U23 Nhật Bản lần thứ 3 vô địch châu Á: Bản thiết kế cho Olympic 2028

Chiến thắng 4-0 trước U23 Trung Quốc trong trận chung kết U23 châu Á 2026 là màn trình diễn mang tính tuyên ngôn của bóng đá trẻ Nhật Bản: Một tập thể U21, với 8 sinh viên đại học, đã cho thấy vì sao họ đang đứng ở một tầng nấc khác so với phần còn lại của châu lục.

Khi nhiều đội tuyển tận dụng tối đa "giới hạn tuổi" để tối ưu cơ hội vô địch, Nhật Bản đi theo con đường ngược lại: Tin vào chu kỳ phát triển, tin vào hệ thống và coi giải U23 châu Á là một mắt xích trong kế hoạch dài hạn, chứ không phải đích đến cuối cùng. Và chính tư duy ấy đã tạo nên sự thống trị khiến châu Á trở nên quá nhỏ bé.

Một thế hệ vô địch được lập trình cho tương lai

Điều khiến chức vô địch U23 châu Á 2026 của Nhật Bản trở nên đặc biệt nằm ở cấu trúc đội hình. Đội bóng của HLV Go Oiwa mang tới Saudi Arabia một trong những tập thể trẻ nhất giải, thậm chí có thể gọi là "non tuổi" nếu đặt cạnh các đối thủ. Chỉ 10 cầu thủ lớn tuổi nhất trong danh sách mới chạm ngưỡng 21 tuổi, trong khi giải đấu dành cho lứa U23. Đáng chú ý hơn, 8 cầu thủ vẫn đang thi đấu ở môi trường bóng đá đại học, đến từ những trường danh tiếng như Meiji, Waseda, Tsukuba, Toyo hay Kokushikan.

Trong bối cảnh nhiều nền bóng đá xem đại học là "lối rẽ phụ" của cầu thủ chuyên nghiệp, Nhật Bản lại coi đây là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái đào tạo. Các cầu thủ không bị buộc phải bước ra ánh sáng quá sớm, mà được phép hoàn thiện thể chất, tư duy chiến thuật và bản lĩnh thi đấu trước khi gia nhập J.League hoặc xuất ngoại. Chính nền tảng đó giúp U23 Nhật Bản dù trẻ nhưng không hề non nớt.

Trận chung kết với U23 Trung Quốc là minh chứng rõ nét. Hai bàn thắng sớm của Yuto Ozeki và Kosei Ogura (đại học Hosei) trong 20 phút đầu đã sớm định đoạt cục diện. Sau giờ nghỉ, Ryunosuke Sato và Ogura hoàn tất chiến thắng 4-0 trong một thế trận mà Nhật Bản kiểm soát hoàn toàn cả không gian lẫn nhịp độ. Không cần áp đảo bằng sức mạnh thuần túy, họ bóp nghẹt đối thủ bằng tổ chức, kỷ luật và sự chính xác đến lạnh lùng.

HLV Go Oiwa chia sẻ sau trận: "Các cầu thủ đã cho thấy sự trưởng thành vượt bậc. Điều đó chứng minh các chương trình đào tạo của bóng đá Nhật Bản đang đi đúng hướng". Phát biểu ấy phản ánh đúng bản chất thành công: Đây không phải chiến thắng của một lứa cầu thủ đặc biệt, mà là sản phẩm tất yếu của một hệ thống vận hành ổn định.

Điều quan trọng hơn, thế hệ vô địch này không được xây dựng để đạt đỉnh ở U23 châu Á. Phần lớn họ sinh năm 2005-2007, đúng độ tuổi lý tưởng để bước vào chu kỳ Olympic 2028. Việc "chấp tuổi" ngay từ bây giờ giúp họ tích lũy trải nghiệm quốc tế sớm, quen với áp lực giải lớn và sẵn sàng đạt điểm rơi phong độ trong 2-3 năm tới.

Phòng thí nghiệm cho giấc mơ Olympic và xa hơn

Với nhiều đội tuyển, VCK U23 châu Á là đỉnh cao ở cấp độ trẻ, là nơi phải "ăn ngay". Với Nhật Bản, đây là phòng thí nghiệm chiến lược.

Lối chơi của U23 Nhật Bản mang đầy đủ dấu ấn của triết lý bóng đá quốc gia: Kiểm soát bóng có mục đích, pressing có tổ chức, chuyển trạng thái nhanh nhưng không vội vàng. Họ không cầm bóng để phô diễn kỹ thuật, mà để kiểm soát nhịp độ trận đấu, giảm rủi ro cho đội hình trẻ và duy trì sự chủ động. Đó là kiểu bóng đá rất phù hợp với môi trường Olympic, nơi mật độ thi đấu dày, điều kiện thể lực khắc nghiệt và thời gian chuẩn bị hạn chế.

Điểm đáng sợ nhất nằm ở sự đồng bộ. Từ đội U21, U23 cho tới đội tuyển quốc gia, Nhật Bản gần như không thay đổi bản sắc. Cầu thủ trẻ khi được đôn lên cấp cao hơn không cần "học lại từ đầu", bởi họ đã quen với cùng một ngôn ngữ chiến thuật. Chính sự đồng bộ ấy cho phép Nhật Bản mạnh dạn trẻ hóa, trao cơ hội cho những cầu thủ chưa có nhiều danh tiếng, nhưng đã được "lập trình" sẵn tư duy chơi bóng hiện đại.

Nền tảng của tất cả nằm ở "Kế hoạch 100 năm" mà bóng đá Nhật Bản kiên trì theo đuổi. J.League đóng vai trò xương sống, không chỉ là giải đấu chuyên nghiệp bậc nhất châu Á, mà còn là môi trường rèn luyện bản lĩnh cho cầu thủ trẻ. Song song với đó là hệ thống bóng đá học đường phát triển mạnh mẽ, cùng mạng lưới tuyển trạch vươn ra châu Âu, tạo điều kiện để tài năng được đặt vào đúng môi trường, đúng thời điểm.

Nhờ vậy, Nhật Bản sở hữu nguồn lực đủ dày để thiết lập 2, thậm chí 3 đội hình U23 có sức cạnh tranh tương đương. Khi một lứa cầu thủ được "đẩy lên" thử lửa, phía sau họ luôn có lớp kế cận sẵn sàng thay thế. Đó là điều mà phần lớn các nền bóng đá châu Á vẫn đang thiếu.

Chức vô địch U23 châu Á 2026 vì thế còn là tuyên bố cho tương lai. Đội hình hiện tại đang được chuẩn bị cho Olympic 2028, và khi vòng chung kết U23 châu Á tiếp theo đồng thời là vòng loại Olympic, thật khó để gạch tên Nhật Bản khỏi danh sách ứng viên hàng đầu. Chiến thắng 4-0 trước U23 Trung Quốc vừa qua mới chỉ là chương mở đầu cho một bản thiết kế dài hạn, được tính toán kỹ lưỡng và vận hành gần như hoàn hảo.