MXH đang dừng miễn phí: Facebook, Instagram, X… đồng loạt thử nghiệm thu phí người dùng

Sau nhiều năm vận hành dựa gần như hoàn toàn vào quảng cáo, các nền tảng mạng xã hội lớn trên thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng.

Facebook, Instagram, WhatsApp, X hay Snapchat đều đã và đang thử nghiệm các mô hình thu phí, cho thấy "thời kỳ miễn phí tuyệt đối" của mạng xã hội đang dần lùi lại phía sau.

Từ miễn phí sang "freemium"

Mới đây, Meta xác nhận sẽ thử nghiệm các gói thuê bao cao cấp trên Instagram, Facebook và WhatsApp. Theo công ty, các gói đăng ký này sẽ mở khóa những tính năng độc quyền, tập trung vào năng suất, sáng tạo nội dung và khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), trong khi trải nghiệm cốt lõi của các ứng dụng vẫn được duy trì miễn phí. Meta cho biết họ không cố định vào một mô hình duy nhất mà sẽ thử nghiệm nhiều gói tính năng khác nhau, với mỗi nền tảng có bộ quyền lợi riêng.

Một điểm đáng chú ý trong chiến lược của Meta là việc đẩy mạnh AI vào các gói trả phí. Công ty dự kiến mở rộng Manus - trợ lý AI vừa được mua lại với giá khoảng 2 tỷ USD - vào hệ sinh thái sản phẩm, đồng thời tiếp tục bán các gói AI độc lập cho doanh nghiệp.

Ngoài ra, Meta cũng lên kế hoạch thu phí một số tính năng AI khác, như Vibes - công cụ tạo video ngắn bằng AI. Dù từng miễn phí hoàn toàn, Vibes sẽ chuyển sang mô hình freemium (miễn phí cơ bản, trả tiền cho tính năng cao cấp), cho phép người dùng trả tiền để có thêm lượt tạo video mỗi tháng.

Song song đó, Meta đang tách rõ các gói đăng ký mới khỏi Meta Verified - dịch vụ xác minh tài khoản vốn hướng đến creator và doanh nghiệp. Nếu Meta Verified tập trung vào dấu xác minh, hỗ trợ trực tiếp và bảo vệ giả mạo, thì các gói mới được thiết kế cho nhóm người dùng rộng hơn, bao gồm cả người dùng phổ thông.

Meta không phải là trường hợp cá biệt. Dưới thời Elon Musk, X (trước đây là Twitter) đã tăng tốc mảng thu phí với nhiều gói khác nhau, từ "Not a Bot" giá 1 USD/năm đến các gói premium cao cấp lên tới hơn 20 USD/tháng. Snapchat cũng chứng minh rằng mô hình này có thị trường, khi gói Snapchat+ đạt hơn 16 triệu thuê bao trả phí, trở thành nguồn doanh thu quan trọng của công ty.

Người dùng có chấp nhận trả tiền?

Xu hướng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Quảng cáo trực tuyến đang dần bão hòa, trong khi chi phí vận hành - đặc biệt là đầu tư cho AI và hạ tầng - ngày càng tăng. Bên cạnh đó, các quy định về bảo vệ dữ liệu tại châu Âu và nhiều khu vực khác buộc các nền tảng phải cung cấp lựa chọn ít quảng cáo hoặc không cá nhân hóa quảng cáo cho người dùng. Thu phí vì thế trở thành một hướng đi khả thi để đa dạng hóa doanh thu.

Tuy nhiên, thách thức không nhỏ nằm ở "sự mệt mỏi vì đăng ký". Khi người dùng đã phải chi tiền cho nhiều dịch vụ số mỗi tháng, các nền tảng mạng xã hội sẽ cần chứng minh giá trị đủ hấp dẫn để thuyết phục họ trả thêm tiền. Các khảo sát cho thấy phần lớn người dùng vẫn còn dè dặt với việc trả phí cho mạng xã hội, nhất là khi các lựa chọn miễn phí vẫn tồn tại.

Tại Việt Nam, các gói thu phí hiện chưa được áp dụng chính thức. Dù vậy, với hàng chục triệu người dùng Facebook, YouTube và TikTok, xu hướng toàn cầu này được dự báo sẽ sớm tạo ra tác động, ít nhất về kỳ vọng và thói quen sử dụng. Rõ ràng, mạng xã hội không còn chỉ xoay quanh câu chuyện "miễn phí nhờ quảng cáo", mà đang bước sang giai đoạn mới - nơi người dùng có thể phải trả tiền cho quyền riêng tư, trải nghiệm tốt hơn và nhiều quyền kiểm soát hơn.