực sự xuất sắc, ở một đẳng cấp gần như chưa từng có ở độ tuổi đó". Đại kiện tướng Mỹ Ben Finegold thậm chí dự đoán Erdogmus sẽ trở thành vô địch thế giới trong vòng 8 năm tới. Sau giải World Rapid Chess Championship 2025, nơi Erdogmus đạt 8,5/13 điểm và chỉ chịu thua Carlsen ở vòng áp chót, chính Carlsen khẳng định: "Yagız là kỳ thủ 14 tuổi xuất sắc nhất mà thế giới từng chứng kiến".

Tháng 1/2026, Erdogmus tiếp tục đi vào lịch sử khi trở thành kỳ thủ trẻ nhất từng tham dự Tata Steel Masters, giải đấu danh giá bậc nhất làng cờ. Ở tuổi 14, cậu thi đấu đầy bản lĩnh và xếp đồng hạng 6 với thành tích 7/13 điểm, một kết quả được đánh giá là vượt xa kỳ vọng đối với một tài năng trẻ.

Sau 13 ván đấu, Erdogmus đã cầm hòa hàng loạt siêu đại kiện tướng sừng sỏ như nhà vô địch Nodirbek Abdusattorov, Praggnanandhaa, Hans Niemann hay Vincent Keymer, đồng thời giành chiến thắng thuyết phục trước các đối thủ danh tiếng như Arjun Erigaisi, Jorden van Foreest

Trước đó tại giải đấu Clash of Generations II vào tháng 12/2025, Erdogmus đã giành chiến thắng chấn động trước cựu vô địch cờ nhanh thế giới Maxime Vachier-Lagrave, qua đó tích lũy thêm 11 điểm Elo và có lần đầu tiên lọt vào top 50 thế giới trên bảng xếp hạng của FIDE được cập nhật vào đầu tháng 2/2026.