Nhà báo Nguyễn Lưu: 'Cánh cửa vào kỷ nguyên mới của thể thao đang rộng mở'

Nhà báo Nguyễn Lưu tâm tình: "Từ mùa Xuân này, đất nước sẽ bước vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong dòng chảy đó, thể thao Việt Nam (TTVN) tự hào về hành trình dựng xây, phát triển cũng như những định hướng, khát vọng cho tương lai.

* Thể thao & Văn hóa: Thưa nhà báo Nguyễn Lưu, đã 80 năm (1946-2026) từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra "Lời kêu gọi toàn dân tập thể dục", TTVN đã đi một chặng đường rất dài, nhìn lại hành trình đó, đâu là cảm nhận của ông về sự phát triển bền vững của thể thao nước nhà?

- Nhà báo Nguyễn Lưu: Dấu mốc khai sinh của ngành TDTT cách mạng Việt Nam bắt đầu từ ngày 30/1/1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 14 về việc lập Nha Thể dục Trung ương. Cũng thời điểm đó, Bác đã viết bài Sức khỏe và thể dục để kêu gọi đồng bào toàn quốc tập thể dục. Từ bài báo ấy, Nha Thể dục Trung ương đã quyết định phát động phong trào "Khỏe vì nước", tạo bước đột phá trong phong trào rèn luyện thể chất, góp phần xây dựng một dân tộc khỏe mạnh, phục vụ công cuộc kháng chiến và kiến quốc.

Sau 80 năm hình thành và phát triển, có thể khẳng định đây là hành trình không ngừng vươn lên, thể hiện bản lĩnh và ý chí của người Việt trên đấu trường quốc tế. Từ những khởi đầu gian khó, nền thể thao nước nhà đã đạt được những thành tựu đáng kể, ghi dấu những mốc son chói lọi trong lịch sử.

80 năm qua, phong trào "Khỏe vì nước" đã đi một bước dài, đồng hành cùng dân tộc và đặt nền móng cho một nền TDTT phát triển bền vững. "Tự hào" là cảm nhận chủ yếu, xuyên suốt về hành trình dằng dặc đó của TTVN.

* Thời điểm này đất nước đang chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới, với nhiều kỳ vọng và thách thức đan xen. Trong dòng chảy chung ấy, TTVN không đứng ngoài cuộc, mà góp phần quan trọng trong việc khơi dậy niềm tin, cổ vũ tinh thần thi đua và nuôi dưỡng khát vọng vươn lên của toàn xã hội, dự cảm của ông về khát vọng vươn mình của TTVN?

- Nếu "Tự hào" là cảm nhận cho chặng đường đã qua thì "Khát vọng" là tâm thế cho hành trình phía trước. Hơn 80 năm, trải qua nhiều giai đoạn, đặc biệt là thời kỳ hội nhập trở lại, TTVN đã tự vẽ cho mình một bức tranh đẹp, trong đó nổi bật những gương mặt thể thao tiêu biểu như Hoàng Xuân Vinh, Nguyễn Thị Ánh Viên cùng nhiều vận động động viên xuất sắc khác. Điều này có tác dụng lớn với xã hội, nhất là lớp trẻ, hiện nay rất nhiều thanh thiếu niên Việt Nam đang soi mình vào những tấm gương lớn để học tập và vươn lên.

Những dấu mốc chói lọi không chỉ thể hiện sự tiến bộ về thành tích với riêng các cá nhân, mà còn cho thấy kết quả của quá trình đầu tư, quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự nỗ lực của toàn ngành và trên hết là sự cổ vũ nhiệt thành của hàng triệu trái tim Việt Nam. Chúng ta tự hào về những gì đã đạt được, nhưng cũng nhận thức rõ rằng chặng đường phía trước còn nhiều thử thách.

* Rõ ràng để giúp TTVN vượt giới hạn, còn nhiều việc phải làm, đặc biệt về tư duy đột phá, phải không thưa ông?

- Lâu nay, những nhà quản lý TTVN rất quyết tâm, có nhiều khát vọng để nâng tầm thể thao nước nhà. Thực tế, trong những năm gần đây, TTVN đã có những hướng đi mới, có sự đột phá trong cả tư duy lẫn hành động để phát triển. Quá trình chuẩn bị lực lượng cho Asiad, Olympic đã được tiến hành dài hơi. Đã có những VĐV được đầu tư trọng điểm để kỳ vọng về thành tích vượt tầm SEA Games.

Tại nhiều cuộc hội thảo, nguyên nhân, bài học đã được chỉ ra nhưng xem ra câu hỏi làm thế nào để rút ngắn trình độ của VĐV Việt Nam với châu lục và thế giới vẫn chưa có câu trả lời thấu đáo khi nguồn lực đầu tư cho thể thao hạn chế, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước, lại dàn trải. Để thực hiện thành công "Chiến lược phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045", TTVN phải có các giải pháp trọng điểm, đột phá; ngành thể thao phải hành động quyết liệt, nhưng chỉ một mình là không đủ.

Đầu tư chiều sâu vẫn là mong muốn và luôn luôn có đòi hỏi được bổ sung, vì kinh phí dành cho các VĐV đỉnh cao của chúng ta còn quá ít so với các quốc gia khác. Đã có những đổi mới trong suy nghĩ về thể thao ở cấp vĩ mô, đã có những chính sách mới mẻ dành cho hoạt động văn hóa, thể chất trong tình hình mới. Vấn đề là làm sao để nhanh chóng đưa các chủ trương và chính sách ấy vào cuộc sống.

* Đối với một quốc gia, "sức mạnh mềm" được tạo dựng trên 3 yếu tố: văn hóa, giá trị và chính sách của quốc gia, trong đó thể thao là lĩnh vực quan trọng. Ông suy nghĩ thế nào về nhận định thể thao là biểu tượng năng lực cạnh tranh quốc gia?

- Đúng như thế, thể thao đã được xem như thứ "sức mạnh mềm" có vai trò, đóng góp to lớn trong quá trình hình thành và xây dựng hệ sinh thái trong bản đồ địa chính trị của đất nước.

Bởi, những cuộc so tài thể thao không chỉ đơn thuần là sự cạnh tranh giữa các vận động viên, mà còn là nơi các quốc gia thể hiện vị thế của mình. Do đó, những kỳ Olympic, Asiad được sử dụng như một thứ "sức mạnh mềm" của các quốc gia, làm cho hình ảnh của mình trở nên hấp dẫn. Vì thế, giá trị của Olympic, Asiad trong đời sống không chỉ là thể thao, mà còn cả chính trị, ngoại giao và kinh tế.

Ngoài hiệu quả kinh tế, các sự kiện thể thao còn đóng vai trò hữu hình và vô hình rất quan trọng để quốc gia phát triển, giúp nâng cao làm tăng giá trị thương hiệu quốc gia. Đặc biệt hơn, các sự kiện thể thao này rất hiệu quả trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia, thúc đẩy hội nhập và nâng cao niềm tự hào dân tộc.

* Từ những định hướng lớn như "Chiến lược phát triển TDTT đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045", ông kỳ vọng thế nào về sự vươn tầm của TTVN trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước?

- Bên cạnh mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; năm 2045 trở thành nước xã hội chủ nghĩa phát triển, có thu nhập cao; đặc biệt trong kỷ nguyên phát triển mới vươn mình của dân tộc phải khơi dậy mạnh mẽ hào khí dân tộc, tinh thần tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc. Ở đây vai trò "sức mạnh mềm" của thể thao là rất quan trọng.

Trong dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, lĩnh vực thể thao được nhắc đến nhiều lần. Đó không chỉ là dấu hiệu đáng mừng cho ngành thể thao mà còn là biểu hiện của sự thay đổi trong tư duy phát triển của Đảng, khi văn hóa và thể thao được nhìn nhận như nguồn lực mềm quan trọng trong chiến lược phát triển toàn diện đất nước.

Cánh cửa bước vào kỷ nguyên mới của TTVN đang rộng mở hơn bao giờ hết. Việt Nam ngày càng được thế giới xem như một nhân tố tích cực, từ kinh tế chính trị xã hội đến TDTT. Kỳ vọng nhiều và mong muốn cũng lắm. Vấn đề cốt lõi của chúng ta hiện nay, theo tôi, là đưa được "nghị quyết hay chương trình" vào cuộc sống.

Con đường tiến vào kỷ nguyên mới với ngành TDTT không phải là điều gì xa vời hay trên giấy mà nó chính là con đường các HLV và VĐV của chúng ta đang vận động, là đường chạy, bãi tập, đường bơi… nơi cần được tung vào đây khối lượng chất xám tương xứng với kỳ vọng của dân tộc. Chung tay xây dựng mục tiêu dân cường nước thịnh mà Bác Hồ đặt ra và mong muốn từ thế kỷ trước vừa là lý tưởng vừa là quyết tâm của toàn ngành TDTT.

* Trân trọng cảm ơn ông về cuộc trò chuyện!