Đại hội XIV của Đảng: “Dân là gốc” - Thước đo cao nhất của mọi quyết sách

Trong mọi giai đoạn lịch sử của dân tộc, một chân lý xuyên suốt luôn được Đảng ta khẳng định và cũng được kiểm nghiệm sâu sắc bằng thực tiễn, đó là: Dân là gốc, Nhân dân là cội nguồn sức mạnh, là chủ thể sáng tạo lịch sử, quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: "Quán triệt sâu sắc và thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc". Phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân".

Dân là gốc - tư tưởng nhất quán, xuyên suốt của Đảng

Ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định rõ sứ mệnh cao cả và nhất quán: đấu tranh vì độc lập dân tộc, vì tự do, hạnh phúc của Nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định: "Trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân"; "Trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân"; "Gốc có vững cây mới bền/ Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân". Tư tưởng "dân là gốc" không chỉ là quan điểm chính trị-đạo đức, mà là phương pháp cách mạng, là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng cầm quyền.

Thực tiễn lịch sử trong gần một thế kỷ qua kể từ khi có Đảng cho thấy, mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam đều bắt nguồn từ việc Đảng biết dựa vào dân, tin dân, trọng dân và phát huy sức dân. Từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, Đại thắng mùa Xuân năm 1975, đến công cuộc đổi mới toàn diện đất nước từ năm 1986 đến nay, Nhân dân luôn là lực lượng trung tâm, là chủ thể trực tiếp làm nên lịch sử.

Năm 1986, Đại hội VI của Đảng đã tổng kết sâu sắc thực tiễn và đưa ra 4 bài học quan trọng có ý nghĩa chỉ đạo sự nghiệp đổi mới, trong đó bài học hàng đầu là "Đảng phải quán triệt tư tưởng "lấy dân làm gốc", xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân lao động".

Tinh thần ấy tiếp tục được kế thừa, bổ sung và phát triển qua các kỳ Đại hội. Đại hội XIII của Đảng nhấn mạnh: "Thực hành và phát huy rộng rãi dân chủ xã hội chủ nghĩa, quyền làm chủ và vai trò chủ thể của nhân dân; củng cố, nâng cao niềm tin của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội"; "Đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trong chiến lược phát triển đất nước".

Ngày 20/1/2026, trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu lên 5 bài học kinh nghiệm quý báu sau 40 năm đổi mới. Trong đó bài học thứ 3 chính là: "Quán triệt sâu sắc và thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc", phát huy vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân. Tăng cường củng cố và phát huy sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thật sự tin tưởng, tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; thực hành "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng". Thắt chặt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả công việc làm tiêu chí đánh giá cán bộ".

Phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trong phát triển đất nước

Trải qua 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu vĩ đại. Việt Nam từ một nước nghèo, lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá nặng nề đã vươn lên trở thành quốc gia đang phát triển có thu nhập trung bình cao, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế và chính trị thế giới, giữ vững ổn định chính trị-xã hội, độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Những thành tựu đó chính là kết quả của ý chí, quyết tâm cao, sự nỗ lực phấn đấu, đoàn kết, chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta; đồng thời, cũng là minh chứng cho sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và việc phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của nhân dân trong phát triển đất nước.

Đặc biệt, trong nhiệm kỳ 2021-2025, tư tưởng "dân là gốc" đã được cụ thể hóa mạnh mẽ trong thực tiễn hoạch định và thực thi chính sách. Các quyết sách lớn của Đảng và Nhà nước đều hướng mạnh vào con người, lấy Nhân dân làm trung tâm, làm mục tiêu và động lực của phát triển. Nhờ đó, phát triển con người, văn hóa, xã hội có nhiều tiến bộ; đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân tiếp tục được cải thiện và không ngừng nâng cao. Sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc được phát huy; đồng thuận xã hội được tăng cường, củng cố.

Theo đó, trong nhiệm kỳ 2021-2025, các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển toàn diện con người ngày càng đầy đủ, trọng tâm và thực chất. Việc phát hiện, thu hút, đào tạo, trọng dụng nhân tài có chuyển biến tích cực. Chỉ số phát triển con người (HDI) được cải thiện rõ rệt, tăng 14 bậc, đạt 0,766 điểm, thuộc nhóm nước phát triển con người cao. Chỉ số xếp hạng hạnh phúc tăng 33 bậc so với đầu nhiệm kỳ, xếp thứ 46/143 quốc gia.

An sinh xã hội được bảo đảm; phúc lợi xã hội được cải thiện. Các chính sách, giải pháp giảm nghèo bền vững được triển khai đồng bộ, hiệu quả trên tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau". Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 4,4% năm 2021 xuống còn khoảng 1,3% năm 2025; đến tháng 9/2025, cả nước hoàn thành mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát; 3,5 triệu người dân được thụ hưởng các chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên.

Hệ thống y tế, chăm sóc sức khoẻ nhân dân có bước phát triển tích cực, chất lượng được nâng lên, kiểm soát tốt các loại dịch bệnh, làm chủ nhiều công nghệ, kỹ thuật y học tiên tiến. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế tăng từ 90,9% năm 2020 lên 95,2% năm 2025. Tuổi thọ và chỉ số sức khoẻ người dân bình quân của cả nước được cải thiện, năm 2025 tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh là 74,8 năm, số năm sống khoẻ khoảng 67 năm.

Trong giáo dục, chất lượng giáo dục, đào tạo ở tất cả các cấp học được nâng lên. Chủ trương miễn, hỗ trợ học phí cho trẻ em mầm non và học sinh phổ thông được triển khai trên phạm vi toàn quốc, cùng với việc đầu tư xây dựng các trường học nội trú liên cấp ở các xã biên giới đất liền đã thể hiện rõ tính ưu việt và nhân văn của chế độ.

Một dấu ấn nổi bật khác của nhiệm kỳ là việc mở rộng thực chất quyền tham gia của Nhân dân vào quá trình xây dựng đường lối, chính sách. Đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng lấy ý kiến cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân đối với dự thảo văn kiện Đại hội XIV không chỉ phát huy trí tuệ toàn dân, mà còn khẳng định rõ vai trò Nhân dân là chủ thể trực tiếp tham gia vào những quyết sách chiến lược của đất nước.

Trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng tại phiên khai mạc Đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện nhấn mạnh: "Chỉ trong 1 tháng đã có gần 5 triệu lượt cán bộ, đảng viên, Nhân dân đóng góp hơn 14 triệu lượt ý kiến gửi về các Tiểu ban Văn kiện, được chắt lọc, tiếp thu nghiêm túc, góp phần làm nên một Báo cáo chính trị là sự kết tinh trí tuệ, sức mạnh của Nhân dân, là sự hòa quyện giữa ý Đảng với lòng dân, thực sự là "ngọn đuốc soi đường", là "cẩm nang hành động" cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta".

"Bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân"

Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện trình bày tại phiên khai mạc Đại hội, đã khẳng định: Tư tưởng xuyên suốt trong Văn kiện và cũng là cội nguồn sức mạnh của cách mạng Việt Nam: "Dân là gốc". Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, lắng nghe và dựa vào Nhân dân. Đảng phải gắn bó mật thiết với Nhân dân, tận tâm phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về mọi quyết định của mình.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Bước vào giai đoạn mới, càng phải chăm lo xây dựng thế trận lòng dân. Thế trận lòng dân vững thì quốc phòng, an ninh vững; thế trận lòng dân vững thì cải cách mới đi tới cùng. Thế trận lòng dân vững thì khó khăn nào cũng vượt qua, thách thức nào cũng được hóa giải, đúng như Bác Hồ đã dạy "Dễ trăm lần không dân cũng chịu - Khó vạn lần dân liệu cũng xong".

Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: Mỗi đại biểu dự Đại hội, mỗi cán bộ, đảng viên trên cả nước, khi nghiên cứu Văn kiện, hãy tự hỏi: Việc này có lợi gì cho dân? Có làm cho dân tin hơn không? Có làm cho cuộc sống của Nhân dân tốt đẹp hơn không? Có làm cho đất nước giàu mạnh hơn không? Nếu câu trả lời chưa rõ, phải tiếp tục hoàn thiện, bởi mọi quyết sách chỉ có ý nghĩa khi được Nhân dân đồng tình, ủng hộ và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân.

Trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng, việc phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân càng có ý nghĩa quyết định. Nhân dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng, mà là nguồn lực sáng tạo to lớn. Thực hành triệt để quan điểm "dân là gốc", coi Nhân dân là trung tâm, chủ thể của mọi quyết sách chính là con đường căn bản để củng cố "thế trận lòng dân", tạo sức mạnh nội sinh bền vững, đưa đất nước tiến mạnh, tiến vững chắc trong kỷ nguyên phát triển mới để hiện thực hóa khát vọng xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, hạnh phúc.