Chuyện đời, chuyện nghề y được kể bằng chữ "Thương"

Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim (NXB Hội Nhà văn, Nhã Nam) của bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu là tập hợp những câu chuyện nghề, chuyện đời và chuyện người được kể bằng một chữ "Thương" xuyên suốt. 

Gần 30 năm gắn bó với nghề y, tác giả không chỉ mang đến những trang viết giàu trải nghiệm chuyên môn, mà còn lan tỏa tinh thần sống tích cực, nhân văn của một người thầy thuốc luôn đặt con người ở trung tâm mọi suy nghĩ và hành động.

Đây là tác phẩm nối dài của Câu chuyện từ trái tim (NXB Thế giới, Nhã Nam) ra mắt năm 2021, nơi bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu tiếp tục kể lại những lát cắt đời sống xoay quanh công việc chữa bệnh cứu người, đồng thời chiêm nghiệm sâu hơn về cuộc sống, về trách nhiệm xã hội của mình.

Từ nhiều chữ "Thương" trong cuộc sống…

Ngay từ nhan đề, cuốn sách này đã gây một thiện cảm đặc biệt cho người đọc. Một chữ "Thương" giản dị nhưng ấm áp biết mấy. Thế nhưng ít ai biết rằng, cái tên này không phải là một lựa chọn ngẫu nhiên, mà được chắt lọc từ chính những trải nghiệm giàu cảm xúc trong đời sống và nghề nghiệp của tác giả.

Tại lễ ra mắt sách diễn ra sáng 28/1 tại Hà Nội, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ về cơ duyên gắn bó với những hành trình thiện nguyện kéo dài gần 20 năm cùng bạn bè.

Có lần, trong chuyến đi tới một xã vùng sâu ở Hoàng Su Phì (Hà Giang), ông bị ngã gãy chân khi qua một cây cầu tạm. Biết mỗi ngày có rất nhiều trẻ em phải qua cây cầu này để đến trường, nhóm của ông đã góp tiền xây cầu mới và đặt tên là cầu Thương. "Thương các em bé và thương cả chính cái chân bị gẫy của mình" - ông bày tỏ.

Sau này, những cây cầu mang tên Thương tiếp tục được dựng lên, cây cầu gần nhất là cầu ở Lóng Sập (Sơn La). Đây cầu Thương thứ tư trong hành trình yêu thương này.

Một chữ "Thương" khác, đặc biệt hơn, là câu chuyện xảy ra cách đây tròn một năm, khi bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu đang giữ cương vị Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương. Một em bé bị bỏ rơi, mắc bệnh tim bẩm sinh rất nặng, được các bác sĩ phẫu thuật thành công. Ông đặt tên cho em là Thương. "Thật tình cờ, ngay trước ngày ra mắt sách, em bé đã được một gia đình nhận làm con nuôi. Rất mừng, cháu đã có tổ ấm của mình" - bác sĩ Hiếu chia sẻ.

Từ những chữ "Thương" đời thường như thế, tên cuốn sách thứ hai của tác giả Nguyễn Lân Hiếu ra đời. Với ông, thương là yêu thương con người xung quanh mình, là thương người bệnh, thương gia đình, thương đồng nghiệp, thương đồng bào, thương con người nói chung. Đó là lẽ sống mà bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu lựa chọn trong suốt cuộc đời của mình, dù ở vị trí là một bác sĩ, giám đốc bệnh viện, hay một đại biểu Quốc hội.

Đong đầy những trăn trở với nghề y

Dẫn dắt người đọc bằng chữ "Thương", bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu kể lại những câu chuyện nghề nghiệp từ nhiều chiều kích khác nhau trong sách. Trước hết, đó là những tình huống căng thẳng, khoảnh khắc nghẹt thở trong phòng can thiệp, khi các bác sĩ căng não can thiệp những ca tim bên lằn ranh sống chết. Những ca bệnh khó, những trường hợp đặc biệt chưa từng có trong y văn, hay những bữa cơm ăn vội nhưng ngập tràn hạnh phúc sau ca can thiệp thành công...

Thế nhưng, giữa áp lực nặng nề, người bác sĩ vẫn tìm thấy cho mình những "hạnh phúc giản đơn". Đó là, "một niềm vui nho nhỏ nhưng luôn làm tôi hạnh phúc mỗi khi kết thúc những buổi khám sớm tinh mơ của mình, đó là những quả bưởi, cân đậu đen, mấy bắp ngô, hay vài túi lạc… thậm chí cả con gà còn gáy o o cũng được buộc chặt trong giỏi, di chuyển thẳng từ vườn nhà đến phòng làm việc của tôi" - bác sĩ Hiếu kể.

Bác sĩ Hiếu cho biết, bệnh viện không phong bì nên những món quà chân tình từ tấm lòng của người bệnh luôn khiến nhân viên y tế như ông vô cùng trân trọng.

Bên cạnh đó, tác giả Nguyễn Lân Hiếu cũng đưa ra một loạt góc nhìn thẳng thắn vào các vấn đề nhức nhối của ngành y. Như vấn đề: Tại sao việc bạo hành đối với nhân viên y tế cứ tiếp diễn, và có cách nào để chúng ta bảo vệ những người làm nghề? Theo ông, "an toàn cho thầy thuốc khi làm nhiệm vụ phải được ưu tiên. Luật pháp cần điều chỉnh mạnh tay, nhưng chính mỗi bệnh viện cũng phải chủ động thay đổi: từ lực lượng bảo vệ chuyên nghiệp, hệ thống báo động khẩn, đến tập huấn nhân viên sẵn sàng xử lý mọi tình huống bạo hành y tế".

Hoặc, việc lạm dụng chỉ định tràn lan khiến có người bệnh vốn đang mệt mỏi lại thêm tốn kém thời gian tiền của. Việc đào tạo nhân tài trong ngành y đang thiếu vắng điều gì, làm sao để nâng cao năng lực cho y tế cơ sở để giảm tải bệnh viện tuyến trên… Ở đây, điều đáng quý là mỗi vấn đề đều đi kèm những đề xuất, giải pháp mang tính thực tiễn, xuất phát từ trải nghiệm nghề nghiệp lâu năm của chính tác giả.

Đặc biệt, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu còn dành riêng một chương "Hãy biết bảo vệ bản thân" được xem như một cẩm nang y khoa gần gũi dành cho bạn đọc. Rất nhiều vấn đề thiết thân liên quan đến sức khỏe được tác giả đưa ra với những lưu ý quan trọng.

Đó là các vấn đề lơ là không dùng thuốc đủ theo chỉ định, hoặc dùng lại nhiều tháng nhiều năm đơn thuốc cũ mà không đến bác sĩ tư vấn; bận rộn, sinh hoạt thất thường và quên lắng nghe cơ thể; tin theo những quảng cáo y khoa rởm về một loại thuốc hay một phương pháp điều trị thần kỳ nào đó; dùng thực phẩm chức năng vô độ và anti vắc xin phòng bệnh.

Để rồi, tác giả nhấn mạnh, việc hiểu cơ thể mình, và nâng cao nhận thức về phòng chữa bệnh là không bao giờ thừa. "Hãy lắng nghe cơ thể của mình. Triệu chứng là chiếc chìa khóa quan trọng của mọi quá trình điều trị bệnh tật của chính bản thân chúng ta".

Chuyện đời nhiều suy ngẫm

Không dừng lại ở chuyện nghề y, một dấu ấn đáng kể khác của Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim còn là những câu chuyện đời được kể bằng lăng kính phân tích, phản biện của một đại biểu Quốc hội. Các vấn đề mà tác giả quan tâm trải rộng từ bảo vệ rừng, nhà đô thị bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực, đến chế độ đãi ngộ cho nhà giáo và những bất cập trong giáo dục phổ thông…

Điểm chung của những câu chuyện này là đều bắt đầu từ những quan sát rất đời, rất người. Đôi khi chỉ là cuộc gặp gỡ thoáng qua trên một chuyến tàu, một chặng đường, nhưng đủ để khơi lên những suy ngẫm sâu xa về các vấn đề xã hội.

Ví như từ chuyện cô nhân viên đường sắt trong một chuyến đi Quảng Bình – Hà Nội – Quy Nhơn, bằng sự thấu hiểu và quan sát tinh nhạy của một bác sĩ giàu lòng trắc ẩn, tác giả Nguyễn Lân Hiếu đưa ra những suy tư của mình về ngành đường sắt với những lý lẽ thuyết phục.

Ông kể: "Tôi vẫn luôn lên tiếng để nâng cao thu nhập của nhân viên y tế nhưng khi nghe bạn nữ nhân viên đường sắt tâm sự, lo lắng thực sự đã tăng lên bội phần... Cháu kể đã lập gia đình, có hai con và chồng cũng làm nhân viên đi tàu. Cháu ký hợp đồng không có lương cơ bản mà theo sản phẩm, nghĩa là đi chuyến nào tính tiền chuyến ấy. Tháng vừa qua được hai chuyến Bắc Nam nên thu nhập là 2 triệu Việt Nam đồng. Những tháng dịch không đi thì thậm chí bảo hiểm xã hội cũng không được đóng".

"Tôi hỏi sống bằng gì cháu trả lời rất nhanh, bán hàng online và không bỏ việc vì bố mẹ trong ngành động viên giữ truyền thống gia đình" - tác giả kể tiếp - "Còn rất nhiều câu chuyện bất cập mà vị trưởng tàu tâm sự với tôi nhưng cái mà tôi lo nhất đó là tâm trạng bi quan không có đường ra của chính những người trong ngành đường sắt dân dụng Việt Nam".

Theo ông, ai cũng biết đường sắt là phương tiện vận chuyển quan trọng của cả quá khứ, hiện tại và tương lai. Vậy nhưng, hướng đi trước mắt và lâu dài đều chưa thấy, bằng chứng là chưa có một đề án nào để cải tổ toàn diện ngành đường sắt Việt Nam…

Cùng với đó, sách còn mang tới những cảm xúc đặc biệt khi người đọc có cơ hội chứng kiến những khoảng khắc đời thường của một vị bác sĩ nổi tiếng. Đó là khi đạp xe đi làm và ngắm phố phường, như khi đi du lịch và ngẫm nghĩ về cuộc sống, khi ngẫm nghĩ và viết những dòng xúc động về người thân trong gia đình, hay là lọ mọ học công nghệ, học kiến thức mới để thích ứng với đời sống hiện đại.

Ở đó, mỗi câu chuyện được kể đều mang một tinh thần tích cực, năng lượng ham sống và say mê cống hiến của chính tác giả. Vì thế, Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim không chỉ mang theo sự trân trọng lao động của những người bác sĩ, mà còn truyền cảm hứng để mỗi người trân trọng sự sống hơn, sống tích cực và giàu tình yêu thương.